Mazkur to‘plamda “Zamin ilmiy tadqiqotlar jurnali”ga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin.
NAZAR ESHONQULNING “GO‘RO‘G‘LI” ROMANIDA FOLKLOR AN’ANALARI SINTEZLASHUVI
Ushbu maqolada zamonaviy o‘zbek adabiyotining yetakchi vakillaridan biri Nazar Eshonqulning “Go‘ro‘g‘li” romanida folklor an’analari, mifologik tafakkur va modernistik badiiy uslubning sintezlashuvi masalalari tadqiq etilgan. Asarda xalq eposiga xos bo‘lgan an’anaviy motivlar (go‘rda tug‘ilish, Chambil utopiyasi, G‘irko‘k kulti) va obrazlar tizimining ekzistensial hamda arxetipik transformatsiyasi tahlil qilingan. Tadqiqotda romanning xronotop xususiyatlari, xalq baxshichilik san’atiga xos ritmik nasr va saj’ unsurlarining zamonaviy bayon uslubi bilan uyg‘unligi ilmiy nuqtayi nazardan yoritilgan. Muallif adibning an’anaviy epos karkasini psixologik roman poetikasi bilan sintezlash orqali o‘zbek adabiyotida “roman-mif” (yoki meta-doston)ning mutlaqo yangi sintetik modelini yaratganini isbotlaydi.
mifologizm, folklorizm, Nazar Eshonqul, “Go‘ro‘g‘li” romani, sintez, arxetip, ekzistensializm, xronotop, ritmik nasr, roman-mif.
ПРЕЦЕДЕНТНЫЕ ТЕКСТЫ В РЕЧИ СОВРЕМЕННОЙ МОЛОДЁЖИ: МЕМЫ, ЦИТАТЫ, ОТСЫЛКИ
В статье рассматривается функционирование прецедентных текстов в речи современной студенческой молодёжи. Анализируются классические и новые типы прецедентных феноменов — мемы, интернет-цитаты, отсылки к популярным сериалам и играм. На материале студенческих чатов, анкетирования и записей устной речи выявляются функции, механизмы трансформации и степень узнаваемости прецедентных единиц в молодёжном дискурсе. Делается вывод о том, что интернет-мем приобрёл статус самостоятельного прецедентного феномена, функционально и структурно сопоставимого с классическими типами прецедентности.
прецедентный текст, прецедентный феномен, молодёжный дискурс, интернет-мем, цитата, интертекстуальность, речь студентов.
ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ УСТОЙЧИВОСТЬ ДЕТЕЙ В УСЛОВИЯХ СОВРЕМЕННЫХ СОЦИАЛЬНЫХ И ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ВЫЗОВОВ: ОБЗОР ЛИТЕРАТУРЫ
Статья представляет аналитический обзор литературы, посвящённой психологической устойчивости (резилентности) детей в контексте современных социальных и образовательных вызовов. Проанализированы отечественные и зарубежные публикации 2000–2024 годов, индексированные в Scopus, Web of Science, PubMed и eLIBRARY. Рассмотрены теоретические модели резилентности, факторы её формирования на индивидуальном, семейном и средовом уровнях, а также доказательная база программ развития психологической устойчивости у детей школьного возраста. Особое внимание уделено актуальным вызовам — последствиям пандемии COVID-19, цифровизации образовательной среды, академическому стрессу — и их влиянию на психологическое благополучие детей в Узбекистане. Обзор показывает, что резилентность является динамическим, поддающимся развитию качеством и что наиболее эффективные программы её формирования воздействуют одновременно на индивидуальные, семейные и школьные защитные факторы. Выявлены приоритетные направления исследований и практических разработок для Центральноазиатского региона.
психологическая устойчивость, резилентность, дети, образовательные вызовы, психологическое благополучие, защитные факторы, обзор литературы.
