Abstract
Ushbu maqolamda o‘smirlarda agressiv xulq-atvorning shakllanishiga ta’sir etuvchi pedagogik va psixologik omillar tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘smirlik davriga xos bo‘lgan emotsional beqarorlik, mustaqillikka intilish, o‘zini namoyon qilish ehtiyoji, tengdoshlar tomonidan tan olinishga bo‘lgan intilish hamda shaxslararo munosabatlardagi ziddiyatlarning agressiv xatti-harakatlar bilan bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek, oiladagi tarbiya muhiti, ota-ona va farzand o‘rtasidagi munosabatlar, ta’lim muassasasidagi psixologik iqlim, pedagogik muloqot, tengdoshlar guruhi va zamonaviy axborot makonining o‘smirlar xulq-atvoriga ta’siri ochib beriladi. Agressivlikning jismoniy tajovuz, verbal agressiya, tahdid, psixologik bosim hamda kiberagressiya kabi shakllari ko‘rib chiqilib, ularning ayrim hollarda deviant xulq-atvor bilan o‘zaro bog‘liqligi asoslanadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, o‘smirlardagi agressiv xulq-atvorning oldini olishda oila, maktab va jamoatchilikning uzviy hamkorligi, psixologik-pedagogik qo‘llab-quvvatlash, ijobiy muloqot muhitini yaratish, emotsional o‘zini boshqarish va nizolarni konstruktiv hal etish ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim ahamiyatga ega.
References
1. Bandura A. Aggression: A Social Learning Analysis. — Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall, 1973.
2. Bandura A. Social Learning Theory. — Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall, 1977.
3. Berkowitz L. Aggression: Its Causes, Consequences, and Control. — New York: McGraw-Hill, 1993.
4. Dollard J., Doob L.W., Miller N.E., Mowrer O.H., Sears R.R. Frustration and Aggression. — New Haven: Yale University Press, 1939.
5. Erikson E.H. Identity: Youth and Crisis. — New York: W.W. Norton & Company, 1968.
6. Olweus D. Bullying at School: What We Know and What We Can Do. — Oxford: Blackwell Publishers, 1993.
7. Merton R.K. Social Structure and Anomie // American Sociological Review. — 1938. — Vol. 3, No. 5. — P. 672–682.
8. Hirschi T. Causes of Delinquency. — Berkeley: University of California Press, 1969.
9. Rutter M., Giller H., Hagell A. Antisocial Behavior by Young People. — Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
10. Freud S. Beyond the Pleasure Principle. — London: Hogarth Press, 1920.