Mazkur to‘plamda “Yangi rennsansda ilm-fan taraqqiyoti” konferensiyasiga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu konferensiyada zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin.
БАНКЛАР ФАОЛИЯТИ МОЛИЯВИЙ НАТИЖАДОРЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШНИНГ ҒАРБ МАМЛАКАТЛАРИ ТАЖРИБАЛАРИ
Мақолада тижорат банклари фаолиятининг молиявий натижадорлигининг шаклланиши ва унинг назарий асослари тадқиқ этилган. Хорижий ва маҳаллий олимларнинг банкларнинг молиявий фаолияти самарадорлигининг ўзига хос хусусиятларини аниқлашга қаратилган илмий хулоса ва ёндашувлар тизимлаштирилган. Биз тадқиқотимизни амалга оширишда халқаро майдондаги илмий тадқиқотларда илгари сурилаётган ғояларни тизимлаштириш ва уларнинг мамлакатлар тажрибаси нуқтаи назаридан молиявий натижадорликни шакллантиришга таъсирини таҳлил қилишга эътибор қаратилган. Банкларнинг молиявий кўрсаткичлари асосида натижадорликни таъминлашга қаратилган илмий ва амалий ёндашувларни ишлаб чиқилган.
молиявий барқарорлик, рентабеллик, активлар сифати, капитал етарлилиги, харажатларнинг даромадга нисбати, фоизли ва фоизсиз маржа.
КАРАКАЛПАКСКИЕ И РУССКИЕ ПОСЛОВИЦЫ И ПОГОВОРКИ В КУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКОМ АСПЕКТЕ
В статье рассматриваются каракалпакские и русские пословицы и поговорки как отражение культурных ценностей, исторического опыта и мировоззрения народов. Сравнительный анализ выявляет сходства и различия в представлениях о труде, семье, чести, природе и нравственных нормах. Особое внимание уделяется роли фольклора в формировании национальной идентичности и межкультурного диалога. Исследование опирается на труды по фольклористике и культурологии, включая наследие Владимир Даль и Сергей Аверинцев.
пословицы, поговорки, каракалпакский фольклор, русский фольклор, культурология, национальная идентичность, традиции, ценности, сравнительный анализ.
O‘ZBEK KOSMONAVTI FAZOGA UCHIRISH REJASI: ILMIY-TEXNOLOGIK RIVOJLANISH RAMZI SIFATIDA, YOSHLARNI KOSMIK SOHA VA STEM YO‘NALISHLARIGA JALB QILISH
Mazkur maqola O‘zbekistonning kosmik sohadagi eng muhim loyihalaridan biri — birinchi milliy kosmonavtni fazoga uchirish rejasini chuqur tahlil qiladi. 2025-yil 26-dekabrda Prezident Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga Murojaatnomasida e’lon qilingan va 2026-yil 16-fevraldagi maxsus taqdimotda batafsil muhokama qilingan ushbu loyiha doirasida 2028-yilda “Mirzo Ulug‘bek” nomli 6U CubeSat formatidagi birinchi milliy ilmiy sun’iy yo‘ldosh orbitaga chiqarilishi va birinchi o‘zbek kosmonavtining 10–14 kunlik qisqa muddatli parvozi rejalashtirilgan. Maqolada loyihaning ilmiy-texnologik rivojlanishdagi ramziy ahamiyati, Yerning masofadan zondlash, ekologik monitoring, qishloq xo‘jaligi va favqulodda vaziyatlarni boshqarishdagi qo‘llanilishi, parvoz davomida o‘tkaziladigan tibbiy-biologik, genetik va materialshunoslik tadqiqotlari yoritiladi. Shuningdek, loyiha yosh avlodni kosmik soha, aerokosmik muhandislik, fizika, biologiya va dasturlash kabi STEM yo‘nalishlariga jalb qilishdagi strategik ahamiyati, milliy g‘urur tuyg‘usini kuchaytirishi va O‘zbekistonni Markaziy Osiyoda kosmik texnologiyalar markaziga aylantirish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqola oxirida loyihani yanada samarali amalga oshirish va uning ijtimoiy-iqtisodiy ta’sirini oshirish bo‘yicha bir qator ilmiy-amaliy tashabbuslar va takliflar ilgari suriladi.
O‘zbekiston kosmik dasturi, birinchi milliy kosmonavt, 6U CubeSat, 2028-yil uchirish, qisqa muddatli parvoz, Yerni masofadan zondlash, STEM yo‘nalishlari, yoshlarni jalb qilish, milliy g‘urur, Markaziy Osiyo kosmik markazi, xalqaro kosmik hamkorlik.
