Mazkur to‘plamda “Zamin ilmiy tadqiqotlar jurnali”ga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin.
GLOBALLASHUV SHAROITIDA HARBIY JURNALISTIKA EVOLYUTSIYASI
Mazkur maqolada globallashuv va raqamlashtirish jarayonlari sharoitida harbiy jurnalistikaning rivojlanish tendensiyalari tahlil qilingan. Xususan, O‘zbekistonda media siyosati, ommaviy axborot vositalarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan qarorlar hamda ularning harbiy jurnalistika faoliyatiga ta’siri yoritiladi. Tadqiqotda harbiy jurnalistikaning tarixiy shakllanish bosqichlari, axborot urushi tushunchasi va uning zamonaviy kommunikatsiya tizimidagi o‘rni ilmiy manbalar asosida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar, internet va ijtimoiy tarmoqlarning harbiy axborot tarqatish jarayoniga ta’siri, jurnalistikaning axborot xavfsizligi hamda jamoatchilik fikrini shakllantirishdagi roli tahlil qilinadi. Maqolada zamonaviy harbiy jurnalistikaning asosiy vazifalari, etik masalalari va axborot makonidagi strategik ahamiyati haqida ilmiy xulosalar berilgan.
harbiy jurnalistika, axborot urushi, ommaviy axborot vositalari, globallashuv, raqamlashtirish, axborot xavfsizligi, media siyosati, kommunikatsiya, internet, ijtimoiy tarmoqlar.
FAYNBERG SHE’RLARIDA ODDIY INSON HAYOTINING AKS ETISHI
Mazkur maqolada mashhur shoir va tarjimon Aleksandr Faynberg she’riyatida oddiy inson hayotining badiiy aks etishi masalasi tahlil qilinadi. Shoir asarlarida kundalik hayot voqealari, insonlarning ruhiy kechinmalari, ularning orzu-intilishlari va hayotiy tajribasi qanday tasvirlanganligi ilmiy jihatdan yoritiladi. Tadqiqot davomida Faynberg she’riyatining asosiy g‘oyaviy yo‘nalishlari hamda uning badiiy uslubining o‘ziga xos jihatlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, shoir asarlarida inson qadr-qimmati, hayotiylik, samimiylik va ma’naviy qadriyatlarning ifodalanishi ham tahlil qilinadi. Faynberg ijodining o‘ziga xos xususiyatlari, uning she’riy tilidagi obrazlilik, hayotiylik va estetik ta’sir kuchi ham mazkur maqolada muhim ilmiy jihatlar sifatida ko‘rib chiqiladi.
Aleksandr Faynberg, she’riyat, oddiy inson obrazi, hayotiylik, badiiy tasvir, insoniylik, ma’naviyat, estetik qadriyatlar.
FAYNBERG HAYOTI VA IJODI: IJTIMOIY FAOLLIK – MUVAFFAQIYAT KALITI
Mazkur maqolada Aleksand Faynbergning hayoti va ijodiy faoliyati ijtimoiy faollik konsepsiyasi asosida ilmiy tahlil qilinadi. Shoir she’riyatida inson sha’ni, ma’naviy mustaqillik, vijdon erkinligi hamda jamiyat bilan ruhiy muloqot g‘oyalari yetakchi badiiy tamoyil sifatida namoyon bo‘lishi asoslab beriladi. Tadqiqot davomida ijodkor muvaffaqiyatining muhim omillaridan biri uning jamiyatga befarq bo‘lmagan ma’naviy pozitsiyasi ekani ko‘rsatib o‘tiladi. Faynberg she’riyati estetik hodisa sifatida emas, balki ijtimoiy tafakkur shakli sifatida talqin qilinadi. Maqolada shoir ijodida ijtimoiy faollik tashqi qarama-qarshilikdan ko‘ra ruhiy qarshilik va axloqiy yetakchilik orqali ifodalanishi ilmiy jihatdan dalillanadi.
