Vol. 2 No. 9 (2026), Articles
Vol. 2 No. 9 (2026)

DAVLAT TASHQI QARZINING IQTISODIY XAVFSIZLIKKA TA’SIRI VA UNI BOSHQARISH STRATEGIYALARI

Articles
Published 2026-07-08
Sanakulova Sevinch Axrorovna
ISFT instituti 2-kurs talabasi E-mail: sevincsanakulova9@gmail.com
PDF

Keywords

davlat tashqi qarzi, iqtisodiy xavfsizlik, makroiqtisodiy barqarorlik, qarz yuki, fiskal makon, valyuta xatarlari, investitsion rentabellik, qarz portfelini diversifikatsiya qilish, moliyaviy suverenitet.

Abstract

Mazkur maqolada davlat tashqi qarzining milliy iqtisodiy xavfsizlikka ta’sir mexanizmlari kompleks tahlil qilingan. Tashqi qarzning makroiqtisodiy barqarorlikka ta’siri faqatgina uning miqdoriy hajmi (YaIMga nisbati) bilan emas, balki valyuta tarkibi, to‘lov muddatlari va qarz mablag‘larining investitsion rentabelligiga chambarchas bog‘liqligi asoslab berilgan. Shuningdek, qarz yukining keskin ortishi natijasida yuzaga keladigan budjet bosimi va valyuta xatarlari baholanib, tashqi qarzni samarali boshqarish, portfelni diversifikatsiya qilish, davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish hamda iqtisodiy o‘sishni kafolatlashga qaratilgan amaliy strategiyalar ishlab chiqilgan.

PDF

References

1. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2009). This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton University Press. (Tashqi qarz va moliyaviy inqirozlar o‘rtasidagi tarixiy bog‘liqlik bo‘yicha fundamental asar).

2. Stiglitz, J. E. (2016). The Euro: And its Threat to the Future of Europe. W. W. Norton & Company. (Davlat qarzining institutsional va ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari tahlili).

3. Barro, R. J. (1974). "Are Government Bonds Net Wealth?". Journal of Political Economy, 82(6), 1095–1117. (Rikardo ekvivalentligi nazariyasi bo‘yicha klassik ish).

4. International Monetary Fund (IMF). (2025). Guidance Note on the Bank-Fund Debt Sustainability Framework for Low-Income Countries. (Tashqi qarz barqarorligini baholash bo‘yicha rasmiy xalqaro metodologiya).

5. World Bank Group. (2026). International Debt Report: Global Perspectives on Debt Management. (Jahon iqtisodiyotidagi qarzdorlik tendensiyalari bo‘yicha hisobot).

6. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. (2025). O‘zbekiston Respublikasi davlat qarzi holati va unga xizmat ko‘rsatish to‘g‘risida hisobot. (Mahalliy amaliyot va statistik baza uchun rasmiy manba).

7. Ostry, J. D., Ghosh, A. R., & Espinoza, R. (2015). "When Should Public Debt Be Reduced?". IMF Staff Discussion Note. (Qarz yukini qisqartirish strategiyalari va optimal darajani aniqlash mezonlari).

8. Shernaev, A. A. "General methodological bases of tax planning in enterprises." International Journal of Economics, Commerce and Management United Kingdom ISSN 2348 0386 8.4 (2020): 357.

9. Shernaev, A. A. "Principles and methods of organization of the internal tax control system in joint stock company." International Journal of Economics, Business and Management Studies-ISSN (2021): 2347-4378.

10. Xudoyberdiyev, A. A. (2024). Rivojlanayotgan davlatlarda fiskal barqarorlik va tashqi qarz boshqaruvi. Toshkent: Fan va texnologiya. (Davlat qarzini boshqarishning mintaqaviy xususiyatlari bo‘yicha ilmiy monografiya).