Mazkur to‘plamda “Zamin ilmiy tadqiqotlar jurnali”ga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin.
ТОРГОВЛЯ ЛЮДЬМИ, И ИХ ПРАВОВЫЕ МЕХАНИЗМЫ.
Торговля людьми — один из самых тонких, но опасных видов преступности в Узбекистане, ежегодно затрагивая сотни жизней. В регионах страны фиксируют жертв насилия, принудительного труда, торговли детьми и органами. Существуют разные схемы: например, молодая девушка улетает на заработки в другую страну, оказывается в ловушке эксплуатации.Эти случаи — лишь верхушка айсберга. В статье рассматриваются механизмы торговли людьми в Республике Узбекистан в контексте глобальных миграционных процессов. Данный процесс анализирует трансформацию методов вербовки — от личных контактов к использованию более новых коммуникабельных систем например как Месеженджеры, а также специфику трудовой и сексуальной эксплуатации. Особое внимание уделено мерам государственной политики, деятельности Национальной комиссии по устранением торговле людьми.
Торговля людьми, Республика Узбекистан, борьба с преступностью, уголовная ответственность трудовая ответственность труд, трудовая миграция, Международная комиссия по миграции и торговли людьми (MOM) (IOM)
YOSHLAR ORASIDA MEDIASAVODXONLIKNI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI
Mazkur maqolada yoshlar o‘rtasida mediama’rifatni rivojlantirish muammolari tahlil qilinadi. Raqamli jamiyat sharoitida mediakompetensiyalarni shakllantirishga ta’sir etuvchi omillar, xususan, ijtimoiy tarmoqlardan faol foydalanish, yolg‘on axborotlarning tarqalishi, tanqidiy fikrlash darajasining pastligi va media muhitning psixologik ta’siri ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, ta’lim tizimi va pedagoglarning mediama’rifatni shakllantirishdagi o‘rni alohida yoritiladi. Zamonaviy ta’lim usullarini joriy etish zarurligi ta’kidlanadi.
mediama’rifat, yoshlar, raqamli muhit, ijtimoiy tarmoqlar, tanqidiy fikrlash, yolg‘on axborot, internetga qaramlik, media iste’moli, ta’lim, axborot xavfsizligi.
SO‘NGGI YILLARDA CHAQIRUVGA QADAR BOSHLANG‘ICH TAYYORGARLIK FANI BO‘YICHA OLIB BORILAYOTGAN ISLOHOTLAR VA ULARNING SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada so‘ngi yillarda Respublikamizda Chaqiruvga qadar boshlang‘ich tayyorgarlik tizimida olib borilayaotgan islohotlar samardorliga muhokama qilingan.
CHQBT, yoshlar, jasorat, rahbar, ta’lim, pedagog.
“ПУТИ РАЗВИТИЯ КРЕАТИВНОГО МЫШЛЕНИЯ НА УРОКАХ СОВРЕМЕННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ”
В данной научной работе подробно рассматриваются пути развития креативного мышления учащихся на уроках современных технологий. В условиях стремительного развития науки, техники и цифровизации образования формирование креативного мышления становится одной из ключевых задач современной педагогики, так как оно обеспечивает подготовку учащихся к решению нестандартных задач, развитию инновационного подхода и успешной адаптации в быстро меняющемся мире.В исследовании анализируются современные педагогические технологии и методы обучения, направленные на развитие творческого потенциала учащихся. К таким методам относятся проектная деятельность, проблемное обучение, исследовательский подход, интерактивные методы, а также использование цифровых образовательных ресурсов и STEAM-образования. Подчеркивается, что именно комплексное применение данных подходов позволяет создать условия для активного вовлечения учащихся в учебный процесс и стимулирования их самостоятельного мышления.Особое внимание уделяется роли учителя как организатора и координатора образовательного процесса. Учитель должен не только передавать знания, но и создавать условия для развития инициативности, воображения и способности к нестандартному мышлению у учащихся. Важным фактором также является создание благоприятной образовательной среды, способствующей раскрытию индивидуальных способностей каждого ученика.Рассматривается влияние современных технологий, таких как мультимедийные средства, интерактивные платформы, 3D-моделирование и онлайн-обучение, на развитие креативного мышления. Эти технологии позволяют сделать процесс обучения более наглядным, доступным и интересным, а также способствуют развитию цифровой грамотности учащихся.В результате проведенного анализа выявлены эффективные педагогические условия и методы, способствующие развитию креативного мышления на уроках современных технологий. Также предложены практические рекомендации по их внедрению в образовательный процесс с целью повышения качества обучения и формирования творчески мыслящей личности.