Ijtimoiy faollik, ma’naviy pozitsiya, ruhiy qarshilik, erkin tafakkur, shoir shaxsiyati, badiiy ong, jamiyat va shaxs, adabiy muvaffaqiyat, lirik qahramon
Mazkur maqolada Xorazmda hukmronlik qilgan anushteginiylar sulolasi davrida o'lkaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, siyosiy-tarixiy geografiyasi haqida ma’lumotlar yoritilgan bo’lib, davr nuqtai nazaridan boshqaruvni o'z qo'liga olgan hukmdorlar, ularning boshqaruv uslublari, harbiy yurishlari hamda shu bilan birgalikda siyosiy-tarixiy jarayonlar borasida ma’lumotlar keltirilib o’tilgan.
Xorazmshohlar, Anushteginiylar, Saljuqiylar, Qutbiddin Muhammad, Alovuddin Xorazmshoh, Jaloliddin Manguberdi, Chingizxon, mo’g’ullar.
Mahmudaliyeva Maftunaxon Mashrabjon qizi
BO‘LAJAK TEXNOLOGIK TA’LIM O‘QITUVCHISINING KASBIY KOMPETENTLIGI
Mazkur maqolada bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchisining kasbiy kompetentligini shakllantirish va rivojlantirish masalalari yoritilgan. Unda zamonaviy ta’lim talablaridan kelib chiqib, texnologik ta’lim o‘qituvchisiga qo‘yiladigan kasbiy, pedagogik, metodik va innovatsion kompetensiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek, bo‘lajak o‘qituvchilarda amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirish, raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish hamda ta’lim jarayonida ijodiy yondashuvni shakllantirishning ahamiyati asoslab beriladi. Oliy ta’lim muassasalarida texnologik ta’lim o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
kasbiy kompetentlik, texnologik ta’lim, o‘qituvchi, pedagogik kompetensiya, metodik tayyorgarlik, innovatsion yondashuv, amaliy ko‘nikmalar, raqamli texnologiyalar
ALEKSANDR FAYNBERG SHE’RIYATIDA BADIIY XUSUSIYATLAR
Mazkur maqolada Aleksandr Arkadyevich Faynberg she’riyatida hayot mazmuni va falsafiy qarashlarning badiiy ifodasi tahlil qilinadi. Shoir ijodida inson hayotining mohiyati, vaqtning o‘tkinchiligi, insoniy qadriyatlar, do‘stlik va vatan tuyg‘usi kabi masalalar muhim o‘rin egallaydi. Faynberg she’riyatida falsafiy fikrlar ko‘pincha oddiy hayotiy voqealar, tabiat tasvirlari va lirik obrazlar orqali ifodalanadi. Ushbu maqolada shoir asarlaridagi falsafiy g‘oyalar, lirik qahramonning dunyoqarashi hamda hayot haqidagi mushohadalar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, Faynberg she’riyatining o‘zbek va rus adabiy muhitidagi o‘rni ham yoritiladi.
Aleksandr Faynberg, she’riyat, falsafiy qarashlar, hayot mazmuni, lirika, vaqt, insoniy qadriyatlar, poetik tafakkur.
ALEKSANDR FAYNBERG QALAMI OSTIDA BOLALIK XOTIRALAR TALQINI: “YAM-YASHIL MAKON” SHE'RINING G’OYAVIY TAHLILI
Ushbu maqolada she’rning badiiy-estetik xususiyatlari, ramziy obrazlari va g‘oyaviy yo‘nalishi tahlil qilinadi. Asarda bolalik xotiralari, sog‘inch, vaqt va abadiylik masalalari poetik vositalar orqali ochib berilgan.
bolalik, sog‘inch, xotira, ramz, poetik obraz, kontrast, personifikatsiya, abadiylik.
ALISHER NAVOIY G‘AZALIYOTIDA LISONIY SIMVOLIZM VA IRFONIY TALQIN MASALALARI
Ushbu maqolada Alisher Navoiy g‘azallaridagi lisoniy simvolizmning o‘rni va ularning tasavvufiy (irfoniy) asoslari tadqiq etiladi. Shoir ijodidagi "may", "yor", "zulf", "sharob" kabi an’anaviy lirik timsollarning shunchaki badiiy vosita emas, balki chuqur falsafiy ma’no tashuvchi ramzlar ekani tahlil qilingan. Navoiy she’riyatidagi majoz va haqiqat munosabatlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan.
