Vol. 3 No. 5 (2026), Articles
Vol. 3 No. 5 (2026)

ENERGETIK ICHIMLIKLARNING YURAK-QON TOMIR TIZIMIGA TA'SIRI: PATOFIZIOLOGIK MEXANIZMLAR, KLINIK OQIBATLAR VA PROFILAKTIKA

Articles
Published 2026-08-10
Abdukarimova Hilola Jalol qizi
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
Xolmurodova Dinora Xoliqul qizi
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
Raxmanova Marjona Baxtiyorovna
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
Norboyeva Muhayyo Akbarali qizi
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabasi
PDF

Keywords

energetik ichimliklar, kofein, yurak-qon tomir tizimi, aritmiya, arterial gipertenziya, QT oralig'i, simpatik nerv tizimi, nogahoniy yurak o'limi, profilaktika.

Abstract

Energetik ichimliklar so'nggi o'n yilliklarda, ayniqsa yoshlar va o'smirlar orasida iste'moli keskin ortib borayotgan mahsulotlar guruhi bo'lib, tarkibidagi yuqori dozadagi kofein, taurin, guarana ekstrakti va shakar birikmasi hisobiga stimullovchi ta'sirga ega. Ushbu maqolada energetik ichimliklarning yurak-qon tomir tizimiga ta'sir mexanizmlari — simpatoadrenal faollashuv, xronotrop va inotrop effektlar, qon tomir endoteliy funksiyasining o'zgarishi hamda elektrofiziologik siljishlar (QT oralig'ining uzayishi) tahlil qilingan. Kardiotoksik ta'sirning klinik ko'rinishlari — arterial gipertenziya, taxiaritmiyalar, o'tkir koronar sindrom va nogahoniy yurak o'limi holatlari bo'yicha adabiyot ma'lumotlari umumlashtirilgan. Alohida e'tibor yurak-tomir kasalliklariga moyil shaxslar, sportchilar va energetik ichimlikni alkogol bilan birga iste'mol qiluvchi yoshlar guruhidagi xavf omillariga qaratilgan. Maqolaning yakuniy qismida energetik ichimliklar iste'molini tartibga solish, aholi orasida xabardorlikni oshirish va klinik amaliyotda profilaktik yondashuvlarni joriy etishga oid tavsiyalar keltirilgan.

PDF

References

Higgins J.P., Tuttle T.D., Higgins C.L. Energy Drinks: A Contemporary Issue. Pharmacotherapy. 2010;30(9):953-968.

2. Steinke L., Lanfear D.E., Dhanapal V., Kalus J.S. Effect of “Energy Drink” Consumption on Hemodynamic and Electrocardiographic Parameters in Healthy Young Adults. Pharmacotherapy. 2009;29(6):596-602.

3. Wassef B., Kohansieh M., Makaryus A.N. Effects of energy drinks on the cardiovascular system. World Journal of Cardiology. 2017;9(11):796-806.

4. Sanchis-Gomar F., Pareja-Galeano H., Cervellin G., Lippi G., Earnest C.P. Energy drink overconsumption in adolescents: implications for cardiovascular health. Cardiology Journal. 2015;22(5):497-500.

5. American Heart Association. Scientific Statement on Caffeinated Energy Drinks and Cardiovascular Risk. Circulation. 2019.

6. European Food Safety Authority (EFSA). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal. 2015;13(5):4102.

7. Harrison's Principles of Internal Medicine. Jameson J.L., Fauci A.S., Kasper D.L., et al. 21st ed. McGraw-Hill; 2022.

8. Nazarov B.B., Yusupova N.T. Yoshlarda energetik ichimliklar iste'moli va uning sog'liqqa ta'siri. Toshkent: Tibbiyot; 2022.