BARQAROR BIRIKMALARNING O‘ZBEK–INGLIZ PARALLEL KORPUSINI YARATISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
PDF

Keywords

barqaror birikma, muvoziy korpus, korpus tilshunosligi, o‘zbek tili, ingliz tili, frazeologik birlik, tarjima muqobilligi, ma’no izohi, lisoniy belgilash, avtomatik tarjima.

Abstract

Mazkur maqolada barqaror birikmalarning o‘zbek–ingliz muvoziy korpusini yaratishning nazariy-metodologik asoslari yoritiladi. Unda barqaror birikmalarni oddiy so‘z birikmalaridan farqlash, ularni real matnlar asosida ajratish, ingliz tilidagi muqobillari bilan juftlash hamda ma’no, uslub, qo‘llanish sohasi va tarjima turi bo‘yicha izohlash tamoyillari tahlil qilinadi. Tadqiqotda barqaror birikmalar xalq tafakkuri, obrazli idrok va madaniy tajribani ifodalovchi muhim lisoniy birlik sifatida talqin etiladi. Shuningdek, o‘zbek va ingliz tillaridagi muqobillik darajalari — to‘liq muqobil, qisman muqobil, mazmuniy muqobil hamda izohli tarjima ko‘rinishlari misollar asosida ko‘rsatib beriladi. Maqolada bunday korpusning tarjimashunoslik, frazeologiya, o‘zbek tilini xorijiy til sifatida o‘qitish va avtomatik tarjima tizimlari uchun amaliy ahamiyati asoslanadi.

PDF

References

1. Abdurahmanova N.Z. O‘zbek tili elektron korpusining kompyuter modellari. Filol. fan. dokt. diss. avtoref. – Toshkent, 2021.

2. Abdurahmanova N.Z. Korpus lingvistikasi. Darslik. – GlobeEdit, 2023.

3. Abdurahmanova S.B. O‘zbek tili dialektal korpusi ma’lumotlar bazasini shakllantirish. avtoreferat. – Toshkent, 2025.

4. Baker M. Corpora in Translation Studies: An Overview and Some Suggestions for Future Research // Target. – 1995. – Vol. 7, №2.

5. Sinclair J. Corpus, Concordance, Collocation. – Oxford: Oxford University Press, 1991.

6. McEnery T., Xiao R., Tono Y. Corpus-Based Language Studies: An Advanced Resource Book. – London, New York: Routledge, 2006.

7. Koehn P. Europarl: A Parallel Corpus for Statistical Machine Translation // MT Summit. – 2005. – P. 79–86.

8. Sag I.A., Baldwin T., Bond F., Copestake A., Flickinger D. Multiword Expressions: A Pain in the Neck for NLP // Lecture Notes in Computer Science. – 2002. – Vol. 2276. – P. 1–15.

9. Constant M., Eryiğit G., Monti J., van der Plas L., Ramisch C., Rosner M., Todirascu A. Multiword Expression Processing: A Survey // Computational Linguistics. – 2017. – Vol. 43, №4. – P. 837–892.

10. Moon R. Fixed Expressions and Idioms in English: A Corpus-Based Approach. – Oxford: Clarendon Press, 1998.

11. Pęzik P. Exploring Phraseological Equivalence with Paralela // Selected Papers from the CLARIN Annual Conference. – 2016.

12. Rahmatullayev Sh., Mahmudov N., Xolmanova Z., O‘razova I., Rixsiyeva K. O‘zbek tili frazeologik lug‘ati. – Toshkent, 2022.