Navoiy, g‘azal, simvolizm, irfon, tasavvuf, majoz, haqiqat, ishq, lisoniy mahorat, badiiy timsol.
NAZAR ESONQULNING “SHARPA” HIKOYASI TAHLILI.
Zamonaviy o‘zbek nasrining shakllanishida psixologik tasvirning chuqurlashuvi va insonning ichki olamini badiiy tadqiq qilish tendensiyasi alohida o‘rin tutadi. O‘tgan asr oxiridan boshlab ushbu yo‘nalishning eng faol namoyandalaridan biri — Nazar Eshonquldir. Uning “Sharpa” hikoyasi o‘zbek psixologik modernist nasrining yorqin namunasi bo‘lib, unda inson ruhiyati, vijdon bilan to‘qnashuv, o‘tmishning ong ostida qayta namoyon bo‘lishi kabi murakkab jarayonlar badiiy ifoda etilgan.
syujet, qahramon, ruhiy holat, hissiy qarama-qarshilik, hayoliy kechinmalar, insonning ichki holati, qoʻrquv, zoʻriqish, umidsizlik.
GLOBALLASHUV SHAROITIDA CHET TILLARINI O‘QITISHNING ZAMONAVIY TENDENSIYALARI
Globallashuv jarayoni ta’lim tizimiga chuqur ta’sir ko‘rsatmoqda, ayniqsa chet tillarini o‘qitishda. Ushbu maqolada globallashuv sharoitida chet tillarini o‘qitishning zamonaviy tendensiyalari tahlil qilinadi. Chet tillarini o‘qitishning yangi metodlari, raqamli vositalar, individual yondashuv va kommunikativ strategiyalar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, maqolada o‘quvchilarning til ko‘nikmalarini oshirishdagi samaradorlik va xalqaro maydondagi raqobatbardoshlik ta’kidlanadi.
globallashuv, chet tili, ta’lim, zamonaviy metodlar, kommunikativ yondashuv, raqamli texnologiyalar
Abdumalikova Mushtariybegim Mashxurbek qizi
ОСОБЕННОСТИ КОГНИТИВНОЙ ДИСФУНКЦИИ: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ОПИОИД-ИНДУЦИРОВАННЫХ НАРУШЕНИЙ И БОЛЕЗНИ ПАРКИНСОНА
Настоящее исследование посвящено сравнительной оценке когнитивных нарушений, возникающих в результате хронического приема опиоидов, и нейрокогнитивной дисфункции, характерной для болезни Паркинсона. Исследование проведено в неврологическом отделении Ташкентского государственного медицинского университета с участием 120 пациентов в возрасте 25–55 лет, распределенных на три группы: пациенты, длительно принимающие опиоиды, пациенты с болезнью Паркинсона и здоровая контрольная группа. Когнитивные функции оценивались с использованием тестов MoCA, MMSE, Stroop, рабочей памяти и психомоторной скорости. Результаты показали, что у пациентов, принимающих опиоиды, когнитивный дефицит преимущественно связан со снижением внимания и замедлением психомоторных процессов, тогда как при болезни Паркинсона наблюдается более выраженное нарушение рабочей памяти, исполнительных функций и визуально-пространственных навыков. Полученные данные имеют важное значение для дифференциальной диагностики, раннего выявления и оптимизации реабилитационных подходов.