Креативное мышление, современные технологии, образовательный процесс, инновационные педагогические методы, проектное обучение, проблемное обучение, интерактивные методы, цифровые технологии, STEAM-образование, творческое развитие, самостоятельное мышление, педагогическая деятельность, образовательная среда, инновации в образовании, развитие личности
ORGANIZM HAYOT FAOLIYATINI BOSHQARISHDA ENDOKRIN TIZIMINING FIZIOLOGIK AHAMIYATI
Mamasoliyev Muhammadsodiq O’tkirbek O’g’li
Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim tizimida onlayn va an’anaviy ta’lim shakllarini integratsiya qilish masalasi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda gibrid ta’lim (blended learning) modeli asosida ta’lim jarayonini tashkil etishning samaradorligi, uning o‘quvchilarning bilim olish sifati va mustaqil o‘rganish ko‘nikmalariga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etishning afzalliklari va mavjud muammolari yoritilib, an’anaviy sinf darslari bilan onlayn platformalarning uyg‘unlashuvi pedagogik yondashuv sifatida asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, integratsiyalashgan ta’lim modeli o‘quv jarayonining moslashuvchanligini oshiradi, talabalarning mustaqil fikrlash va axborot texnologiyalaridan foydalanish kompetensiyalarini rivojlantiradi. Maqola yakunida zamonaviy ta’lim tizimini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar berilgan.
onlayn ta’lim, an’anaviy ta’lim, aralash ta’lim (blended learning), ta’lim integratsiyasi, masofaviy ta’lim, raqamli ta’lim, ta’lim texnologiyalari, mustaqil o‘rganish, ta’lim samaradorligi, odde.
AHMAD A’ZAM HIKOYALARIDA RAMZIYLIK VA KINOYAVIYLIKNING UYG‘UNLIGI
Ushbu maqolada Ahmad A’zamning hikoyalarida ifodalangan ramziylik va kinoyaviylik holatlari tahlil qilinadi va o’rganiladi.
Hikoya, ramz, kinoya, obraz, xarakter, ijtimoiy muhit
GLOBAL MONETAR SIYOSAT VA UNING O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada global monetar siyosatning zamonaviy tendensiyalari va uning rivojlanayotgan mamlakatlar iqtisodiyotiga ta’siri tahlil qilinadi. Xususan, inflyatsiya jarayonlari, foiz stavkalari o‘zgarishi va global moliyaviy siklning milliy iqtisodiyotlarga uzatilish mexanizmlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, global monetar siyosatning O‘zbekiston iqtisodiyotiga ta’siri, Markaziy bank tomonidan olib borilayotgan pul-kredit siyosati va uning samaradorligi baholanadi. Tadqiqot natijalari global iqtisodiy sharoitda milliy monetar siyosatni takomillashtirish zarurligini ko‘rsatadi.
monetar siyosat, inflyatsiya, foiz stavkasi, global moliyaviy sikl, valyuta kursi, Markaziy bank, iqtisodiy o‘sish, makroiqtisodiy barqarorlik
THE EFFICIACY OF INTERACTIVE METHODS IN ENHANCING ENGLISH LANGUAGE TEACHING AND LEARNING OUTCOMES
The increasing demand for English proficiency necessitates innovative pedagogical approaches. This study addresses the problem of traditional, teacher-centered methodologies often failing to engage students effectively in English as a Foreign Language (EFL) contexts. The objective was to investigate the impact of various interactive methods on student engagement, motivation, and language acquisition in English language teaching. A mixed-methods approach was employed, combining quantitative data from pre- and post-intervention tests with qualitative data from student surveys and teacher observations across three distinct interactive method interventions. Main results indicate a statistically significant improvement in students' communicative competence, vocabulary acquisition, and overall motivation when exposed to interactive methods compared to conventional instruction. Furthermore, qualitative data revealed increased student participation and a more positive learning environment. The conclusion highlights the substantial benefits of integrating interactive methods into EFL curricula, advocating for a paradigm shift towards more learner-centered, engaging instructional practices.
