Abstract
Ushbu maqolada O'zbekistonda ish haqi va mehnat unumdorligi o'rtasidagi bog'liqlik 2015–2025 yillar dinamik vaqt qatorlari asosida ekonometrik usullar yordamida tadqiq etiladi. Pearson korrelyatsion tahlili r ≈ 0,98 qiymatini bergan bo'lib, bu o'zgaruvchilar o'rtasidagi juda kuchli ijobiy chiziqli bog'liqlikni tasdiqlaydi. Eng kichik kvadratlar (OLS) usuli yordamida qurilgan regressiya modeli: Ŷ = –1 500 + 0,32·X (R² = 0,97; F-statistika ≈ 800; p < 0,001). Natijalar shuni ko'rsatadiki, mehnat unumdorligi 1 ming so'm oshganda nominal ish haqi 320 so'mga ortadi. Biroq nominal ish haqi o'sishi inflyatsiya ta'sirida real unumdorlik o'sishidan 3–5 foiz punktga oshib ketishi hududiy tengsizlik va tarkibiy muvozanatsizlikni chuqurlashtirmoqda. Ish haqi siyosatini unumdorlik indeksiga bog'lash va mintaqaviy mehnat bozorlarini rivojlantirish ustuvor tavsiyalar sifatida taqdim etiladi.
References
Abdurahmonov, Q.X. (2009). Mehnat iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent: Mehnat. 238 b.
2. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The Race between Man and Machine: Implications of Technology for Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 108(6), 1488–1542. https://doi.org/10.1257/aer.20160696
3. Evans, J.D. (1996). Straightforward Statistics for the Behavioral Sciences. Pacific Grove, CA: Brooks/Cole.
4. Gujarati, D.N., & Porter, D.C. (2015). Basic Econometrics (5th ed.). New York: McGraw-Hill.
5. IMF (International Monetary Fund). (2017). Recent Wage Dynamics in Advanced Economies: Drivers and Implications. World Economic Outlook, Chapter 2. Washington, D.C.: IMF.
6. Kaldor, N. (1961). Capital Accumulation and Economic Growth. In F. Lutz & D.C. Hague (Eds.), The Theory of Capital. London: Macmillan.
7. Keynes, J.M. (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money. London: Macmillan.
8. Marshall, A. (1890). Principles of Economics. London: Macmillan.
9. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). O'rtacha oylik nominal hisoblangan ish haqi (2015–2024). Rasmiy press-relizlar. Toshkent. https://stat.uz
10. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2025). Yalpi ichki mahsulot va mehnat bozori ko'rsatkichlari (2015–2024). Yillik statistik to'plam. Toshkent. https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/labor-market-2
11. Shapiro, C., & Stiglitz, J.E. (1984). Equilibrium Unemployment as a Worker Discipline Device. American Economic Review, 74(3), 433–444.
12. Solow, R.M. (1957). Technical Change and the Aggregate Production Function. The Review of Economics and Statistics, 39(3), 312–320. https://doi.org/10.2307/1926047
13. "Yangi O'zbekiston" 2022–2026 yillarga mo'ljallangan taraqqiyot strategiyasi to'g'risida O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son farmoni. https://lex.uz