УЧЁТ ДОХОДОВ И РАСХОДОВ ПО МЕЖДУНАРОДНЫМ СТАНДАРТАМ ФИНАНСОВОЙ ОТЧЁТНОСТИ: ТЕОРИЯ, ПРАКТИКА И ОСОБЕННОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА
Статья посвящена исследованию методологических и практических аспектов учёта доходов и расходов в соответствии с Международными стандартами финансовой отчётности (МСФО), прежде всего МСФО (IFRS) 15 «Выручка по договорам с покупателями» и МСФО (IAS) 1 «Представление финансовой отчётности», в условиях реформирования бухгалтерского учёта в Республике Узбекистан. На основе анализа нормативно-правовой базы, данных финансовой отчётности 45 предприятий различных отраслей экономики Узбекистана и результатов анкетирования 78 профессиональных бухгалтеров выявлены ключевые проблемы перехода на МСФО в части признания, оценки и раскрытия доходов и расходов. Установлено, что 67,3% обследованных предприятий испытывают существенные трудности при применении пятиступенчатой модели признания выручки согласно IFRS 15, а 58,9% — при разграничении капитализируемых и некапитализируемых затрат. Предложен алгоритм практического применения стандартов признания доходов и расходов с учётом отраслевой специфики узбекской экономики. Результаты исследования вносят вклад в методологическую базу применения МСФО в условиях развивающихся экономик Центральной Азии.
МСФО, учёт доходов, учёт расходов, IFRS 15, IAS 1, признание выручки, финансовая отчётность, Узбекистан, бухгалтерский учёт.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA MANZARA RANGTASVIRINI O’QITISHNING SAMARALI VA INNOVATSION METODLARI
Ushbu maqolada siz talabalarga manzara rangtasvirini raqamli texnologiyalar orqali o’qitishning samarali va innovatsion usullari, qulayliklari haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lasiz. Raqamli texnologiyalar nafaqat talabalar uchun foydali balki o’qituvchilarning pedagogik faoliyatini yanada qulay rejalashtirish uchun hamda dars jarayonini mazmunli samarali qilshda juda ham qo’l keladi.
Inovatsion texnologiyalar, blender, Sketch up, UNitiy, 3D Grafika, Realistik soyalar, fazoviy chuqurlik, animatsiya, vizualizatsiya
AKVAREL TEXNIKASINING TASVIRIY IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada akvarel texnikasining tasviriy san’atdagi o‘rni va badiiy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Akvarel bo‘yoqlarining rangdorligi, shaffofligi hamda yorug‘-soya munosabatlarini ifodalashdagi o‘ziga xos xususiyatlari yoritilgan. Shuningdek, akvarel texnikasidan foydalanishning asosiy usullari hamda uning rassom ijodiy faoliyatidagi ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari akvarel rangtasvirining estetik va badiiy ifoda vositalarini yanada chuqurroq anglash imkonini beradi.
akvarel, rangtasvir, badiiy ifoda, rang, yorug‘-soya, kompozitsiya, tasviriy san’at, texnika.
TIMUS BEZINING YOSHGA BOG‘LIQ GISTOLOGIK O‘ZGARISHLARI VA IMMUN TIZIM FAOLIYATIGA TA’SIRI
Timus bezi immun tizimning markaziy organlaridan biri bo‘lib, T-limfotsitlarning differensiallanishi va yetilishida muhim rol o‘ynaydi. Yosh ortishi bilan timus bezida involyutsion o‘zgarishlar rivojlanib, uning gistologik tuzilishi va funksional faolligi pasayadi. Ushbu maqolaning maqsadi timus bezining yoshga bog‘liq gistologik o‘zgarishlarini va ularning immun tizim faoliyatiga ta’sirini o‘rganishdan iborat. Tadqiqot davomida zamonaviy ilmiy adabiyotlar tahlil qilindi va timus involyutsiyasining asosiy mexanizmlari baholandi. Natijalarga ko‘ra, yosh ortishi bilan timus parenximasining yog‘ to‘qimasi bilan almashinishi, kortikal qismning kichrayishi va T-limfotsitlar hosil bo‘lishining pasayishi kuzatiladi. Ushbu jarayonlar immunitetning susayishiga va infeksion hamda autoimmun kasalliklar rivojlanish xavfining oshishiga olib keladi.
timus bezi, gistologiya, involyutsiya, immun tizim, T-limfotsitlar, qarish.