опиоиды, болезнь Паркинсона, когнитивные нарушения, MoCA, тест Струпа, рабочая память, психомоторная скорость, нейропсихологическая оценка
Mazkur maqolada Aleksandr Faynberg ijodining badiiy-estetik xususiyatlari hamda uning o‘zbek va rus adabiy jarayonidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tahlil etiladi. Tadqiqotda shoir she’riyatining mavzu doirasi, obrazlar tizimi va poetik tafakkur tamoyillari kompleks yondashuv asosida o‘rganiladi. Faynberg asarlarida insonparvarlik, vatanparvarlik, muhabbat va hayot falsafasi kabi umuminsoniy g‘oyalarning ifodalanish shakllari aniqlanadi. Shuningdek, uning badiiy til va uslubidagi o‘ziga xosliklar poetik vositalar tahlili orqali asoslab beriladi. Maqolada shoirning tarjimonlik faoliyati hamda adabiy aloqalar rivojiga qo‘shgan hissasi alohida e’tibor markaziga olinadi. Faynberg ijodining milliy va madaniy kontekst bilan uzviy bog‘liqligi qiyosiy-tahliliy metod asosida yoritiladi. Tadqiqot natijalari shoir merosining zamonaviy adabiyotshunoslikdagi ahamiyatini belgilash hamda uning adabiy-estetik qarashlarini chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
Aleksandr Faynberg, she’riyat, badiiy-estetik tahlil, poetik tafakkur, obrazlar tizimi, badiiy til va uslub, tarjimonlik faoliyati, adabiy aloqalar, umuminsoniy g‘oyalar, o‘zbek va rus adabiyoti.
Maxamatsoliyeva Muxlisaxon Oʻtkirbek qizi
AMBITION, INDIVIDUALISM, AND IDENTITY IN MARTIN EDEN
This article analyzes Martin Eden by Jack London as a story about ambition, individualism, and the struggle for social recognition. The novel follows a working-class sailor who educates himself and tries to achieve literary success, showing both the possibilities and limits of self-made progress. Through close reading, the study highlights how Martin’s journey illustrates the psychological effects of extreme individualism and the tension between personal growth and societal acceptance. While the story is partly autobiographical, it also critiques rigid class structures and the illusions of meritocracy. The analysis shows that the novel remains relevant today, as it raises questions about ambition, identity, and the real costs of success.
individualism; ambition; social mobility; class conflict; meritocracy; identity; American naturalism; self-education
ARAB TILIDA “BADAL” VA UNING ARAB MANBALARIDA IFODALANISHI
Ushbu maqolada arab tilida “badal” hodisasining grammatik tabiati, uning turlari, sintaktik funksiyalari va xususiyatlari hamda boshqa grammatik birliklardan farqlari yoritiladi. Badal arab tilining an’anaviy nahv tizimida muhim sintaktik birliklardan biri bo‘lib, matnning aniqligi, tushunarliligi va mantiqiy izchilligini ta’minlovchi vosita sifatida qaraladi.
badal, mubdal minh, nahv, sintaktik birliklar, sinonimik birliklar, izohlovchi, shaxsiy olmosh, matbu’, ergash so’z, vositachi unsur, ma’tuf, o’rinbosar appozitsiya, shakl, predmet, ot, semantic aniqlik, atf, grammatik hodisa.
SHAXS HUQUQ VA ERKINLIKLARINI TA’MINLASH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISHNING KONSTITUTSIYAVIY-HUQUQIY MASALALARI.
Mazkur maqolada shaxs huquq va erkinliklarini ta’minlash mexanizmlarining konstitutsiyaviy-huquqiy asoslari tahlil qilinadi. Huquqiy davlat sharoitida shaxs huquqlarini samarali himoya qilish masalalari, ularni amalga oshirishda mavjud muammolar va cheklovlar ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan o‘rganiladi. Tadqiqot davomida milliy qonunchilik normalari va ularning qo‘llanilish amaliyoti tahlil qilinib, shaxs huquq va erkinliklarini ta’minlash mexanizmlarini takomillashtirishga doir mualliflik taklif va xulosalari ilgari suriladi.
shaxs, huquq va erkinliklar, konstitutsiya, huquqiy davlat, huquqiy kafolatlar, ta’minlash mexanizmlari.
TURARJOY BINOLARI DEVORLARIDA ISSIQLIK IZOLYATSION MATERIALLARINI QO‘LLASH ORQALI ISSIQLIK YO‘QOTILISHLARINI KAMAYTIRISH HISOBLARI
Ushbu maqolada turarjoy binolari devorlarida issiqlik izolyatsion materiallardan foydalanish orqali issiqlik yo‘qotilishlarini kamaytirish masalalari o‘rganilgan. Binolarda energiya samaradorligini oshirish hozirgi kunda dolzarb muammolardan biri bo‘lib, ayniqsa iqlimi keskin o‘zgaruvchan hududlarda issiqlik energiyasining katta qismi tashqi devorlar orqali yo‘qotiladi. Tadqiqotda devor konstruksiyalarining issiqlik o‘tkazuvchanlik ko‘rsatkichlari, izolyatsion materiallarning fizik-texnik xususiyatlari hamda ularni qo‘llash natijasida yuzaga keladigan energiya tejamkorligi hisoblari tahlil qilinadi. Hisoblash natijalari issiqlik izolyatsiyasidan foydalanish binolarning ekspluatatsiya xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirishini ko‘rsatadi.