Interactive methods, English language teaching, EFL, Student engagement, Communicative competence
ESKI TURK TILI VA ZAMONAVIY TURK TILIDAGI SIYOSIY TERMIN FARQLARINING TARIXIY-LINGVISTIK VA KONSEPTUAL TAHLILI
Mazkur maqolada eski turk tili (xususan Chig‘atoy tili va Usmonli turkchasi) hamda zamonaviy turk tili (Turkiya turkchasi)dagi siyosiy terminlarning farqlari tarixiy-lingvistik va konseptual jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda siyosiy terminlarning leksik kelib chiqishi, semantik evolyutsiyasi, struktur xususiyatlari va ideologik mazmuni o‘rganiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, eski turk tilidagi siyosiy terminologiya ko‘proq diniy-an’anaviy va ko‘p tilli xarakterga ega bo‘lgan bo‘lsa, zamonaviy turk tilida u sekulyar, milliylashgan va global ta’sirlarga ochiq tizimga aylangan. Tadqiqot siyosiy lingvistika va turkologiya sohalarida muhim nazariy ahamiyat kasb etadi.
eski turk tili, zamonaviy turk tili, siyosiy terminologiya, til islohoti, semantik o‘zgarish, turkologiya, diskurs tahlili, milliylashuv, sekulyarizatsiya.
ПРАВА И СВОБОДЫ ЖЕНЩИН В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН
В статье рассматриваются исторические, социальные и правовые аспекты положения женщин в Республике Узбекистан. Особое внимание уделяется трансформации роли женщин от традиционного общества к современному этапу развития, а также анализу законодательства, направленного на обеспечение гендерного равенства. Исследуются вопросы участия женщин в политической и профессиональной сферах, а также существующие социально-психологические проблемы. Делается вывод о формировании в Узбекистане устойчивой системы правовой защиты женщин.
права женщин, гендерное равенство, Конституция Республики Узбекистан, дискриминация, социальная политика, участие женщин, правовые гарантии.
ALISHER NAVOIY G’AZALLARINING G’OYAVIY BADIIY XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada Alisher Navoiy g‘azallarining g‘oyaviy-badiiy xususiyatlari tahlil qilinadi. G‘azallardagi ma’naviy-ma’rifiy qadriyatlar, insoniy tuyg‘ularning ifodalanishi, muhabbat va ishq mavzularining badiiy tafakkurdagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Navoiy ijodidagi falsafiy g‘oyalar, ma’naviy intilishlar va estetik go‘zallikning o‘ziga xosligi yoritiladi.Maqolada Navoiy g‘azallaridagi uslubiy vositalar, obrazlar va poetik figurativlik tahlil qilinib, ularning o‘quvchi ongiga ta’siri va badiiy qiymati ko‘rsatib beriladi.
Alisher Navoiy, G‘azal, G‘oyaviy-badiiy xususiyat, Ma’naviyat, Ishq va sevgi, Estetik tafakkur, Poetika, Obraz va figuralar, Falsafiy g‘oya, Badiiy ifoda.
YUVISH VOSITALARI ISHLAB CHIQARISHDA XOM ASHYOLARNING QO‘LLANISH TEXNOLOGIYASI VA ULARNING MAHSULOT SIFATIGA TA’SIRI
Yuvish vositalari ishlab chiqarish sanoati zamonaviy kimyo texnologiyalarining muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, u aholining kundalik ehtiyojlarini qondirishda muhim ahamiyatga ega. Ushbu sohada mahsulot sifati, samaradorligi va ekologik xavfsizligi asosan qo‘llanilayotgan xom ashyolar tarkibi va ularni qayta ishlash texnologiyasiga bog‘liq. Mazkur maqolada yuvish vositalari ishlab chiqarishda ishlatiladigan asosiy xom ashyolar, ularning kimyoviy xususiyatlari hamda texnologik jarayonlardagi roli chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida sirt faol moddalar (anion, kation va noion turdagi), yordamchi komponentlar (fermentlar, optik oqartiruvchilar, stabilizatorlar, konservantlar) hamda to‘ldiruvchi moddalar (fosfatlar, karbonatlar, silikatlar)ning mahsulot sifatiga ta’siri o‘rganildi. Shuningdek, ishlab chiqarish jarayonida xom ashyolarni aralashtirish, emulsiyalash, granulyatsiya va quritish bosqichlarining texnologik xususiyatlari ko‘rib chiqildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, xom ashyolarning to‘g‘ri tanlanishi va ularning optimal nisbatda qo‘llanilishi yuvish vositasining yuvish samaradorligi, ko‘pik hosil qilish xususiyati, suvda eruvchanligi hamda matoga nisbatan ta’sir darajasini sezilarli darajada belgilaydi. Bundan tashqari, ekologik jihatdan xavfsiz va biologik parchalanadigan komponentlardan foydalanish mahsulotning atrof-muhitga salbiy ta’sirini kamaytiradi. Xulosa qilib aytganda, yuvish vositalari ishlab chiqarishda xom ashyolarning kimyoviy tarkibi va texnologik qo‘llanilishi mahsulot sifatini shakllantiruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Ushbu tadqiqot natijalari ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va sifatli, xavfsiz mahsulotlar yaratishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