YANGI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA MUALLIFLIK HUQUQI KAFOLATLARI
Ushbu maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida mualliflik huquqlarining huquqiy kafolatlari tahlil qilinida. Amaldagi tizimdagi boshliqlar aniqlanib, O‘zbekiston Respublikasining “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi Qonun va xalqaro tajribalarga tayangan holda yechim va takliflar beriladi. Tadqiqot natijalari mualliflik huquqlarini himoya qilishni takomillashtirishga xizmat qiladi.
Mualliflik huquqi, intellektual mulk, Yangi O‘zbekiston, huquqiy himoya, raqamli texnologiyalar, turdosh huquqlar, xalqaro tajriba.
“O‘ZBEKISTON–2030” STRATEGIYASI DOIRASIDA 2026-YIL USTUVOR VAZIFALARI VA ULARNING FUQAROLAR FAROVONLIGIGA TA’SIRI”
“O‘zbekiston-2030” strategiyasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentyabrdagi PF-158-son Farmoni bilan tasdiqlangan va 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son Farmoni bilan “Mahallani rivojlantirish va jamiyatni yuksaltirish yili”da yangi bosqichga olib chiqilgan muhim hujjatdir. Strategiya 5 ta asosiy ustuvor yo’nalishdan iborat bo‘lib, ular: har bir insonning salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun sharoit yaratish (ta’lim, kasb-hunar, ijtimoiy yordam); adolatli jamiyat va qonun ustuvorligini ta’minlash (korrupsiyaga qarshi kurash, sud islohotlari); barqaror iqtisodiy o’sish va aholining farovonligini oshirish (YaIM o‘sishi, ish o‘rinlari, kambag‘allikni qisqartirish); ekologik muvozanatni saqlash va suvdan oqilona foydalanish (“yashil” iqtisodiyot, Orol muammosi); xavfsiz va tinchliksevar davlatni mustahkamlash (tashqi siyosat, mintaqaviy hamkorlik). 2026-yilda strategiyaning amaliyoti “Mahalla yili” doirasida joylarda sezilarli bo’lmoqda: mahallalarda infratuzilma modernizatsiyasi, raqamli tizimlar, 337 ta chora-tadbir va davlat dasturi orqali oddiy fuqarolarga ta’siri kuchaymoqda. Bu oila byudjeti barqarorligi, ish o’rinlari ko‘payishi, ta’lim va sog‘liqni saqlash sifati yaxshilanishi, ekologik toza muhit shakllanishi kabi real o‘zgarishlarni keltirib chiqaradi. Strategiya “xalq strategiyasi” sifatida har bir fuqaroning faolligini talab etib, 2030-yilga kelib O‘zbekistonni daromadi o’rtachadan yuqori davlatlar qatoriga olib chiqishni maqsad qilgan.
O’zbekiston-2030 strategiyasi, 2026 yil ustuvor yo’nalishlari, Mahallani rivojlantirish yili, barqaror iqtisodiy o’sish, inson salohiyati, adolatli jamiyat, ekologik barqarorlik, Davlat dasturi, oddiy fuqarolarga ta’siri, Yangi O’zbekiston, PF-158, PF-21, xalq strategiyasi, mahalla islohotlari.
SUN’IY INTELLEKT VА IJTIMOIY TАRMOQLАR SHАROITIDА SHАXSNING TАSVIRIGА BO‘LGАN HUQUQI: NАZАRIY-HUQUQIY TАHLIL VА АMАLIY MUАMMOLАR.
Mаzkur mаqolаdа sun’iy intellekt texnologiyаlаri vа ijtimoiy tаrmoqlаrning jаdаl rivojlаnishi shаroitidа shаxs tаsvirigа bo‘lgаn huquqni fuqаrolik-huquqiy muhofаzа qilish mаsаlаlаri tаhlil qilinаdi. Rаqаmli muhitdа shаxs tаsvirlаridаn roziliksiz foydаlаnish, ulаrni qаytа ishlаsh, o‘zgаrtirish vа tаrqаtish holаtlаrining ko‘pаyishi shаxsiy hаyot dаxlsizligi hаmdа shаxsiy nomulkiy huquqlаrgа jiddiy tаhdid tug‘dirаyotgаni аsoslаb berilаdi. Mаqolаdа shаxs tаsvirigа bo‘lgаn huquqning nаzаriy-huquqiy mohiyаti ochib berilib, uning shаxsiy nomulkiy huquqlаr tizimidаgi o‘rni аniqlаnаdi. Shuningdek, sun’iy intellekt аsosidа yаrаtilаyotgаn tаsvirlаr (jumlаdаn, deepfаke texnologiyаlаri) vа ijtimoiy tаrmoqlаrdа tаsvirlаrdаn foydаlаnish bilаn bog‘liq huquqiy muаmmolаr ko‘rib chiqilаdi. O‘zbekiston Respublikаsining аmаldаgi fuqаrolik qonunchiligi tаhlil qilinib, tаsvir huquqini himoyа qilish mexаnizmlаrini tаkomillаshtirishgа qаrаtilgаn ilmiy xulosаlаr vа tаkliflаr ilgаri surilаdi.