turarjoy binosi, issiqlik izolyatsiyasi, issiqlik yo‘qotilishi, devor konstruksiyasi, energiya samaradorligi, issiqlik o‘tkazuvchanlik
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA YOSHLAR PSIXOLOGIYASI
This article analyzes the impact of the rapid acceleration of digital transformation, the expansion of mass media and the Internet on the social consciousness of humanity against the backdrop of globalization. In particular, the impact of modern technologies on the lives, thinking, and social activity of young people is studied in detail. The article analyzes the positive and negative aspects of technological progress, its psychological, social, and moral consequences on a scientific basis, and draws conclusions.
Digital transformation, globalization, youth psychology, social consciousness, will, information security, media literacy
Genetik resurslarni saqlash biologik xilma-xillikni asrash va kelajak avlodlar uchun muhim ahamiyatga ega. Bu jarayon in situ (tabiiy muhitda) va ex situ (laboratoriya yoki maxsus muassasalarda) usullari orqali amalga oshiriladi. In situ usuli turlarni tabiiy muhitda saqlashni ta’minlasa, ex situ usuli urug‘ banklari, gen banklari, in vitro saqlash va kriokonservatsiya orqali uzoq muddatli barqarorlikni ta’minlaydi. Har ikki usul uyg‘unlashganda genetik resurslarni samarali saqlash imkoniyati yaratiladi.
genetik resurslar, in situ, ex situ, urug‘ banklari, kriokonservatsiya
ALEKSANDR FAYNBERG IJODINING O‘ZBEK ADABIY MUHITIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada Aleksandr Faynberg ijodining o‘zbek adabiy muhitidagi o‘rni tahlil qilinadi. Shoir rus tilida ijod qilgan bo‘lsa-da, uning she’rlarida Toshkent muhiti, bu zaminda yashovchi insonlar hayoti va kundalik kechinmalar muhim o‘rin egallaydi. Maqolada Faynberg ijodining o‘zbek adabiy jarayoniga yaqin jihatlari, mavzu va obrazlar tizimi ilmiy-nazariy asosda yoritiladi.
Aleksandr Faynberg, o‘zbek adabiy muhiti, Toshkent, she’riyat, madaniyatlararo adabiyot.
DEVELOPING CRITICAL THINKING IN STUDENTS OF PEDAGOGICAL UNIVERSITIES OF UZBEKISTAN: EFFECTIVENESS OF INTERDISCIPLINARY INTEGRATED COURSES
This study is about how students at universities that teach people to be teachers in Uzbekistan're learning to think critically. These universities have classes that combine lots of subjects. I think this is really interesting because places that train teachers really need to teach this kind of thing. The universities in Uzbekistan are trying to help students develop thinking skills by using these special classes. The critical thinking skills are very important for students, at these universities. The people who did the research used two kinds of methods. They used numbers to see what was going on. They gave the students the Critical Thinking Assessment Test before and after the school year. The Critical Thinking Assessment Test was a part of the numbers part. For the part they looked at the student projects they watched what was happening in the classes and they had conversations with the teachers. The research had 320 students who were in their year. These students were from three universities. The universities were Tashkent State Pedagogical University, Nukus State Pedagogical University and Samarkand State Pedagogical University. The research with the students, from Tashkent State Pedagogical University, Nukus State Pedagogical University and Samarkand State Pedagogical University lasted for one whole school year. Students who took the courses did really well. The special courses were classes like Logic and Scientific Methodology, History of Science and Critical Analysis and Digital Literacy and Information Evaluation. These classes were very different from the classes. Students who took the courses did a lot better than students who took the regular classes. They got a lot better at thinking. The numbers show that this is true. The special courses students were really good at looking at arguments and figuring out if they make sense. They were also good at testing ideas and solving problems in different ways. This is important because it is useful for when they have to teach others. The special courses, like Logic and Scientific Methodology, History of Science and Critical Analysis and Digital Literacy and Information Evaluation really helped the students. Putting thinking, into these integrated courses is a good way to train future teachers. Future teachers can then teach their students how to think critically. This is part of modernizing education in Uzbekistan. I do not know how much of an impact this will have outside of Uzbekistan. Some good things happened away. Other good things may take a time to happen.