yuvish vositalari, xom ashyo, sirt faol moddalar, texnologiya, mahsulot sifati, kimyoviy tarkib, emulsiyalash, ekologik xavfsizlik, ishlab chiqarish jarayoni
PEDAGOG VA PSIXOLOGLARNING KASBIY KOMPETENTLIGINI BELGILOVCHI KO‘NIKMA VA QOBILIYATLAR
Ushbu ilmiy maqolada pedagog o‘qituvchi va psixologlarning kasbiy kompetentligini belgilovchi asosiy ko‘nikma va qobiliyatlar tahlil qilindi. Tadqiqotda xalqaro va O‘zbekiston manbalari asosida pedagogik va psixologik kompetentlikning tarkibiy qismlari ko‘rib chiqildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, kasbiy kompetentlik integrativ xususiyatga ega bo‘lib, shaxsiy, ijtimoiy, maxsus, texnologik va ektremal komponentlardan iborat. Pedagoglar uchun o‘quv jarayonini rejalashtirish, baholash va sinfni boshqarish ko‘nikmalari, psixologlar uchun esa baholash, interventsiya va maslahat berish qobiliyatlari markaziy o‘rin tutadi. O‘zbekiston ta’lim tizimida ushbu kompetentliklarni rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
kasbiy kompetentlik, pedagogik ko‘nikmalar, psixologik qobiliyatlar, integrativ kompetentlik, O‘zbekiston ta’limi, xalqaro standartlar.
MAKTABGACHA TARBIYA MUASSASALARIDA BOLALAR NUTQINI RIVOJLANTIRISH
Ushbu maqolada maktabgacha talim muassasalarida bolalar nutqini rivojlantirishning ahamiyati, asosiy yonalishlari, metod va vositalari, shuningdek tarbiyachilar va ota-onalarning roli yoritilgan. Nutq rivojlanishining psixologik-pedagogik jihatlari hamda samarali usullari tahlil qilingan.Ushbu maqolada bolalarning nutq konikmalarini rivojlantirish jarayoni haqida malumot berilgan. Bu jarayon bolalarni atrof-muhit bilan tanishtirish, ularning nutqini yaxshilash va soz boyligini kengaytirish omilidir. Bolalarning manaviy va estetik tarbiyasining barcha jabhalarida til va nutq konikmalarining ahamiyati korsatilgan.
nutq,nutq o'stirish,metod va usullar,so'z boyligini oshirish.
ОБРАЗ И МЕТАФОРА ВРЕМЕНИ В РОМАНЕ М. БУЛГАКОВА «МАСТЕР И МАРГАРИТА»
Статья посвящена комплексному анализу категории времени в структуре закатного романа М. А. Булгакова. Автор исследует специфику художественного времени, рассматривая его не как линейную последовательность, а как многоуровневую систему метафор. В работе анализируется взаимодействие исторического («ершалаимского»), бытового («московского») и онтологического (вечность) пластов хронотопа. Особое внимание уделено символике небесных светил и временным инверсиям как способу выражения авторской концепции бессмертия духа.
М. А. Булгаков, Мастер и Маргарита, художественное время, метафора времени, вечность, хронотоп, философская проза, мифопоэтика.
“MALIKA AYYOR” DOSTONIDA DIALOG VA MONOLOGLARDA BARQAROR EPIK FORMULALARNING POETIK VAZIFASI
Mazkur maqolada o‘zbek xalq dostonchiligida muhim poetik birliklardan biri hisoblangan barqaror epik formulalarning dialog va monologlardagi funksional xususiyatlari “Malika Ayyor” dostoni misolida tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida epik formulalarning qahramon nutqidagi o‘rni, ularning badiiy ta’sirchanlikni kuchaytirishdagi hamda obrazning ichki kechinmalarini ifodalashdagi ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, barqaror formulalarning xalq tafakkuri, an’anaviy estetik qarashlar va og‘zaki ijod poetikasi bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqolada tavsifiy, strukturaviy va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanilgan.
o‘zbek folklori, xalq dostoni, barqaror epik formula, dialog, monolog, “Malika Ayyor”, poetik nutq.
