Abstract
Gestatsion Diabet (GD) — homiladorlikning ikkinchi yoki uchinchi trimestrida birinchi marta aniqlanadigan va odatda tug‘ruqdan keyin o‘tib ketadigan uglevod almashinuvining buzilishidir. GD butun dunyoda homilador ayollarning 7–14 foizida uchraydi va uning tarqalishi semirish epidemiyasi hamda homiladorlik yoshining ortishi bilan tobora oshib bormoqda. Patogenezda platsenta tomonidan ishlab chiqariladigan kontrainsulyar gormonlar (insulin rezistentlikni kuchaytiruvchi omillar), genetik moyillik, semirish va yallig‘lanish jarayonlari muhim rol o‘ynaydi. GD ona va homila uchun jiddiy asoratlar bilan bog‘liq: makrosomiya, tug‘ruq travmalari, preeklampsiya, polihidramnion, neonatal gipoglikemiya, giperbilirubinemiya va uzoq muddatda ona va bolada 2-tip qandli diabet rivojlanish xavfining ortishi. Ushbu maqolada GD ning molekulyar patogenezi, xavf omillari, diagnostika mezonlari, zamonaviy davolash strategiyalari (dietoterapiya, jismoniy faollik, insulin, oral antidiabetik preparatlar) va tug‘ruqdan keyingi kuzatuv yondashuvlari ko‘rib chiqiladi.
References
American Diabetes Association. Management of diabetes in pregnancy: Standards of Medical Care in Diabetes — 2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl. 1):S282–S294.
2. McIntyre H.D., Catalano P., Zhang C., et al. Gestational diabetes mellitus. Nature Reviews Disease Primers. 2019;5(1):47.
3. Sweeting A., Wong J., Murphy H.R., et al. A clinical update on gestational diabetes mellitus. Endocrine Reviews. 2022;43(5):763–793.
4. International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups (IADPSG). Recommendations on the diagnosis and classification of hyperglycemia in pregnancy. Diabetes Care. 2010;33(3):676–682.
5. Karimov Sh.I., Turg‘unova M.X. Endokrinologiya va homiladorlik: gestatsion diabet. Toshkent: Ibn Sino; 2021.