Abstract
Steroid-indutsirlangan giperglikemiya va steroid diabet glyukokortikoid preparatlarning uzoq muddat qo‘llanilishi natijasida yuzaga keladigan murakkab metabolik buzilishlardan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada steroid gormonlarning glyukoza almashinuviga ta’siri, insulin rezistentlik rivojlanish mexanizmlari, pankreatik beta-hujayralar faoliyatining pasayishi, klinik belgilari, diagnostik mezonlari hamda zamonaviy davolash va profilaktika yondashuvlari batafsil tahlil qilindi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, glyukokortikoidlar organizmda glyukoneogenezni kuchaytirib, periferik to‘qimalarda glyukozaning utilizatsiyasini kamaytiradi va insulin signalizatsiyasini izdan chiqaradi. Natijada giperglikemiya rivojlanadi va ayrim hollarda to‘liq shakllangan steroid diabetga o‘tadi. Ushbu holat ko‘pincha yashirin kechishi sababli erta aniqlash va muntazam monitoring muhim ahamiyat kasb etadi.
References
American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes, 2023, p.150–180
2.Endocrine Society. Clinical Practice Guidelines for Glucocorticoid Use, 2022, p.98–120
3.Melmed S. Williams Textbook of Endocrinology, 14-nashr, 2020, p.1370–1390
4.Brunton L. Goodman & Gilman’s Pharmacological Basis of Therapeutics, 13-nashr, 2018, p.720–735
5.Lancet Diabetes & Endocrinology, 2021, Vol.9, p.245–252
6.Nature Reviews Endocrinology, 2022, Vol.18, p.400–410
7.Diabetes Care Journal, 2020, Vol.43, p.210–225
8.Oxford University Press. Oxford Handbook of Endocrinology, 2019, p.310–320
9.Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2019, Vol.104, p.500–510
10.Springer. Endocrine Pathophysiology, 2018, p.600–620
11.Ahmedov A.A. Endokrinologiya asoslari, Toshkent, 2021, 145–162-betlar
12.Karimov X.R. Ichki kasalliklar propedevtikasi, Toshkent, 2020, 210–225-betlar
13.Rasulov A.N. Patologik fiziologiya, Toshkent, 2019, 98–115-betlar
14.Yuldashev B.T. Gormonal buzilishlar va metabolizm, Samarqand, 2022, 56–74-betlar
15.Tursunov Q.Sh. Klinik endokrinologiya, Toshkent, 2018, 132–150-betlar