Keywords
Abstract
Diabetes insipidus (DI) — organizmda antidiuretik gormon (ADH) yetishmovchiligi yoki buyrakning ADH ga javob berish qobiliyatining buzilishi natijasida rivojlanadigan, poliuriya va polidipsiya bilan kechaduvchi gomeostatik kasallikdir. Qandli diabetdan farqli o‘laroq, DI da qon glyukoza darajasi normal bo‘lib, asosiy muammo suv-elektrolitlar muvozanatining buzilishidadir. Ushbu kasallik kam uchraydigan patologiya hisoblansa-da, o‘z vaqtida tashxis qo‘yilmasa, og‘ir gipernatremiya, dehidratatsiya va markaziy asab tizimining shikastlanishiga olib kelishi mumkin. Patogenezi DI ning turiga qarab farqlanadi: markaziy DI — ADH sintezi yoki sekretsiyasining buzilishi, nefrogen DI — buyrak kanalchalarida ADH retseptorlari yoki akvaporin-2 kanallarining disfunktsiyasi, gestatsion DI — platsenta vazopressinazasi faolligining oshishi, dipsogen DI esa ichish markazining patologik qo‘zg‘alishi bilan bog‘liq. Ushbu maqolada DI ning molekulyar mexanizmlari, tasnifi, klinik belgilari, diagnostika yondashuvlari va zamonaviy davolash strategiyalari ko‘rib chiqiladi.
References
Christ-Crain M, Winzeler B, Refardt J. Diabetes insipidus: new concepts in diagnosis and treatment. Nature Reviews Endocrinology. 2021;17(12):739-754.
2. Bichet DG. Nephrogenic diabetes insipidus. Kidney International. 2022;101(3):479-494.
3. Timper K, Fenske W, Künzli F, et al. Copeptin-based diagnosis of diabetes insipidus. New England Journal of Medicine. 2020;382(5):427-436.
4. Garrahy A, Thompson CJ. Management of central diabetes insipidus. Endocrinology and Metabolism Clinics. 2020;49(3):431-445.
5. Karimov Sh.I., Raximova D.M. Suv-elektrolitlar balansi buzilishlarining zamonaviy diagnostikasi. Toshkent: Tibbiyot nashriyoti; 2021. 195 b.