ОБЪЕКТИВНЫЕ МЕТОДЫ ОЦЕНКИ КАЧЕСТВА ИЗОБРАЖЕНИЙ В ЦИФРОВОМ ТЕЛЕВИДЕНИИ ПРИКЛАДНОГО НАЗНАЧЕНИЯ
В данной научно-исследовательской работе рассматриваются методы объективной оценки качества цифровых телевизионных изображений, используемых в прикладных областях телевещания. В условиях, где телевизионный сигнал играет функциональную роль — например, в телемедицине, образовательных трансляциях, видеонаблюдении и правовой экспертизе — снижение качества изображения может привести к потере информации и снижению эффективности процесса. Проведено экспериментальное моделирование типичных искажений (размытие, шум, артефакты сжатия), с последующей оценкой чувствительности метрик PSNR, SSIM, VIF, BRISQUE и NIQE к этим искажениям. На основе полученных данных сделаны выводы о применимости указанных метрик в различных практических сценариях прикладного телевидения.
прикладное телевидение, объективная оценка, качество изображения, цифровое видео, PSNR, SSIM, VIF, BRISQUE, NIQE, телемедицина, видеонаблюдение, образовательные трансляции.
NUTQIY FAOLIYAT TURLARINI INTEGRATSIYALASHNING MAZMUNI VA UNING TA’LIM SAMARADORLIGIGA TA’SIRI
Mazkur ilmiy maqolada nutqiy faoliyat turlarini integratsiyalashning nazariy, metodologik va didaktik asoslari hamda uning ta’lim samaradorligiga ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda nutqiy faoliyatning asosiy komponentlari – tinglash, gapirish, o‘qish va yozish faoliyatlarining o‘zaro bog‘liqligi ilmiy jihatdan asoslab beriladi. Integratsiyalashgan yondashuv orqali o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasi, mustaqil fikrlash, tanqidiy tahlil qilish va ijodiy tafakkuri rivojlanishi ko‘rsatib beriladi. Maqolada zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interaktiv metodlar asosida nutqiy faoliyatni integratsiyalashning samarali yo‘llari ham yoritilgan. Tadqiqot natijalari integratsiyalash ta’lim sifatini oshirishning muhim omili ekanligini tasdiqlaydi.
nutqiy faoliyat, integratsiya, kommunikativ kompetensiya, didaktika, ta’lim samaradorligi, interaktiv metodlar, pedagogik texnologiyalar
MUSIQA DARSLARIDA O‘QUVCHILARGA MUSIQA MADANIYATI RIVOJIGA HISSA QO‘SHGAN KOMPOZITORLAR IJODINI O‘RGATISH METODIKASI
Ushbu maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarining musiqa madaniyati darslarida o‘quvchilarning estetik dunyoqarashini shakllantirishda jahon va o‘zbek kompozitorlari ijodini o‘rgatishning pedagogik imkoniyatlari tadqiq etiladi. Maqolada kompozitorlar hayoti va faoliyatini yoritishda interfaol metodlar, multimedia texnologiyalari hamda qiyosiy tahlil usullaridan foydalanish samaradorligi asoslab berilgan. Shuningdek, o‘quvchilarda musiqiy merosga nisbatan hurmat va qiziqishni uyg‘otishning psixologik hamda uslubiy jihatlari tahlil qilingan.
musiqa madaniyati, kompozitorlik ijodi, pedagogik texnologiyalar, musiqiy meros, estetik tarbiya, innovatsion metodika, o‘quvchi dunyoqarashi, musiqiy idrok, dars samaradorligi, madaniy taraqqiyot, klassik musiqa, zamonaviy ta’lim, badiiy tahlil, kompozitsiya asoslari, ma’naviy rivojlanish, interfaol usullar, musiqiy did.
