Vol. 3 No. 1 (2026), Articles
Vol. 3 No. 1 (2026)

2-TIP QANDLI DIABET: INSULIN REZISTENTLIK VA METABOLIK SINDROM

Articles
Published 2026-04-09
Abduhafizova Manisha Abdumalikovna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabalari
Abdurasulov Shaxzod O‘tkurovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabalari
Elmurodov Shahriyor Sherzot o’g’li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabalari
Tolibova Jasmina Jurabekovna
Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabalari
PDF

Keywords

2-tip qandli diabet, insulin rezistentlik, metabolik sindrom, semirish, giperglikemiya, oral antidiabetik preparatlar, yallig‘lanish, beta hujayralari.

Abstract

2-tip Qandli diabet (2-TQD) — insulin sekretsiyasining progressiv buzilishi va periferik to‘qimalarning insulinga bo‘lgan sezuvchanligining pasayishi (insulin rezistentlik) bilan tavsiflanadigan surunkali metabolik kasallikdir. Ushbu kasallik butun dunyoda qandli diabetning eng keng tarqalgan shakli bo‘lib, barcha diabet holatlarining taxminan 90–95 foizini tashkil qiladi. 2-TQD ko‘pincha kattalarda, ayniqsa 40 yoshdan oshgan shaxslarda rivojlanadi, ammo semirish va harakatsiz turmush tarzining keng tarqalishi tufayli yoshlar va hatto o‘smirlar orasida ham kasallanish ortib bormoqda. Patogenezda genetik moyillik, semirish (ayniqsa visseral yog‘ to‘qimasi), jismoniy harakatsizlik, noto‘g‘ri ovqatlanish va yallig‘lanish jarayonlari muhim rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada 2-TQD ning molekulyar mexanizmlari, insulin rezistentlik patogenezi, klinik belgilari, diagnostika mezonlari, zamonaviy davolash strategiyalari (turmush tarzini o‘zgartirish, oral antidiabetik preparatlar, insulin) va asoratlarning oldini olish yondashuvlari ko‘rib chiqiladi.

PDF

References

American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes — 2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl. 1):S1–S300.

2. DeFronzo R.A., Ferrannini E., Groop L., et al. Type 2 diabetes mellitus. Nature Reviews Disease Primers. 2015;1:15019.

3. Galicia-Garcia U., Benito-Vicente A., Jebari S., et al. Pathophysiology of type 2 diabetes mellitus. International Journal of Molecular Sciences. 2020;21(17):6275.

4. Davies M.J., Aroda V.R., Collins B.S., et al. Management of hyperglycemia in type 2 diabetes: a consensus report. Diabetes Care. 2022;45(11):2753–2786.

5. Karimov Sh.I., Raximov B.T. Endokrinologiya asoslari: metabolik kasalliklar. Toshkent: Yangi Asr Avlodi; 2022. 350 b.