critical thinking, pedagogical education, interdisciplinary approach, teacher training, higher education, Uzbekistan, curriculum integration, 21st century skills.
KITOBXONLIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHDA MILLIY VA ILG‘OR TAJRIBALAR TAHLILI
Mazkur maqolada O‘zbekistonda kitobxonlik madaniyatini shakllantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar, milliy tajribalar va ularning samaradorligi tahlil qilinadi. Xususan, “Yosh kitobxon” tanlovi, “Filolog kitobxon”, “Mutolaa haftaligi” kabi respublika miqyosidagi tashabbuslar, shuningdek, elektron kutubxonalar va yoshlar o‘rtasida kitob o‘qishni targ‘ib etish yo‘nalishida olib borilayotgan islohotlar yoritiladi. Shu bilan birga, ilg‘or xorijiy mamlakatlar — Finlyandiya, Yaponiya, AQSh va boshqa davlatlarning tajribalarini O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqolada milliy va xorijiy tajribalarning o‘xshash va farqli jihatlari qiyoslab ko‘rsatiladi hamda yoshlar orasida mutolaa madaniyatini yanada rivojlantirish bo‘yicha amaliy takliflar ilgari suriladi.
kitobxonlik madaniyati, milliy tajriba, mutolaa, ma’naviyat, xorijiy tajriba, ta’lim tizimi, elektron kutubxona, yoshlar, ma’rifat.
MULTIMEDIALE UND TECHNISCHE RESSOURCEN IM DEUTSCHUNTERRICHT.
Dieser Artikel untersucht den Einsatz neuer Informations-technologien im Deutschunterricht. Der Einsatz neuer Informationstechnologien im Fremdsprachenunterricht umfasst nicht nur die praktische Anwendung moderner technischer Mittel und Technologien, sondern auch den Einsatz neuer Formen und Methoden des Fremdsprachenunterrichts sowie einen ganzheitlichen Ansatz für den Lernprozess.
Deutsche Sprache, neue Informationstechnologien, interaktives Whiteboard, Computer
THERMAL PROCESSES IN FREQUENCY-CONTROLLED ASYNCHRONOUS MOTOR-DRIVEN PUMP SYSTEMS
Frequency-controlled asynchronous motor-driven pump systems are widely used in industrial and utility applications due to their flexibility and potential for energy savings. However, variations in operating frequency significantly affect thermal processes within the electric motor and the pump unit, influencing reliability and efficiency. This article investigates thermal processes occurring in asynchronous motor-driven pump systems operating under variable frequency control. The study is based on analytical assessment of heat generation, temperature distribution, and operating conditions at different frequency ranges. The results demonstrate that improper frequency regulation may lead to increased thermal stress, reduced motor lifespan, and decreased overall system efficiency. Conversely, optimized frequency control allows for improved thermal stability and supports energy-efficient operation. The findings highlight the importance of considering thermal factors when designing and operating frequency-controlled pump systems.
Asynchronous motor; frequency control; pump systems; thermal processes; energy efficiency
TA’LIM TIZIMIDA INSON KAPITALINI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK VA IQTISODIY MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada ta’lim tizimida inson kapitalining shakllanishi va rivojlanishidagi asosiy omillar tahlil qilinadi va o’rganiladi. Inson kapitali tushunchasining mazmuni, uning ta’lim sifati va jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotiga ta’siri yoritib beriladi. Tadqiqot jarayonida ta’lim orqali bilim, ko‘nikma va malakalarni rivojlantirish inson kapitalini mustahkamlashning muhim sharti ekanligi asoslab beriladi. Shuningdek, ta’lim tizimida inson kapitaliga investitsiya kiritishning uzoq muddatli samaralari,yo’llari ko‘rsatib o‘tiladi. Maqola xulosasida ta’lim tizimini takomillashtirish orqali inson kapitalini rivojlantirishga doir amaliy tavsiyalar beriladi.
inson kapitali, innovatsiya, raqamli iqtisodiyot, uzluksiz ta’lim, ijtimoiy tenglik.