TASVIRIY SAN’ATDA USLUB VA YO‘NALISHLARNING SHAKLLANISHIDA NAZARIY-TARIXIY YONDASHUV
Mazkur maqolada tasviriy san’at nazariyasi va tarixining boshlang‘ich tushunchalarini chuqur o‘rganish orqali san’atning turli uslub va yo‘nalishlarini tizimli tahlil qilish zarurati yoritib berilgan. Tadqiqot jarayonida tasviriy san’at taraqqiyotining asosiy bosqichlari, milliy va jahon tasviriy san’at maktablarida shakllangan uslubiy va texnologik xilma-xillikning badiiy tafakkur rivojiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarda estetik didni shakllantirish, san’at tarixini o‘rganishning hozirgi davrdagi ahamiyati, kompozitsion tafakkurni rivojlantirish hamda san’at asarlarini ilmiy asosda baholash ko‘nikmalarini rivojlantirishda nazariy bilimlarning o‘rni asoslab beriladi.
tasviriy san’at, san’at nazariyasi, san’at tarixi, uslub, yo‘nalish, estetik tafakkur, badiiy did, badiiy meros.
TALABALARGA RANGTASVIR MASHG‘ULOTLARINI O‘RGATISHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI
Mazkur maqolada talabalarga rangtasvir mashg‘ulotlarini o‘rgatishning zamonaviy yondashuvlari, ularning nazariy metodik asoslari hamda oliy ta’lim tizimida qo‘llanilish imkoniyatlari tadqiq etiladi. Bugungi glaballashuv va raqamlashtirish sharoitida tasviriy san’at ta’limi oldiga yangi vazifalar qoyilmoqda. Bo‘lajak tasviriy san’at pedagoglari va rassomlarining kaspiy konpetensiyalarini shakillantirishda rangtasvir mashg‘ulotlari muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot davomida kompetensiyaviy yondoshuv, interfaol ta’lim texnologiyalari, STEAM ta’limi, loyiha metodi hamda raqamli vositalardan foydalanishning afzalliklari tahlil qilinadi. Natija shuni ko‘rsatadiki, zamonaviy pedagogic texnologiyalar asosida tashkil etilgan rangtasvir mashg‘ulotlari, talabalarnin g ijodiy faolligini, mustaqil fikrlashi va kasbiy tayyorgarligini sezilarli darajada rivojlantiradi.
rangtasvir, tasviriy san’at ta’limi, zamonaviy yondashuvlar, kompetensiyaviy yondashuv, STEAM, pedagogik texnologiyalar, ijodiy kompetensiyaviy, portfolio, master-klass.
MA’NAVIY BARKAMOL AVLODNI TARBIYALASHDA OMMAVIY MADANIYAT OMILINING TAHLILI
Mazkur maqolada ma’naviy barkamol avlodni tarbiyalash jarayonida ommaviy madaniyatning o‘rni, uning ijobiy va salbiy ta’sirlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Globallashuv va raqamli axborot makoni sharoitida ommaviy madaniyatning yoshlar dunyoqarashiga ta’siri kuchayib bormoqda. Tadqiqotda ommaviy madaniyatning tarbiyaviy jarayonlarga ta’sir mexanizmlari, uning milliy qadriyatlar bilan o‘zaro munosabati hamda ma’naviy immunitetni shakllantirishdagi ahamiyati yoritiladi.
ma’naviyat, barkamol avlod, ommaviy madaniyat, globallashuv, tarbiya, milliy qadriyatlar, axborot makoni.
ISSIQLIK O'TKAZUVCHANLIK TENGLAMASIDA VAQTGA BOG'LIQ KOEFFISIYENTNI ANIQLASHNING TESKARI MASALASI
Ushbu maqolada issiqlik o'tkazuvchanlik tenglamasida vaqtga bog'liq issiqlik manba koeffisiyentini aniqlashning teskari masalasi o'rganiladi. Masala to'g'ri masala bilan bir qatorda qo'shimcha integral shartni o'z ichiga oladi. Mavjud bo'lish va yagonalik teoremasi isbotlanadi, yechimni taxminiy topish uchun iteratsion usul taklif etiladi va uning yaqinlashishi tekshiriladi. Olingan natijalar fizik jarayonlarni modellashtirish va sanoat muammolarini hal qilishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
teskari masala; issiqlik o'tkazuvchanlik tenglama; vaqtga bog'liq koeffisiyent; mavjud bo'lish; yagonalik; iteratsion usul; integral shart.
