Abstract
Ushbu maqolada endokrin tizim buzilishlari va ularning patogenetik asoslari yoritilib, ayniqsa qandli diabetda rivojlanadigan mikroangiopatiyaning patomorfologik xususiyatlari tahlil qilindi. Endokrin omillar ta’sirida yuzaga keladigan metabolik o‘zgarishlar natijasida qon tomirlarining mikrotsirkulyator darajasida strukturaviy va funksional buzilishlar rivojlanishi ko‘rsatildi.
Tadqiqot davomida giperglikemiya, insulin rezistentligi va oksidlovchi stressning mikroangiopatiya shakllanishidagi o‘rni o‘rganildi. Ushbu omillar ta’sirida kapillyar devorining qalinlashuvi, bazal membrananing o‘zgarishi va to‘qimalarda gipoksiya rivojlanishi aniqlangan.
Olingan natijalar endokrin buzilishlarning patogenezini chuqurroq tushunish va ularning asoratlarini erta aniqlash hamda samarali davolash strategiyalarini ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
References
1. Karimov F.N., Xudoyarov A.A. Endokrin tizim kasalliklari va ularning patogenezi. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2019.
2. Abdullayeva D.R. Qandli diabet va uning asoratlari. – O‘zbekiston tibbiyot jurnali, 2021.
3. Rahimov G‘.R., Ismoilov S.T. Patologik fiziologiya asoslari. – Toshkent, 2020.
4. Tursunov B.X. Diabetik mikroangiopatiya va uning klinik ahamiyati. – Samarqand davlat tibbiyot universiteti ilmiy ishlari, 2022.
5. Mirzayev A.K. Zamonaviy endokrinologiya asoslari. – Toshkent, 2020.
6. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. – Elsevier, 2020.
7. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes. – Diabetes Care, 2023.
8. rownlee M. The pathobiology of diabetic complications: a unifying mechanism. – Nature, 2001.
9. Forbes J.M., Cooper M.E. Mechanisms of diabetic complications. – Physiological Reviews, 2013.
10. Giacco F., Brownlee M. Oxidative stress and diabetic complications. – Circulation Research, 2010.
11. Tesfaye S., Boulton A.J.M.Diabetic neuropathy: mechanisms and management. – The Lancet Neurology, 2005.
12. Fowler M.J.Microvascular and macrovascular complications of diabetes. – Clinical Diabetes, 2008.