ЖИНОЯТ НАТИЖАСИДА ЕТКАЗИЛГАН МУЛКИЙ ЗАРАРНИ ҚОПЛАШНИНГ ФУҚАРОЛИК ҲУҚУҚИЙ ТАРТИБГА СОЛИНИШИ
Мазкур мақолада жиноят натижасида етказилган мулкий зарарни қоплашнинг фуқаролик-ҳуқуқий тартибга солиниши масалалари таҳлил қилинади. Жиноят оқибатида етказилган мулкий зарарни қоплашда фуқаролик ҳуқуқи нормаларининг ҳуқуқий асослари, уларнинг қўлланиш доираси ҳамда суд амалиётидаги ўзига хос жиҳатлар ёритилади. Шунингдек, мулкий зарарни қоплашнинг шартлари, усуллари ва шакллари, жавобгарликнинг вужудга келиш асослари ҳамда жабрланувчининг мол-мулкий ҳуқуқларини ҳимоя қилиш механизмлари кўриб чиқилади. Мақолада фуқаролик-ҳуқуқий жавобгарликнинг жиноят-ҳуқуқий муносабатлар билан ўзаро боғлиқлиги, амалда учраётган муаммолар ва уларни бартараф этишга қаратилган илмий хулосалар баён этилади.
жиноят, мулкий зарар, зарарни қоплаш, фуқаролик-ҳуқуқий тартибга солиш, фуқаролик-ҳуқуқий жавобгарлик, компенсация, жабрланувчи, суд амалиёти, мол-мулкий ҳуқуқлар.
EKOLOGIK JINOYATLAR VA ULARNING QONUNGA MUVOFIQ JAVOBGARLIKKA TORTILISHI
Ushbu maqolada bugungi kunda global muammoga aylanib borayotgan ekologik muammo va ushbu yechimni kelib chiqish sabablari, hamda ekologik jinoyatlarning qonunga zid ravishda faoliyati haqida muhokama qilingan. Ekologik jinoyatga qarshi qonunchiligimizda ishlab chiqilgan, javobgarliklarning turlari sanab o’tilgan. Tabiatdan foydalanish va atrof muhitni muhofaza qilishga qarshi jinoyatlar soni oshib borayotganligi, mamlakatimiz rivojlanishida nechog’lik ahamiyati mavjudligi to’g’risida fikr yuritilgan.
Ekologik jinoyatlar, huquqbuzarlik, maxsus va umumiy, konstitutsiya, kodeks va qonun.
O‘ZBEKISTON ENERGETIKA TIZIMINING EKOLOGIYAGA TA’SIRI
Ushbu ilmiy maqolada O‘zbekiston Respublikasi energetika tizimining atrof-muhitga ko‘rsatayotgan ta’siri keng qamrovda tahlil qilinadi. Elektr energiyasi ishlab chiqarishda asosan an’anaviy yoqilg‘i manbalaridan foydalanish natijasida atmosfera havosining ifloslanishi, issiqxona gazlari ajralishi, suv va tuproq resurslariga salbiy ta’sir kuchayib borayotgani yoritiladi. Shuningdek, qayta tiklanuvchi energiya manbalarining ekologik muammolarni kamaytirishdagi o‘rni, ularning istiqbollari va rivojlanish yo‘nalishlari ilmiy jihatdan asoslab beriladi.
energetika tizimi, ekologiya, issiqlik elektr stansiyalari, issiqxona gazlari, qayta tiklanuvchi energiya.
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning “Mehrobdan chayon” asaridagi asosiy qahramonlarning insoniylik hasad va havas, o’zaro munosabatlaridagi samimiylik, ochiqko‘ngillik, boshqa birovni ko‘ra olmaslik, nafrat, o‘ch olish tuyg‘ulari haqida yoritilgan. Har bir yurt farzandi vatanida muhabbat bilan hayot kechirib, undagi adolatni, shaffoflikni, poraxo‘rliksiz yordamni ta‘minlab millatini zolim boshliqlardan himoya qilishiga undalgan.