KO‘P ENERGIYALI RENTGEN KT YORDAMIDA OLINGAN TASVIRLARNI AVTOMATIK SEGMENTATSIYA QILISH USULI
Ushbu maqolada foton sanash detektori (PCD) yordamida 15 ta energiya kanalida (30–140 keV) olingan ko‘p energiyali rentgen kompyuter tomografiyasi (KT) tasvirlarini avtomatik segmentatsiya qilishning yangi ko‘p bosqichli usuli taqdim etiladi. Taklif etilgan usul LAC asosida z-qiymat filtrlash, Sobel chegarali tuzatish, KMeans boshlang‘ich klasterlash va FastLabel iterativ aniqlash bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Alyuminiy namunasi uchun LAC validatsiyasida SIRT rekonstruktsiya algoritmi 50–130 keV oralig‘ida MARE = 0.0% aniqlikda ishlagan, barcha kanallar bo‘yicha esa MARE ≈ 2.1% ni tashkil etgan. Sintez phantom validatsiyasida (4 material, 15 kanal) o‘rtacha Dice koeffitsienti DSC = 0.994, IoU = 0.988 natijasi olingan. Bir energiyali Otsu usuli bilan qiyoslaganda yaxshilanish +136% ni tashkil etdi. Algoritm o‘rtacha 6 ta iteratsiyada yaqinlashib, 2–5 soniyada natija beradi.
Ko‘p energiyali KT, segmentatsiya, FastLabel, foton sanash detektor, LAC validatsiya, Dice koeffitsienti
AVTOMOBIL YO‘LLARI VA TEMIR YO‘l KESISHMALARIDA XAVFSIZ HARAKATNI TASHKIL ETISH
Ushbu maqolada temir yo‘l kesishmalarida yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralari tahlil qilingan. Shuningdek, kesishma infratuzilmasida aniqlangan kamchiliklar — yo‘l belgilarining yetishmasligi, chiziqlarning chizilmaganligi, piyodalar yo‘lagidagi nosozliklar, temir yo‘l izlarining ta’mirtalab joylari va tirbandliklarning sabablari batafsil yoritilgan.
temir yo‘l kesishmasi, yo‘l harakati xavfsizligi, tirbandlik, poyezd harakati, shlagbaum, avtomatik signalizatsiya, transport oqimi, ikki sathli yo‘l.
Shamsiddinov Samariddin Sirojiddin o‘g‘li
OXIDATIVE STRESS AND ITS ROLE IN CHRONIC DISEASES
Oxidative stress is a pathological condition that occurs as a result of an imbalance between the production of reactive oxygen species and the body’s antioxidant defense system. This article presents a review of the role of oxidative stress in the development and progression of chronic diseases. The main sources of reactive oxygen species, mechanisms of cellular damage, and the impact of oxidative stress on lipids, proteins, and nucleic acids are discussed. Particular attention is paid to the involvement of oxidative stress in chronic non-communicable diseases, including cardiovascular diseases, diabetes mellitus, neurodegenerative disorders, and chronic inflammatory conditions. Modern diagnostic approaches for assessing oxidative stress markers and antioxidant status are described. The article also reviews current preventive and therapeutic strategies aimed at reducing oxidative stress, including lifestyle modification, antioxidant therapy, and dietary interventions. Understanding the mechanisms of oxidative stress is essential for improving early diagnosis, prevention, and management of chronic diseases, thereby enhancing patients’ quality of life and reducing disease-related complications.
Oxidative stress, reactive oxygen species, antioxidants, chronic diseases, lipid peroxidation, inflammation
ПАРОНИМЫ И ИХ РОЛЬ В ГРАММАТИКЕ И ЛЕКСИКЕ
В статье рассматриваются паронимы — слова, близкие по звучанию, но различающиеся по значению. Исследуется их лексико-грамматическое значение, особенности употребления и роль в речевой практике. Особое внимание уделено типичным ошибкам, возникающим при употреблении паронимов, а также методам их предотвращения. Анализируются примеры из литературы и разговорной речи, демонстрирующие влияние паронимов на стилистику и выразительность текста.
ПУНКТУАЦИЯ В СЛОЖНЫХ ПРЕДЛОЖЕНИЯХ: ОСНОВНЫЕ ПРАВИЛА
Пунктуация в сложных предложениях играет важную роль в передаче смысла текста. Неправильное использование знаков препинания может исказить содержание высказывания и затруднить понимание. В статье рассматриваются основные правила постановки знаков препинания в сложных предложениях с примерами для лучшего понимания.
глагол ,ссп , ссб , сложности, пунктуация.....
