МЕЪДА ВА ЎН ИККИ БАРМОҚ ИЧАК ЯРА КАСАЛЛИГИ АСОРАТЛАРИНИ БАШОРАТ ҚИЛИШДА ИНТЕРЛЕЙКИН ГЕНЛАРИ ПОЛИМОРФИЗМЛАРИНИНГ ЎРНИ
PDF

Keywords

яра касаллиги, ошқозон яраси, ўн икки бармоқли ичак яраси, интерлейкин, IL1B, IL1RN, IL6, IL8, IL10, ген полиморфизми, Helicobacter pylori, асоратлар, генетик прогноз.

Abstract

Яра касаллиги — ошқозон ва ўн икки бармоқли ичак шиллиқ қаватида ярали нуқсон ҳосил бўлиши билан кечадиган, кўп омилли ва қайталанувчан касаллик бўлиб, унинг ривожланишида Helicobacter pylori инфекцияси, ностероид яллиғланишга қарши препаратлар, кислотапептик агрессия, иммунологик омиллар ҳамда генетик мойиллик муҳим аҳамиятга эга. Сўнгги йилларда цитокинларни кодловчи генлардаги бир нуклеотидли полиморфизмларни ўрганиш яра касаллигининг клиник фенотипини ва асоратланган кечишини олдиндан прогноз қилишнинг истиқболли йўналишларидан бири сифатида қаралмоқда. Айниқса, IL1B, IL1RN, IL6, IL8 ва IL10 генларининг полиморф вариантлари яллиғланиш реакциясининг интенсивлиги, ошқозон кислоталилиги, шиллиқ қаватнинг репаратив имкониятлари ва H. pylori инфекциясига организмнинг жавоб реакцияси билан боғлиқлиги кўрсатилган.

Мазкур шарҳда интерлейкин генлари полиморфизмларининг ошқозон ва ўн икки бармоқли ичак яра касаллиги патогенезидаги аҳамияти, H. pylori инфекцияси билан ўзаро таъсири, шунингдек, қон кетиш, перфорация, пенетрация ва рубцли стеноз каби асоратларни прогнозлашдаги эҳтимолий клиник-генетик роли таҳлил қилинган. Адабиётлар таҳлили IL-1β тизимига тегишли генетик вариантлар энг кўп ўрганилганини, бироқ турли этник популяцияларда олинган натижалар бир хил эмаслигини кўрсатади. Шу сабабли генетик маркерларни клиник амалиётга жорий этишдан олдин муайян популяцияда уларнинг прогностик қийматини тасдиқлаш зарур.

PDF

References

1. Иванов В.П., Полоников А.В., Хорошая И.В. и др. Связь полиморфизма −511C/T в промоторной области гена интерлейкина-1β с предрасположенностью к язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки и особенностями ее течения // Российский журнал гастроэнтерологии, гепатологии, колопроктологии. — 2006. — Т. 16, № 1. — С. 42–46.

2. Ихсанов С.Д., Штепо М.Н. Связь полиморфизма −511C/T гена интерлейкина-1β с язвенной болезнью двенадцатиперстной кишки и эрозивными гастродуоденитами у детей // Фарматека. — 2021. — Т. 28, № 9. — С. 57–61. DOI: 10.18565/pharmateca.2021.9.57-61.

3. Курамшина О.А., Батракова К.В., Тувалева Л.С. и др. Современный взгляд на генетические аспекты развития язвенной болезни // Вестник современной клинической медицины. — 2023. — Т. 16, вып. 5. — С. 59–64. DOI: 10.20969/VSKM.2023.16(5).59-64.

4. Маев И.В., Момыналиев К.Т., Говорун В.М. и др. Эффективность эрадикации Helicobacter pylori у больных язвенной болезнью в зависимости от полиморфизма гена IL-1β −511 // Российский журнал гастроэнтерологии, гепатологии, колопроктологии. — 2008. — Т. 18, № 6. — С. 27–32.

5. Турсунова М.У., Маткаримова Д.С., Бобоев К.Т. Структурные и функциональные особенности полиморфных локусов гена интерлейкина IL1β (T31C) при язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки // Проблемы биологии и медицины. — 2024. — № 4 (155). — С. 244–247.

6. Chakravorty M., Ghosh A., Choudhury A. et al. Interaction between IL1B gene promoter polymorphisms in determining susceptibility to Helicobacter pylori associated duodenal ulcer // Human Mutation. — 2006. DOI: 10.1002/humu.20299.

7. Garcia-Gonzalez M.A., Lanas A., Quintero E. et al. Association of interleukin 1 gene family polymorphisms with duodenal ulcer disease // Clinical and Experimental Immunology. — 2003. — Vol. 134, No. 3. — P. 525–531. DOI: 10.1111/j.1365-2249.2003.02325.x.

8. Hsu P.I., Li C.N., Tseng H.H. et al. The interleukin-1 RN polymorphism and Helicobacter pylori infection in the development of duodenal ulcer // Helicobacter. — 2004. — Vol. 9, No. 6. — P. 605–613. DOI: 10.1111/j.1083-4389.2004.00277.x.

9. Ma J., Wu D., Hu X. et al. Associations between cytokine gene polymorphisms and susceptibility to Helicobacter pylori infection and Helicobacter pylori-related gastric cancer, peptic ulcer disease: a meta-analysis // PLoS ONE. — 2017. — Vol. 12, No. 4. — e0176463. DOI: 10.1371/journal.pone.0176463.

10. Milic L., Karamarkovic A., Popadic D. et al. Altered cytokine expression in Helicobacter pylori infected patients with bleeding duodenal ulcer // BMC Research Notes. — 2019. — Vol. 12. — Article 278. DOI: 10.1186/s13104-019-4310-4.

11. Yin Y.W., Hu A.M., Sun Q.Q. et al. Association between interleukin-8 gene −251 T/A polymorphism and the risk of peptic ulcer disease: a meta-analysis // Human Immunology. — 2013. — Vol. 74, No. 1. — P. 125–130. DOI: 10.1016/j.humimm.2012.09.006.

12. Zhang B.B., Wang J., Bian D.L., Chen X.Y. No association between IL-1β −511 C/T polymorphism and the risk of duodenal ulcer: a meta-analysis of 4667 subjects // Gene. — 2012. — Vol. 506, No. 1. — P. 188–194. DOI: 10.1016/j.gene.2012.06.058.