Ushbu maqolada ranglarning tasviriy san’atdagi psixologik ahamiyati, ularning inson ruhiyatiga ta’siri hamda estetik idrokdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda rang psixologiyasining tarixiy ildizlari, Gyote, Kandinskiy va boshqa mutafakkirlar qarashlari asosida o‘rganilgan. O‘zbekiston rassomlari ijodida ranglarning ma’naviy va emotsional ifodasi, ularning milliylik bilan uyg‘unligi tahlil qilingan. Maqolada, shuningdek, zamonaviy san’atda ranglardan foydalanishdagi muammolar va ularni hal etish yo‘llari yoritilgan. Tadqiqot natijalari rang psixologiyasining san’at ta’limi, dizayn va raqamli ijod jarayonlarida muhim metodologik asos bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatadi.
rang, psixologiya, san’at, idrok, estetik ta’sir, madaniyat, kompozitsiya.
अंतरजातीय संस्कृ तत को व्यक्त करने की तिशेषताएँ (डॉ. सच्चिदानंद जोशी की ‘दतिणा’ कहानी के आधार पर)
Maqolada hind yozuvchisi Dr. Sachchidanand Jo‘shi[1]ning “Dakshina” hikoyasi misolida tarjima jarayonida milliy realiyalar va madaniy o‘ziga xosliklarni o‘zbek tilida ifodalash muammolari tahlil qilinadi. Unda hind jamiyatiga xos diniy tushunchalar, oilaviy muloqot, ‘mithai’ (shirinlik) va ‘dakshina’ (in’om) kabi realiyalarning tarjimada qayta yaratishdagi murakkabliklar ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, hindiy va o‘zbek tillarining til xususiyatlaridagi farqlar tarjima jarayoniga ta’siri o‘rganiladi. Tarjimonning vazifasi faqat so‘zlarni ko‘chirish emas, balki ikki xalq madaniyatini bog‘lovchi vositachi sifatida realiyalarning izohli talqinini berish ekanligi ta’kidlanadi. Tarjimon nafaqat matnni boshqa tilga o‘tkazadi, balki matnda ifodalangan urf-odat va madaniy jihatlarni ham hisobga oladi. U realiyalarning izohli talqinini berib, o‘quvchiga chet tilidagi madaniyatni tushunarli qilishi kerak. Shu orqali tarjimon ikki xalq o‘rtasida madaniy ko‘prik vazifasini bajaradi. Natijada, tarjima nafaqat so‘zlarni o‘zgartirish, balki muloqot vositasi sifatida samara beradi. [1] Dr. Sachchidanand Joshi — hindistonlik taniqli yozuvchi, teatr san’ati vakili va akademik, hozirda Indira Gandhi Milliy San’at Markazi (IGNCA)ning bosh kotibi lavozimida faoliyat yuritmoqda. U 1963-yil 9-noyabrda tug‘ilgan va tarixshunoslik hamda ommaviy kommunikatsiya sohalarida ilmiy faoliyat yuritgan. Makhanlal Chaturvedi Milliy Ommaviy Axborot va Kommunikatsiya Universitetida dekan va ro‘yxatga olish bo‘yicha dekan sifatida ishlagan. Shuningdek, u Kushabhau Thakre Jurnalistika Universitetining birinchi vitse-chansleri bo‘lgan va 10 yil davomida bu lavozimni egallagan .Uning asarlari orasida “Sachchidanand Joshi ki Lokpriya Kahaniyan” (2017), “Kuchh Alpa Viraam” (2018), “Pal Bhar ki Pahchan” (2019) kabi she’riy to‘plamlar mavjud. Shuningdek, u “Mera Desh Mera Dharm” nomli ikki jilddan iborat nutqlar to‘plamini tahrir qilgan. https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/people/all-of-us-are-acting-in-life-sachchidanand-joshi
milliy va madaniy identifikatsiya, qadriyatlar translyasiyasi, ustoz-shogird paradigmasi, dakshina, realiya, hind jamiyati.