BANKLARDA KREDIT RISKLARINI BAHOLASH VA BOSHQARISH HOLATI
Maqolada tijorat banklari faoliyatida kredit riskining iqtisodiy mohiyati, uning yuzaga kelish omillari hamda kredit risklarini baholash va boshqarishning zamonaviy nazariy-uslubiy yondashuvlari tadqiq etilgan. Xorijiy va mahalliy olimlarning ilmiy qarashlari asosida kredit riskini aniqlash, monitoring qilish va minimallashtirish usullari tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston bank tizimi misolida kredit portfeli sifati, muammoli kreditlar ulushi va prudensial me’yorlar asosida kredit risklarini boshqarish amaliyoti statistik ma’lumotlar yordamida baholangan. Tadqiqot yakunida kredit risklarini samarali boshqarishga qaratilgan ilmiy-amaliy xulosalar va takliflar ishlab chiqilgan.
kredit riski, tijorat banklari, kredit portfeli, muammoli kreditlar, risklarni baholash, risklarni boshqarish, Basel standartlari, prudensial nazorat.
O’ZBEKISTON BIZNESINING JST GA A’ZO BO’LISHINING IQTISODIY MANFAATLARI.
Ushbu maqola O‘zbekistonning Jahon savdo tashkilotiga (JST) a’zo bo‘lishining mumkin bo‘lgan afzalliklarini hamda JSTga a’zo bo‘lish jarayoni hamon davom etayotgani va JST tarixidagi eng uzoq davom etgan a’zolik muzokaralaridan biri ekanligi haqida so‘z boradi. Sababi JSTning O‘zbekistonni qabul qilishni istamasligida emas. Aksincha, muddatning uzaytirilishi O‘zbekistonning qo‘shilish jarayonini davom ettirmaslik tanlovi bilan bog‘liq. Hukumatning JSTga a'zo bo‘lish istagi vaqt o‘tishi bilan pasayib ketdi, chunki hukumat JSTga a'zo bo‘lishning afzalliklari haqida ishonchsiz edi. Biroq, O‘zbekistondagi so‘nggi siyosiy o‘zgarishlar, ayniqsa, 2016-yilda yangi prezident hokimiyatga kelganidan so‘ng, O‘zbekistonning global miqyosdagi siyosiy va iqtisodiy ochiqligiga umid uyg‘ondi. Ushbu o‘zgarishlardan kelib chiqqan holda, mamlakatning JSTga a'zo bo‘lishi kutilmoqda. Shu va boshqa fikrlar bilan ya’ni agar O‘zbekiston JSTga a’zo bo‘lsa qanday foyda va zararlar ko‘rishi borasida fikrlar bildirilgan. Maqolada aʼzolikning iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy taʼsirini tahlil qilib, Oʻzbekistonning jahon iqtisodiyotiga yanada samarali integratsiyalashuvi imkoniyatlari koʻrsatilgan. Asosiy afzalliklarga bozorga kirishni yaxshilash, to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalarni kengaytirish, siyosatni isloh qilish orqali iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va mahalliy sanoat uchun raqobatbardoshlikni oshirish kiradi. JSTning nizolarni hal qilish mexanizmlari va savdo sheriklarini diversifikatsiya qilish imkoniyatlari ham muhokama qilinadi. Bundan tashqari, maqola a'zolik barqaror rivojlanish maqsadlariga va mintaqaviy hamkorlikka qanday hissa qo'shishi mumkinligini ko'rib chiqadi. Umuman olganda, maqolada JSTga a’zo bo‘lish O‘zbekistonning iqtisodiy o‘sishi, global integratsiya va uzoq muddatli rivojlanish maqsadlarini sezilarli darajada oshirishi ko‘rsatilgan.
JST, iqtisodiyot,integratsiya,bozorga kirish, barqaror rivojlanish, raqobatbardoshlik, YaIM, xalqaro savdo, XVF,