Vol. 3 No. 2 (2026), Articles
Vol. 3 No. 2 (2026)

TEMIR TANQISLIGI ANEMIYASI: PATOGENEZ, KLINIKA VA ZAMONAVIY DAVOLASH YONDASHUVLARI

Articles
Published 2026-05-05
Ergasheva Feruza Baxtiyor qizi
Naberayeva Farziya Farxodovna
O’ktamova Shaxinabonu Asqar qizi
Fayzullayeva Dilbar Botir qizi
Samarqand Davlat Tibbiyot Universiteti talabalari
PDF

Keywords

temir tanqisligi anemiyasi, ferritin, transferrin, gepcidin, mikrositoz, gipoxromiya, temir preparatlari, latent temir tanqisligi.

Abstract

Temir tanqisligi anemiyasi (TTA) — organizmda temir yetishmovchiligi natijasida gemoglobin sintezining buzilishi bilan kechadigan, dunyoda eng keng tarqalgan anemiya turidir. TTA barcha anemiya holatlarining taxminan 50 foizini tashkil qiladi va rivojlanayotgan mamlakatlarda aholining 30-40 foizigacha, homilador ayollar va bolalar orasida esa undan ham yuqori chastotada uchraydi. Asosiy sabablar qatoriga surunkali qon yo‘qotish (ko‘p miqdorda hayz ko‘rish, oshqozon-ichak yo‘llaridan qon ketish), ovqatlanish orqali temirning yetarli darajada qabul qilinmasligi, temir so‘rilishining buzilishi (amilorxiya, oshqozon rezeksiyasi) va homiladorlik davrida temirga bo‘lgan ehtiyojning ortishi kiradi. Patogenezda temir yetishmovchiligi ketma-ket bosqichlarda rivojlanadi: temir zahiralarining kamayishi (latent temir tanqisligi) — eritropoez uchun temir yetishmovchiligi — anemiya. Ushbu maqolada TTA ning molekulyar patogenezi, etiologiyasi, klinik belgilari (boyqushlik, koilonixiya, Pika sindromi), diagnostika mezonlari (qonning umumiy tahlili, ferritin, transferrin, eruvchan transferrin retseptorlari) va zamonaviy davolash strategiyalari (peroral va parenteral temir preparatlari, qon quyish, ovqatlanish korreksiyasi) ko‘rib chiqiladi.

PDF

References

Camaschella C. Iron-deficiency anemia. New England Journal of Medicine. 2019;381(12):1148–1157.

2. Pasricha S.R., Tye-Din J., Muckenthaler M.U., Swinkels D.W. Iron deficiency. The Lancet. 2021;397(10270):233–248.

3. Ganz T., Nemeth E. Hepcidin and iron homeostasis. Biochimica et Biophysica Acta. 2012;1823(9):1434–1443.

4. Cappellini M.D., Musallam K.M., Taher A.T. Iron deficiency anaemia revisited. Journal of Internal Medicine. 2020;287(2):153–170.

5. Karimov Sh.I., Axmedov R.A. Gematologiyada temir metabolizmi va anemiyalar. Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti; 2021.

6. Saidov M.S., Raximov B.T. Anemiyalar: klinika, diagnostika va davolash. Toshkent: Yangi asr avlodi; 2022.

7. Xudoyberdiyev A.A., Ismoilov N.T. Ichki kasalliklar (Gematologiya bo‘limi). Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi nashriyoti; 2020.

8. Tursunov X.T. Qon kasalliklari va ularning zamonaviy davolash usullari. Toshkent: Fan va texnologiya; 2019.