RAQAMLI INFRATUZILMANI JORIT ETISH:MUAMMO VA YECHIMLARI
Ushbu maqolada XXI asr sharoitida ta’lim tizimining raqamli transformatsiyasi va uning talaba ishtirokiga (student engagement) ta’siri ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Sanoat 4.0 va Ta’lim 4.0 konsepsiyalari doirasida raqamli ta’limning mohiyati, shakllari hamda zamonaviy texnologiyalarning (LMS, sun’iy intellekt, Big Data, VR/AR, gamifikatsiya) ta’lim jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Tadqiqotda raqamli ta’limning xulq-atvoriy, hissiy va kognitiv ishtirok komponentlariga ta’siri Fredricks, Blumenfeld va Paris modeliga asoslangan holda tahlil qilinadi. Ilmiy manbalar va empirik tadqiqotlar asosida raqamli ta’limning ijobiy jihatlari — moslashuvchanlik, shaxsiylashtirish, tezkor qayta aloqa va hamkorlikdagi o‘qitish imkoniyatlari bilan bir qatorda, yuzaki o‘zlashtirish, diqqat tarqoqligi va ijtimoiy yakkalanish kabi muammolari ham ko‘rsatib beriladi. Maqolada samarali raqamli ta’limni tashkil etish uchun raqamli pedagogika, aralash ta’lim, flipped classroom va mikrota’lim kabi strategik yondashuvlarning ahamiyati asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, raqamli texnologiyalar ta’lim sifatini oshiruvchi vosita bo‘lishi uchun u pedagogik metodika bilan uyg‘unlashgan holda joriy etilishi zarur.
raqamli ta’lim; raqamli transformatsiya; Ta’lim 4.0; talaba ishtiroki; student engagement; LMS; sun’iy intellekt; gamifikatsiya; aralash ta’lim; flipped classroom; raqamli pedagogika; kognitiv ishtirok masofaviy ta' lim
GLOBALLASHUV SHAROITIDA HARBIY JURNALISTIKA EVOLYUTSIYASI
Mazkur maqolada globallashuv va raqamlashtirish jarayonlari sharoitida harbiy jurnalistikaning rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Xususan, O‘zbekistonda media siyosati, ommaviy axborot vositalarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan qarorlar hamda ularning harbiy jurnalistika faoliyatiga ta’siri yoritiladi. Tadqiqotda harbiy jurnalistikaning tarixiy shakllanish bosqichlari, axborot urushi tushunchasi va uning zamonaviy kommunikatsiya tizimidagi o‘rni ilmiy manbalar asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar, internet va ijtimoiy tarmoqlarning harbiy axborot tarqatish jarayoniga ta’siri, jurnalistikaning axborot xavfsizligi hamda jamoatchilik fikrini shakllantirishdagi roli tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy harbiy jurnalistikaning asosiy vazifalari, etik masalalari va axborot makonidagi strategik ahamiyati haqida ilmiy xulosalar berilgan.
harbiy jurnalistika, axborot urushi, ommaviy axborot vositalari, globallashuv, raqamlashtirish, axborot xavfsizligi, media siyosati, kommunikatsiya, internet, ijtimoiy tarmoqlar.
FAYNBERG SHE’RLARIDA ODDIY INSON HAYOTINING AKS ETISHI
Mazkur maqolada mashhur shoir va tarjimon Aleksandr Faynberg she’riyatida oddiy inson hayotining badiiy aks etishi masalasi tahlil qilinadi. Shoir asarlarida kundalik hayot voqealari, insonlarning ruhiy kechinmalari, ularning orzu-intilishlari va hayotiy tajribasi qanday tasvirlanganligi ilmiy jihatdan yoritiladi. Tadqiqot davomida Faynberg she’riyatining asosiy g‘oyaviy yo‘nalishlari hamda uning badiiy uslubining o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, shoir asarlarida inson qadr-qimmati, hayotiylik, samimiylik va ma’naviy qadriyatlarning ifodalanishi ham tahlil qilinadi. Faynberg ijodining o‘ziga xos xususiyatlari, uning she’riy tilidagi obrazlilik, hayotiylik va estetik ta’sir kuchi ham mazkur maqolada muhim ilmiy jihatlar sifatida ko‘rib chiqiladi.
Aleksandr Faynberg, she’riyat, oddiy inson obrazi, hayotiylik, badiiy tasvir, insoniylik, ma’naviyat, estetik qadriyatlar.
