SOTSIAL FOBIYA TUSHUNCHASI, UNING KELIB CHIQISH SABABLARI VA ZAMONAVIY TASNIFI HAQIDA NAZARIY QARASHLAR
PDF

Keywords

Sotsial fobiya, ijtimoiy tashvish buzilishi, o‘smirlik davri, tashvish, qo‘rquv, kognitiv buzilishlar, ijtimoiy moslashuv, bio-psixo-ijtimoiy model, xavfsiz xulq-atvor, salbiy baholanish qo‘rquvi, psixologik omillar, ijtimoiy omillar, amigdala, komorbidlik, profilaktika.

Abstract

Ushbu maqolada sotsial fobiya (ijtimoiy tashvish buzilishi) tushunchasining nazariy asoslari, uning kelib chiqish sabablari hamda zamonaviy tasnifi tahlil qilingan. Sotsial fobiyaning biologik, psixologik va ijtimoiy omillari yoritilib, uning o‘smirlik davridagi namoyon bo‘lish xususiyatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, Aaron Bek, David Klark, Adrian Uells, Michael Liebowitz, Richard Heimberg va mahalliy olimlarning ilmiy qarashlari tahlil qilinib, sotsial fobiyaning shaxs rivojlanishi va ijtimoiy moslashuviga ta’siri ochib berilgan. Tadqiqot natijalari sotsial fobiyani profilaktika qilish va korreksiyalashda kompleks bio-psixo-ijtimoiy yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.

PDF

References

1. American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). Washington, DC: APA, 2013.

2. Beck, Aaron T., Emery G., Greenberg R. Anxiety Disorders and Phobias: A Cognitive Perspective. New York: Basic Books, 2005.

3. Clark, David M., Wells A. A cognitive model of social phobia // Social Phobia: Diagnosis, Assessment and Treatment. New York: Guilford Press, 1995. – P. 69–93.

4. Liebowitz, Michael R.. Social Phobia // Modern Problems of Pharmacopsychiatry. 1987. – Vol. 22. – P. 141–173.

5. Heimberg, Richard G.., Turk C.L., Mennin D.S. Generalized Anxiety Disorder: Advances in Research and Practice. New York: Guilford Press, 2004.

6. Marks, Isaac M.. Fears and Phobias. New York: Academic Press, 1969.

7. Janet, Pierre. The Major Symptoms of Hysteria. New York: Macmillan, 1907.

8. Bekhterev, Vladimir M.. Selected Works on Personality and Neuroses. Moscow, 1999.

9. World Health Organization. International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11). Geneva, 2019.

10. To‘ychiyeva, N.X.. O‘smirlar psixologiyasi va tarbiya muammolari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.

11. G‘oziyev, E.G‘.. Yosh davrlari psixologiyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2010.

12. Davletshin, M.G.. Umumiy psixologiya. – Toshkent: TDPU nashriyoti, 2018.

13. Karimova, V.M.. Ijtimoiy psixologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2012.

14. Leary, Mark R.. Social Anxiety, Shyness and Related Constructs. New York: Guilford Press, 2001.

15. Stein, Murray B.., Stein D.J. Social Anxiety Disorder. Lancet, 2008. – Vol. 371. – P. 1115–1125.

16. Rapee, Ronald M.., Spence S.H. The etiology of social phobia // Clinical Psychology Review. 2004. – Vol. 24. – P. 737–767.

17. Hofmann, Stefan G.. Cognitive factors that maintain social anxiety disorder // Behaviour Research and Therapy. 2007. – Vol. 45. – P. 1987–2001.

18. Bandura, Albert. Social Learning Theory. Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1977.

19. Elkind, David. Egocentrism in Adolescence. Child Development, 1967.

20. Myers, David G.. Psychology. New York: Worth Publishers, 2021.