QISHLOQ XO‘JALIGI EKINLARINI SUG’ORISHDA TOMCHILATIB SUG’ORISH TEXNOLOGIYALARI VA ISHGA TUSHURISH TARTIBI
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi ekinlarini tomchilatib sug’orish texnologiyasining mohiyati, agrotexnik ustunliklari, suv va energiya tejamkorligi, uni qishloq xo‘jaligida qo‘llash imkoniyatlari, hamda tizimni ishga tushurish bosqichlari haqida ma’lumotlar keltirilgan.
tomchilatib sug‘orish, suv tejamkor texnologiyalar, irrigatsiya tizimi, dala nam sig‘imi, filtratsiya, fertigatsiya, lateral quvurlar, gidromodul, suv resurslari, hosildorlik, agrotexnika, bosim regulyatori, sug‘orish me’yori, qishloq xo‘jaligi ekinlari, namlik rejimi.
«МЕТАБОЛИК СИНДРОМ РИВОЖЛАНИШИДА НАТРИЙУРЕТИК ПЕПТИДЛАРНИНГ ФИЗИОЛОГИК АҲАМИЯТИ ВА ПАТОФИЗИОЛОГИК МЕХАНИЗМЛАРИ»
Статья посвящена участию натрийуретических пептидов в патофизиологии метаболических заболеваний. В статье представлены сведения о тарифе, истории развития, видах функций натрийуретических пептидов. Натрийуретические пептиды представляют собой сердечные гормоны, вырабатываемые в предсердиях, желудочках сердца и эндотелии. Эти пептиды участвуют в гомеостатическом контроле воды в организме, потреблении натрия, транспорте калия, липолизе в адипоцитах и ​​регуляции кровяного давления. В натрийуретической системе в настоящее время науке известны 3 основных типа. В этом обзоре освещаются структура и функция натрийуретических пептидов, а также их роль в метаболическом синдроме.
натрийуретические пептиды; Метаболический синдром; атриалный натрийуретический пептид (ANP), мозговой натрийуретический пептид (BNP), натрийуретический пептид С-типа (CNP)
ПАРЕМИОЛОГИЯ В СИСТЕМЕ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКИХ ИССЛЕДОВАНИЙ
Статья посвящена месту и роли паремиологии в современной лингвокультурологии. Рассматриваются теоретические основы паремиологии, заложенные Г. Л. Пермяковым, В. М. Мокиенко и В. Мидером, а также её интеграция с лингвокультурологическим подходом. Особое внимание уделяется лингвокультурологическому потенциалу паремий как носителей национальной картины мира, системы ценностей и этнического менталитета. Анализируются сопоставительные исследования паремий в разных лингвокультурах, их функционирование в современном дискурсе, а также перспективы развития данного направления. Подчёркивается, что пословицы и поговорки представляют собой важный культурный код, позволяющий реконструировать ценностные приоритеты народа и способствующий межкультурному пониманию.
паремиология, лингвокультурология, пословицы, языковая картина мира, лингвоаксиология, межкультурная коммуникация, национальный менталитет.
DEVELOPING COMMUNICATIVE COMPETENCE THROUGH INTERACTIVETECHNOLOGIES
In modern foreign language learning, the use of interactive technologies into the classroom has become extremely important. These days, students must learn how to communicate successfully in everyday situations in addition to grammar and vocabulary. This study looks at how interactive tools can help language learners become more proficient communicators. It emphasizes digital strategies like virtual classrooms, AI-based communication, social media, online discussions, and group collaboration. These approaches offer interactive settings where students can actively hone their speaking, listening, reading, and writing abilities. Academic viewpoints and individual observations on the efficacy of technology-enhanced learning in education are also taken into account. These tools enhance critical thinking abilities, motivation, self-assurance, creativity, independence, and teamwork. In contemporary educational environments, interactive technologies successfully foster communication ability.
Communicative competence, interactive technologies, digital learning, online communication, artificial intelligence, social media, virtual classroom, foreign language teaching, communication skills, collaborative learning.
ERONDA OQ INQILOB DAVRIDA INDUSTRIALLASHTIRISH (1963–1979): SIYOSAT, AMALIYOT VA OQIBATLAR
Ushbu maqolada Eron shohi Muhammad Rizo Pahlaviy tomonidan 1963-yilda boshlab yuborilgan "Oq inqilob" siyosati doirasidagi industriallashtirish jarayoni tahlil qilinadi. Neft daromadlaridan foydalanish, davlat sarmoyasi asosidagi yirik sanoat loyihalari, xorijiy kapital jalb etish va ularning iqtisodiy hamda ijtimoiy oqibatlari ko'rib chiqiladi. Tadqiqot industriallashtirishning Eron jamiyatiga ta'sirini va 1979-yilgi inqilobning iqtisodiy zaminlarini ochib berishga harakat qiladi.
