CHEKISHNING INSON SALOMATLIGIGA TA'SIRI
PDF

Keywords

chekish, tamaki tutuni, nikotin bog'liqligi, kanserogenez, o'pka obstruktiv kasalligi, yurak-qon tomir kasalliklari, endoteliya disfunksiyasi, karboksigemoglobin, elektron sigareta, profilaktika.

Abstract

Chekish --- zamonaviy jamiyatda kasallanish va o'lim ko'rsatkichlarining oldini olsa bo'ladigan eng muhim sabablaridan biri bo'lib qolmoqda. Ushbu maqolada tamaki tutunining organizmga ta'sir etuvchi asosiy komponentlari (nikotin, smola moddalari, uglerod oksidi va boshqa kanserogen birikmalar), ularning yurak-qon tomir, nafas olish, onkologik va reproduktiv tizimlarga ta'siri tahlil qilingan. Epidemiologik ma'lumotlar shuni ko'rsatadiki, yoshlar orasida chekishning boshlanish yoshi pasayib bormoqda, bu esa surunkali kasalliklarning erta rivojlanishiga zamin yaratadi. Maqolada nikotin bog'liqligining molekulyar-neyrobiologik mexanizmlari, erta diagnostika mezonlari (spirometriya, pulsoksimetriya, kardiologik skrining) hamda chekishga qarshi zamonaviy profilaktika va davolash strategiyalari batafsil ko'rib chiqiladi.

PDF

References

World Health Organization. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic. Geneva: World Health Organization; 2023.

2. U.S. Department of Health and Human Services. The Health Consequences of Smoking — 50 Years of Progress: A Report of the Surgeon General. 2014.

3. Goldman-Cecil Medicine. Goldman L., Schafer A.I. 26th ed. Elsevier; 2020.

4. Benowitz NL. Nicotine addiction. N Engl J Med. 2010;362(24):2295-2303.

5. Jha P, Peto R. Global effects of smoking, of quitting, and of taxing tobacco. N Engl J Med. 2014;370(1):60-68.

6. Braunwald's Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. Libby P., Bonow R.O., Mann D.L., et al. 12th ed. Elsevier; 2022.

7. Mamarajabov S.E., Rahimov B.B. Zararli odatlar va yurak-qon tomir kasalliklari. Toshkent: Tibbiyot; 2021.

8. Axmedov X.A. Pulmonologiya asoslari. Toshkent; 2022.