Abstract
Mazkur maqolada turk tilidan o‘zbek tiliga sinxron tarjima jarayonida qo‘llaniladigan tarjima transformatsiyalarining lingvistik va pragmatik xususiyatlari tahlil qilinadi. Xususan, leksik almashtirish, konkretlashtirish, umumlashtirish, qo‘shish, tushirib qoldirish, grammatik almashtirish va sintaktik o‘zgarishlarning tarjima jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Shuningdek, turk va o‘zbek tillari o‘rtasidagi leksik, grammatik hamda sintaktik farqlarning tarjima strategiyalarini tanlashga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Sinxron tarjimada mazmuniy ekvivalentlikni saqlash, axborotni tezkor va aniq yetkazish hamda tinglovchiga tushunarli ifodalashda tarjima transformatsiyalarining ahamiyati asoslanadi. Tadqiqot natijalari ushbu transformatsiyalar tarjima sifati va kommunikativ samaradorlikni ta’minlovchi muhim vosita ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. 3rd ed. London; New York: Routledge, 2018.
2. Vinay J.-P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Translated by J.C. Sager and M.-J. Hamel. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 1995.
3. Munday J., Ramos Pinto S., Blakesley J. Introducing Translation Studies: Theories and Applications. 5th ed. London; New York: Routledge, 2016.
4. Pöchhacker F. Introducing Interpreting Studies. 2nd ed. London; New York: Routledge, 2016.
5. Gile D. Basic Concepts and Models for Interpreter and Translator Training. Revised edition. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2009.
6. Seleskovitch D. Interpreting for International Conferences: Problems of Language and Communication. Washington, D.C.: Pen and Booth, 1978.
7. Setton R., Dawrant A. Conference Interpreting: A Complete Course. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2016.
8. Chernov G.V. Inference and Anticipation in Simultaneous Interpreting: A Probability-Prediction Model. Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2004.
9. Özdemir S., Hodzik E., Conker N., Bilgin O. Strategic syntactic restructuring during simultaneous interpreting from Turkish into English // Meta: Translators’ Journal. 2024. Vol. 69, No. 1. P. 242–263.
10. Mamadjanova S.S. Complex Types of Transformation in Simultaneous Interpretation // Conference of the Uzbek State University of World Languages.
11. Soporov A.A. Speech Reduction and Stretching Problems in the Turkish-Uzbek Synchronous Translation // International Journal of Artificial Intelligence. 2025. Vol. 5, No. 05. P. 1240–1241.
12. Keçeci Ç. Türkiye Türkçesi ve Özbek Türkçesi deyimlerinin yalancı eşdeğerlilikleri üzerine bir inceleme // Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2024. №64.
13. Jumaniyozov Z.O., Sarodbekov Sh.Sh. Tarjima transformatsiyasi haqidagi ilmiy-nazariy qarashlar // Komparativistika. 2026. Vol. 15, Issue 12.
14. Egamberdiyeva X. Translation Equivalence: Problems and Solutions // Acta NUUz. 2026. Vol. 1, No. 1.5. P. 342–344.
15. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi. Ilmiy faoliyat natijalarini nashr etish uchun tavsiya etilgan nashrlar ro‘yxati va ilmiy maqolalarga qo‘yiladigan talablar. Toshkent, 2026.