Oq inqilob, industriallashtirish, Eron iqtisodiyoti, neft daromadlari, Pahlaviy, modernizatsiya, sanoat siyosati, 1963–1979.
UMUMIY OʻRTA TAʼLIM MAKTABLARIDA SOGʻLOM MAʼNAVIY MUHITNI SHAKLLANTIRISH: YECHIM VA TAKLIF
Ushbu maqolada umumiy oʻrta taʼlim maktablarida sogʻlom maʼnaviy muhitni shakllantirishning dolzarbligi, mavjud muammolar, yechimlar va takliflar tahlil qilinadi. Maqola Oʻzbekiston Respublikasining taʼlim siyosati, xususan, ijtimoiy-maʼnaviy muhitni baholash mexanizmlari (“qizil”, “sariq”, “yashil” toifalar) va uzluksiz maʼnaviy tarbiya konsepsiyasiga asoslanadi. Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, maktab jamoasi, oila, mahalla va davlat idoralari hamkorligi orqali sogʻlom maʼnaviy muhit yaratish oʻquvchilarning barkamol shaxs boʻlib yetishishiga xizmat qiladi. Maqolada amaliy takliflar va pedagogik yondashuvlar berilgan.
sogʻlom maʼnaviy muhit, umumiy oʻrta taʼlim, ijtimoiy-maʼnaviy tarbiya, maktab muhiti, uzluksiz tarbiya, oʻquvchi shaxsi, pedagogik yondashuvlar, Oʻzbekiston taʼlim tizimi.
JAMOAT SALOMATLIGIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI VA ISTIQBOLLARI
Raqamli texnologiyalar zamonaviy jamoat salomatligi tizimining ajralmas qismiga aylanib bormoqda. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi sog‘liqni saqlash xizmatlarini boshqarish, tibbiy ma’lumotlarni qayta ishlash, kasalliklarni nazorat qilish va aholiga tibbiy xizmat ko‘rsatish sifatini oshirishda muhim imkoniyatlar yaratmoqda. Ayniqsa, telemeditsina, elektron tibbiy kartalar, mobil sog‘liq ilovalari va sun’iy intellekt texnologiyalarining joriy etilishi jamoat salomatligini rivojlantirishda katta ahamiyat kasb etmoqda. Mazkur maqolada jamoat salomatligi tizimida raqamli texnologiyalarning o‘rni, ularning afzalliklari va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilindi. Tadqiqot davomida raqamli sog‘liqni saqlash tizimlari, telemeditsina, elektron ma’lumotlar bazalari va raqamli monitoring texnologiyalarining samaradorligi o‘rganildi. Olingan natijalar raqamli texnologiyalar sog‘liqni saqlash tizimi samaradorligini oshirish, tibbiy xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish va kasalliklarni erta aniqlashda muhim rol o‘ynashini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari jamoat salomatligi tizimida raqamli texnologiyalarni keng joriy etish istiqbolda sog‘liqni saqlash sifatini yanada yaxshilashga xizmat qilishini tasdiqladi.
raqamli texnologiyalar, jamoat salomatligi, telemeditsina, elektron tibbiy karta, sog‘liqni saqlash tizimi, raqamli tibbiyot, axborot texnologiyalari, sun’iy intellekt
MIRZO ULUG‘BEK SHARQ UYG‘ONISH DAVRINING YORQIN SIYMOSI SIFATIDA
Ushbu maqolada buyuk Temuriy shahzoda Mirzo Ulug`bekning yoshlik yillari,oilasi, ilm-fanga qiziqishi, hokimyat tepasiga kelishi, davlat boshqaruvi haqida, davlat boshqaruvida qanday usullardan foydalangani haqida ma`lumotlar qayd etilgan. Mirzo Ulug`bekning ustozlari, u bilan birga ijod qilgan G`iyosiddin Jamshid Koshiy va boshqa buyuk shaxslar ismlari tilga olinadi. Ulug`bek tomonidan Buxoro, Samarqand va G`ijduvonda qurilgan madrasalar haqida, “Registon”, uning qurilish tarixi, uning ichida joylashgan asbob-uskunalarhaqida ham aniq fikrlar aytilgan.Ayniqsa, davlat boshqaruvidagi oqilona siyosatiga alohida to`xtalib o`tilgan.
