POLIKISTOZ TUXUMDON SINDROMI: ENDOKRIN VA METABOLIK BUZILISHLARNING KOMPLEKS MODELI SIFATIDA

Abstract

Polikistoz tuxumdon sindromi (PCOS) reproduktiv yoshdagi ayollar orasida keng tarqalgan va murakkab patogenezga ega bo‘lgan endokrin-metabolik buzilishlardan biri hisoblanadi. Ushbu sindrom nafaqat reproduktiv tizim faoliyatining buzilishi, balki butun organizm metabolik jarayonlarining izdan chiqishi bilan xarakterlanadi. Mazkur maqolada PCOSning zamonaviy qarashlar asosidagi etiologiyasi va patogenez mexanizmlari keng yoritildi. Xususan, insulin rezistentlik, giperinsulinemiya, giperandrogeniya va gormonal disbalansning o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilindi. Shuningdek, tuxumdonlarda morfologik o‘zgarishlar, ovulyatsiya buzilishi va sirkad ritmning ahamiyati ham ko‘rib chiqildi. Tadqiqot davomida PCOS bilan og‘rigan bemorlarda kuzatiladigan asosiy klinik belgilar — hayz siklining buzilishi, bepushtlik, dermatologik simptomlar (akne, seboreya, gipertrixoz) hamda metabolik sindrom komponentlari tahlil qilindi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, bemorlarning katta qismida insulin rezistentlik va giperandrogeniya birgalikda uchrab, kasallikning kechishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Bundan tashqari, maqolada PCOSning diagnostik mezonlari, xususan Rotterdam kriteriyalari asosida tashxis qo‘yish yondashuvlari batafsil bayon etildi. Gormonal profil, glyukoza almashinuvi ko‘rsatkichlari va instrumental tekshiruvlarning ahamiyati alohida ta’kidlandi. Davolash va profilaktika bo‘limida esa zamonaviy yondashuvlar — turmush tarzini o‘zgartirish, jismoniy faollikni oshirish, insulin sezgirligini yaxshilovchi preparatlar va gormonal terapiya usullari keng tahlil qilindi. Xulosa sifatida, PCOS ko‘p omilli va tizimli kasallik bo‘lib, uning erta diagnostikasi va kompleks davolash yondashuvi nafaqat reproduktiv salomatlikni tiklash, balki metabolik asoratlarning oldini olishda muhim ahamiyatga ega ekanligi ko‘rsatildi.