PREEKLAMPSIYA: HOMILADORLIKNING GIPERTENZIV ASORATI
PDF

Keywords

preeklampsiya, homiladorlik, gipertoniya, proteinuriya, eklampsiya, HELLP sindromi, platsenta, endotelial disfunktsiya, antigipertenziv terapiya, magniy sulfat

Abstract

Preeklampsiya — homiladorlikning 20-haftasidan keyin rivojlanadigan, yangi boshlangan gipertoniya va proteinuriya yoki boshqa organ disfunktsiyasi (buyrak, jigar, qon tizimi, markaziy asab tizimi, platsenta) bilan tavsiflanadigan multisistemik kasallikdir. Bu homiladorlik va tug‘ruq davridagi ona va homila o‘limi hamda kasallanishining asosiy sabablaridan biri bo‘lib, barcha homiladorliklarning 2–8 foizida uchraydi. Preeklampsiya patogenezi to‘liq tushunilmagan bo‘lsa-da, platsentatsiyaning buzilishi, endotelial disfunktsiya, yallig‘lanish, oksidlovchi stress va immunologik omillar muhim rol o‘ynaydi. Agar davolanmasa, preeklampsiya eklampsiya (tutqanoqlar), HELLP sindromi (gemoliz, jigar fermentlarining ko‘tarilishi, trombotsitlar kamayishi), insult, platsentaning erta ajralishi, homila o‘limi va boshqa jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada preeklampsiyaning molekulyar patogenezi, xavf omillari, diagnostika mezonlari, profilaktika strategiyalari (aspirin, kalsiy) va zamonaviy davolash yondashuvlari (antigipertenziv terapiya, magniy sulfat, tug‘ruq) ko‘rib chiqiladi.

PDF

References

American College of Obstetricians and Gynecologists. Gestational Hypertension and Preeclampsia: ACOG Practice Bulletin No. 222. Obstetrics & Gynecology. 2020;135(6):e237–e260.

2. Brown MA, Magee LA, Kenny LC, et al. Hypertensive Disorders of Pregnancy: ISSHP Classification, Diagnosis, and Management Recommendations. Pregnancy Hypertension. 2018;13:291–310.

3. Chappell LC, Cluver CA, Kingdom J, Tong S. Preeclampsia. Lancet. 2021;398(10297):341–354.

4. Rana S, Lemoine E, Granger JP, Karumanchi SA. Preeclampsia: Pathophysiology, Challenges, and Perspectives. Circulation Research. 2019;124(7):1094–1112.

5. International Society for the Study of Hypertension in Pregnancy (ISSHP). Classification, Diagnosis and Management of Hypertensive Disorders of Pregnancy. Pregnancy Hypertension. 2018;13:291–310.

6. World Health Organization (WHO). WHO Recommendations for Prevention and Treatment of Pre-eclampsia and Eclampsia. 2011.

7. American Diabetes Association. Management of Diabetes and Pregnancy: Standards of Medical Care in Diabetes — 2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl. 1):S282–S294.

8. Karimov Sh.I., Yusupova N.A. Homiladorlik va Gipertenziv Buzilishlar: Preeklampsiya Patogenezi va Boshqaruvi. Toshkent: Ibn Sino Tibbiyot Nashriyoti; 2020.

9. Rahmonov B.R., Toshpulatov M.S. Obstetriya va Ginekologiya: Homiladorlik Asoratlari. Toshkent: Medpress International; 2019.

10. Ahmedov S.E., Karimova M.A. Perinatal Medicine: Preeclampsia and Maternal-Perinatal Outcomes. Buxoro: Buxoro Davlat Tibbiyot Instituti Nashriyoti; 2022.