Mirzo Ulug`bek, bobosi Amir temur, otasi Shohruh Mirzo, onasi Gavharshod Begim, Gi`yosiddin Jamshid Koshiy, Mavlona Ahmad, Qozizoda Rumiy, Buxoro, Samarqand, Registon, Zayniddin Vosifiy, Movaunnahr, Xuroson
MUSIQA MADANIYATI DARSLARIDA ROMANTIK KOMPOZITORLAR IJODINI O’RGANISH JARAYONIDA UMUM TA’LIM MAKTABINING 1-3 SINIF O’QUVCHILARIDA MUSIQIY IDROKNI SHAKLLANTIRISH.
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarining 1–3-sinf o’quvchilari musiqiy idrokini shakllantirish jarayonida romantik davr kompozitorlari ijodini o’rganishning pedagogik va metodik asoslari tadqiq qilinadi. Tadqiqot doirasida Chopin, Schumann, Chaykovskiy va Liszt kabi kompozitorlarning bolalar uchun moslashtirilgan asarlari tahlil qilinib, ularning melodik, ritmik va emotsional xususiyatlari o’quvchilarda musiqiy tafakkur, tasavvur va obrazli ifodaning rivojlanishiga qanday hissa qo’shishi o’rganildi. Maqola shuningdek, tinglash, tahlil va ijodiy faoliyat metodlarini qo’llash orqali musiqiy idrokning emotsional, ritmik va melodik komponentlarini uyg‘unlashtirishning samaradorligini ko’rsatadi. Tadqiqot natijalari bolalarda romantik musiqaning kayfiyatini sezish, ritm va melodiyani farqlash, shuningdek musiqiy obrazni tasviriy va dramatik usulda ifodalash ko’nikmalarini shakllantirish imkoniyatlarini ochib beradi.
Musiqa madaniyati, romantik kompozitorlar, umumta’lim maktabi, 1–3 sinf o’quvchilari, musiqiy idrok, pedagogik jarayon, tinglash va tahlil, melodik va ritmik rivojlanish, emotsional tafakkur, obrazli musiqiy ifoda.
THE ROLE OF DIGITAL TECHNOLOGIES IN MODERN ENGLISH LANGUAGE TEACHING METHODOLOGY
Digital technologies have significantly transformed modern English language teaching methodology by expanding access to resources, increasing learner engagement, and enabling more interactive and personalized learning environments. This article examines the role of digital technologies in English language teaching (ELT), focusing on their impact on developing language skills, particularly listening, speaking, reading, and writing. The study analyzes the integration of online platforms, mobile applications, multimedia tools, artificial intelligence, and virtual learning environments in language education. It also discusses the benefits of digital tools in promoting learner autonomy, motivation, and communicative competence. At the same time, the article highlights challenges such as unequal access to technology, lack of teacher training, and potential overreliance on digital tools. The findings suggest that digital technologies enhance the effectiveness of English language teaching when combined with sound pedagogical principles. The study emphasizes the importance of integrating technology-based approaches into modern ELT methodology to meet the demands of global education and communication.
digital technologies, English language teaching, ELT methodology, online learning, ICT, language education, communicative competence, mobile learning, artificial intelligence, blended learning.
INKLYUZIV TA’LIMDA MUSIQIY FAOLIYAT ORQALI IJTIMOIY MOSLASHUVNI RIVOJLANTIRISH
Maqolada inklyuziv ta’lim jarayonida musiqa darslarining o‘rni va ahamiyati ilmiy-pedagogik jihatdan yoritib beriladi. Musiqa ta’limining alohida ta’lim ehtiyojiga ega bo‘lgan bolalarning psixologik, emotsional, ijtimoiy hamda ijodiy rivojlanishiga ko‘rsatadigan ijobiy ta’siri tahlil qilindi. Musiqa terapiyasining imkoniyatlari, maxsus ehtiyojli bolalarda kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirishdagi o‘rni va inklyuziv musiqa darslarini tashkil etishning samarali usullari haqida so‘z boradi. Inklyuziv ta’lim muhitida musiqa orqali bolalarni jamiyatga moslashtirish, ularda o‘ziga ishonch, hamkorlik va estetik didni rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan.
inklyuziv ta’lim, musiqa ta’limi, musiqa terapiyasi, pedagogik yondashuv, korreksion pedagogika, musiqiy faoliyat, kommunikativ ko‘nikma, psixologik rivojlanish.
