Abstract
Mazkur maqolada cho‘kma hosil bo‘ladigan suspenziyalarning g‘ovak muhit orqali sizishi bilan bog‘liq o‘qqa simmetrik masalalarni sonli yechishning matematik asoslari tadqiq etiladi. Suspenziya tarkibidagi qattiq zarrachalarning filtr yuzasida cho‘kishi natijasida g‘ovak muhitning gidravlik qarshiligi vaqt va fazo bo‘yicha o‘zgarishi masalaning asosiy murakkab jihati sifatida qaraladi. Jarayonni ifodalash uchun massa saqlanish tenglamasi, Darsi qonuni hamda cho‘kma qatlamining hosil bo‘lishini tavsiflovchi bog‘lanishlardan foydalaniladi. O‘qqa simmetrik geometriya sharoitida matematik model silindrik koordinatalar sistemasida shakllantiriladi. Hosil bo‘lgan differensial tenglamalarni chekli ayirmalar, chekli elementlar yoki boshqa sonli usullar yordamida yechish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Hisoblash algoritmida bosim maydoni, filtrat tezligi, cho‘kma qalinligi va g‘ovak muhit qarshiligining o‘zgarishi aniqlanadi. Taklif etilgan yondashuv filtratsiya va gidrodinamik jarayonlarni modellashtirish, texnologik qurilmalarni loyihalash hamda filtrlash jarayonining optimal parametrlarini aniqlashda qo‘llanishi mumkin.
References
1. Bear J. Dynamics of Fluids in Porous Media. – New York: Dover Publications, 1988.
2. Dullien F.A.L. Porous Media: Fluid Transport and Pore Structure. – San Diego: Academic Press, 1992.
3. Whitaker S. The Method of Volume Averaging. – Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1999.
4. Bird R.B., Stewart W.E., Lightfoot E.N. Transport Phenomena. – New York: John Wiley & Sons.
5. Geankoplis C.J. Transport Processes and Separation Process Principles. – New Jersey: Prentice Hall.
6. McCabe W.L., Smith J.C., Harriott P. Unit Operations of Chemical Engineering. – New York: McGraw-Hill.
7. Bear J., Cheng A.H.-D. Modeling Groundwater Flow and Contaminant Transport. – Dordrecht: Springer.
8. Peaceman D.W. Fundamentals of Numerical Reservoir Simulation. – Amsterdam: Elsevier.