FAYNBERG HAYOTI VA IJODI: IJTIMOIY FAOLLIK – MUVAFFAQIYAT KALITI
Mazkur maqolada Aleksand Faynbergning hayoti va ijodiy faoliyati ijtimoiy faollik konsepsiyasi asosida ilmiy tahlil qilinadi. Shoir she’riyatida inson sha’ni, ma’naviy mustaqillik, vijdon erkinligi hamda jamiyat bilan ruhiy muloqot g‘oyalari yetakchi badiiy tamoyil sifatida namoyon bo‘lishi asoslab beriladi. Tadqiqot davomida ijodkor muvaffaqiyatining muhim omillaridan biri uning jamiyatga befarq bo‘lmagan ma’naviy pozitsiyasi ekani ko‘rsatib o‘tiladi. Faynberg she’riyati estetik hodisa sifatida emas, balki ijtimoiy tafakkur shakli sifatida talqin qilinadi. Maqolada shoir ijodida ijtimoiy faollik tashqi qarama-qarshilikdan ko‘ra ruhiy qarshilik va axloqiy yetakchilik orqali ifodalanishi ilmiy jihatdan dalillanadi.
Ijtimoiy faollik, ma’naviy pozitsiya, ruhiy qarshilik, erkin tafakkur, shoir shaxsiyati, badiiy ong, jamiyat va shaxs, adabiy muvaffaqiyat, lirik qahramon
Mazkur maqolada Xorazmda hukmronlik qilgan anushteginiylar sulolasi davrida o'lkaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, siyosiy-tarixiy geografiyasi haqida ma’lumotlar yoritilgan bo’lib, davr nuqtai nazaridan boshqaruvni o'z qo'liga olgan hukmdorlar, ularning boshqaruv uslublari, harbiy yurishlari hamda shu bilan birgalikda siyosiy-tarixiy jarayonlar borasida ma’lumotlar keltirilib o’tilgan.
Xorazmshohlar, Anushteginiylar, Saljuqiylar, Qutbiddin Muhammad, Alovuddin Xorazmshoh, Jaloliddin Manguberdi, Chingizxon, mo’g’ullar.
Mahmudaliyeva Maftunaxon Mashrabjon qizi
BO‘LAJAK TEXNOLOGIK TA’LIM O‘QITUVCHISINING KASBIY KOMPETENTLIGI
Mazkur maqolada bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchisining kasbiy kompetentligini shakllantirish va rivojlantirish masalalari yoritilgan. Unda zamonaviy ta’lim talablaridan kelib chiqib, texnologik ta’lim o‘qituvchisiga qo‘yiladigan kasbiy, pedagogik, metodik va innovatsion kompetensiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, bo‘lajak o‘qituvchilarda amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish, raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish hamda ta’lim jarayonida ijodiy yondashuvni shakllantirishning ahamiyati asoslab beriladi. Oliy ta’lim muassasalarida texnologik ta’lim o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
kasbiy kompetentlik, texnologik ta’lim, o‘qituvchi, pedagogik kompetensiya, metodik tayyorgarlik, innovatsion yondashuv, amaliy ko‘nikmalar, raqamli texnologiyalar
ALEKSANDR FAYNBERG SHE’RIYATIDA BADIIY XUSUSIYATLAR
Mazkur maqolada Aleksandr Arkadyevich Faynberg she’riyatida hayot mazmuni va falsafiy qarashlarning badiiy ifodasi tahlil qilinadi. Shoir ijodida inson hayotining mohiyati, vaqtning o‘tkinchiligi, insoniy qadriyatlar, do‘stlik va vatan tuyg‘usi kabi masalalar muhim o‘rin egallaydi. Faynberg she’riyatida falsafiy fikrlar ko‘pincha oddiy hayotiy voqealar, tabiat tasvirlari va lirik obrazlar orqali ifodalanadi. Ushbu maqolada shoir asarlaridagi falsafiy g‘oyalar, lirik qahramonning dunyoqarashi hamda hayot haqidagi mushohadalar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, Faynberg she’riyatining o‘zbek va rus adabiy muhitidagi o‘rni ham yoritiladi.
Aleksandr Faynberg, she’riyat, falsafiy qarashlar, hayot mazmuni, lirika, vaqt, insoniy qadriyatlar, poetik tafakkur.
ALEKSANDR FAYNBERG QALAMI OSTIDA BOLALIK XOTIRALAR TALQINI: “YAM-YASHIL MAKON” SHE'RINING G’OYAVIY TAHLILI
Ushbu maqolada she’rning badiiy-estetik xususiyatlari, ramziy obrazlari va g‘oyaviy yo‘nalishi tahlil qilinadi. Asarda bolalik xotiralari, sog‘inch, vaqt va abadiylik masalalari poetik vositalar orqali ochib berilgan.
bolalik, sog‘inch, xotira, ramz, poetik obraz, kontrast, personifikatsiya, abadiylik.