KIBERXAVFSIZ RAQAMLI TA’LIM MUHITLARI UCHUN AI ASOSIDA O‘QUVCHI AUTENTIFIKATSIYASI MODELI
Raqamli ta’lim muhitlari bugungi kunda keng tarqalgan bo‘lib, onlayn kurslar, virtual laboratoriyalar va masofaviy baholash tizimlari o‘quv jarayonining uzluksizligini ta’minlaydi. Shu bilan birga, noto‘g‘ri kirishlar va tahdidlar ta’lim sifatini pasaytiradi. Ushbu maqolada kiberxavfsiz raqamli ta’lim platformalarida o‘quvchilarni ishonchli autentifikatsiya qilish uchun sun’iy intellekt (AI) asosidagi model taklif etiladi. Tadqiqotda biometrik ma’lumotlar (yuz tanish, barmoq izi) va foydalanuvchi xatti-harakati (klaviatura yozuvi, sichqoncha harakatlari, sayt navigatsiyasi) asosida o‘quvchilarni identifikatsiya qilish usuli ishlab chiqildi. Mashinaviy o‘rganish va chuqur o‘rganish algoritmlari yordamida autentifikatsiya jarayoni yuqori aniqlik va tezlik bilan amalga oshiriladi. Tadqiqot natijalari raqamli ta’lim infratuzilmasida xavfsizlikni oshirish va o‘quvchilarning maxfiyligini saqlash uchun muhim ahamiyatga ega.
kiberxavfsizlik, raqamli ta’lim, autentifikatsiya, sun’iy intellekt, biometrik ma’lumotlar, mashinaviy o‘rganish, xatti-harakat tahlili.
TELEKOMUNIKATSIYA ASOSLARI VA XIZMATLARI FANIDAN SHU FANGA OID MAQOLA TAYYORLASH
Mazkur maqolada telekommunikatsiya asoslari va xizmatlari tizimining nazariy hamda amaliy jihatlari xalqaro ilmiy yondashuvlar asosida tahlil qilinadi. Telekommunikatsiya infratuzilmasining raqamli iqtisodiyot, axborot almashinuvi va ijtimoiy rivojlanishdagi strategik o‘rni yoritilib, mobil va statsionar aloqa, keng polosali internet, 5G texnologiyasi, IoT hamda kelajak avlod tarmoqlarining rivojlanish tendensiyalari o‘rganiladi. Tadqiqot davomida global telekommunikatsiya tizimida saqlanib qolayotgan asosiy muammolar hududlararo raqamli tafovut, xizmat sifati nomutanosibligi, kiberxavfsizlik xatarlari, tarmoq infratuzilmasiga investitsiya yuklamasi va xizmatlar ommabopligidagi iqtisodiy to‘siqlar ilmiy manbalar asosida muhokama qilinadi.
telekommunikatsiya, telekommunikatsiya xizmatlari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamli infratuzilma, mobil aloqa, keng polosali internet, optik tolali tarmoqlar.
RAQAMLI INFRATUZILMA LOYIHALARINING IJTIMOIY SOHALARGA TA’SIRI
Mazkur maqolada raqamli infratuzilma loyihalarining ijtimoiy sohalarga ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, davlat xizmatlari va kommunikatsiya tizimlarida raqamlashtirish jarayonining ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalar asosida yaratilayotgan infratuzilma loyihalarining aholining turmush sifati, xizmatlardan foydalanish qulayligi hamda iqtisodiy samaradorlikka ta’siri ko‘rib chiqiladi. Maqolada raqamli infratuzilmani rivojlantirish orqali ijtimoiy sohalarda innovatsion o‘zgarishlarga erishish imkoniyatlari ham tahlil etilgan.
raqamli infratuzilma, raqamlashtirish, ijtimoiy soha, innovatsion texnologiyalar, elektron hukumat, ta’lim tizimi, sog‘liqni saqlash, iqtisodiy samaradorlik, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamli iqtisodiyot.