TA’LIM TIZIMIDA INSON KAPITALINI BOSHQARISH SAMARADORLIGI: RESURS–NATIJA TRANSFORMATSIYASIDAGI TUZILMAVIY TAFOVUT TAHLILI
PDF

Keywords

inson kapitali, ta’lim iqtisodiyoti, transformatsiya koeffitsiyenti, funksional savodxonlik, PISA, kadrlar salohiyati, natijadorlik.

Abstract

Maqolada O‘zbekiston ta’lim tizimida inson kapitalini boshqarish samaradorligi “resurs – jarayon – natija - samara” mantiqiy zanjiri asosida tahlil qilingan. 2022–2026-yillarga oid rasmiy va xalqaro statistik manbalar bo‘yicha to‘rt blokdagi 15 ta indikator normallashtirilib, transformatsiya koeffitsiyenti hisoblangan. Tadqiqot natijasida ta’lim tizimida “yuqori resurs - past natija” tipidagi tuzilmaviy tafovut mavjudligi aniqlandi: resurs bloki indeksi 98 birlikni tashkil etgani holda o‘quv natijalari bloki 17 birlikda qolmoqda, ya’ni transformatsiya koeffitsiyenti 0,17 ga teng. Zanjirdagi eng katta qiymat yo‘qotish resurs va kadrlar salohiyati bo‘g‘inlari o‘rtasida (55 punkt) kuzatiladi. Muallif tomonidan tafovutning to‘rtta institutsional sababi asoslanib, ularni bartaraf etish yo‘nalishlari taklif etilgan.

PDF

References

Becker, G. S. (1993). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (3rd ed.). University of Chicago Press.

Hanushek, E. A., & Woessmann, L. (2015). The knowledge capital of nations: Education and the economics of growth. MIT Press.

Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2026). Maktabgacha va maktab ta’limi: natijalar va rejalar. https://gov.uz/oz/uzedu/news/view/156023

Milliy statistika qo‘mitasi. (2025a). OTMlarda professor-o‘qituvchilar soni 49 mingdan oshgan. https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/65417-otmlarda-professor-o-qituvchilar-soni-49-mingdan-oshgan

Milliy statistika qo‘mitasi. (2025b). O‘zbekistonda 215 ta oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritmoqda. https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/68538-zbekistonda-215-ta-olij-talim-tashkilotlari-faoliyat-yuritmo-da-2

OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I and II) — Country notes: Uzbekistan. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_ed6fbcc5-en/uzbekistan_2bb94bf1-en.html

OECD. (2024). PISA 2022 results (Volume III): Creative minds, creative schools. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/765ee8c2-en

Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. (2025). Oliy ta’lim tizimida yangi o‘quv yiliga tayyorgarlik masalalari muhokama qilindi. https://gov.uz/oz/edu/news/view/81877

UNICEF. (2025). Country programme document: Uzbekistan (2026–2030). UNICEF Executive Board. https://www.unicef.org/executiveboard/media/32566/file/2025-PL21-Uzbekistan-CPD-EN-ODS.PDF

World Bank. (2020). The human capital index 2020 update: Human capital in the time of COVID-19. World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/34432