Shаxs tаsviri, tаsvirgа bo‘lgаn huquq, sun’iy intellekt, ijtimoiy tаrmoqlаr, shаxsiy nomulkiy huquqlаr, shаxsiy hаyot dаxlsizligi, fuqаrolik-huquqiy muhofаzа, deepfаke texnologiyаlаri, rаqаmli muhit.
O‘ZBEKISTONDА HАVO IFLOSLАNISHI MUАMMOSI:HUQUQIY OQIBАTI VА АHАMIYАTI.
Mаzkur mаqolаdа O`zbekistondа hаvo ifloslаnishi muаmmosi bugungi kundаgi eng dolzаrb mаsаlаlаrdа biri sifаtidа ko`rib chiqilgаn. Аmosferа ifloslаnishining kelib chiqish sаbаblаri, ulаrning аvj olib ketishigа shаroit yаrаtib beruvchi аsosiy omillаr vа ulаrning huquqiy oqibаtlаri hаm yoritib berilgаn. Shuningdek, sаnoаt korxonаlаridаn bevositа tаrqаlаyotgаn, tаshkilotlаrdа isitish tizimlаridа noto`g`ri foydаlаnish chog`idа yuzаgа kelаdigаn gаzlаr, аvtomobillаrdаn аtmosferаgа chiqаdigаn zаrаrli moddаlаr hаmdа tаbiаtdа boshqа sаbаblаrgа ko`rа pаydo bo`lаdigаn zаhаrli gаzlаrning tаbiаtgа vа insonlаrning yаshаsh shаroitigа qаy dаrаjаdа nisbiy zаrаr keltirishi yoritilgаn. Binobаrin, inson vа fuqаrolаrning аtrof muhitdаn foydаlаnishdаgi huquq vа mаjburiyаtlаrini hаm milliy qonunchilik normаlаri аsosidа keltirib o`tgаn vа mаqolа so`nggidа bu borаdа shаxsiy tаklif vа tаvsiyаlаr tаqdim etilgаn.
Hаvo ifloslаnishi, аtrof-muhit, ekologik xаvfsizlik, sаnoаt chiqindilаri, huquqiy oqibаtlаr, ekologik qonunchilik, fuqаrolаr mаjburiyаtlаri, huquqiy normаlаr, monitoring
ZAMONAVIY JAMIYATDA YOSHALAR IJTIMOIYLASHUVIGA SUBMADANIYATNING TA’SIRI.
Ushbu maqolada globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida yoshlarning shaxs sifatida shakllanishida submadaniyatning tutgan o’rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda Z.Bauman va M. Castells kabi xalqaro olimlarning sotsiologik nazariyalari hamda mahalliy tadqiqotchilar S.Aktimirov va Abbosova M.ning ilmiy xulosalariga tayanilgan. Maqolada submadaniyatlarning yoshlar ijtimoiy adaptatsiyasidagi ijobiy kreativlik hamjamiyat hissi va salbiy ya’ni eksapizm,ijtimoiy begonalashuv jihatlari o’rganilaadi.Shuningdek, O’zbekiston sharoitida milliy qadriyatlar va zamonaviy oqimlarning o’zaro ta’siri ‘’globallashuv’’ jarayoni yoritib berilgan.Tadqiqot yakunida yoshlar bilan ishlashda ta’qiqlovchi emas, balki integratsiyalashgan pedagogik yondashuvlardan foydalanish bo’yicha tavsiyalar keltirilgan.
yoshlar ijtimoiylashuvi, submadaniyat, raqamli avlod, identlik globallashuv, ijtimoiy adaptatsiya , vizual estetika.
Mazkur maqolada yangi O`zbekistoning ijtimoiy muhofaza tizimi shakillanishi va rivojlanishi jarayonlari tahlil qilingan .So`nggi yillarda mamlakatda aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj qatlamlarini qo`llab- quvvatlash ,manzilli yordam mexanizimini kuchaytirish va ijtimoiy ijtimoiy adolat tamoyillarga asoslangan yangi tizimlarni shakilantirish bo`yicha keng ko`lamli islohatlar amalga oshirilmoqda. Ayniqsa, bolalar manfatlarini himoya qilish, ularning sog`lom o`sishi va talim olishlari uchun ijtimoiy kafolatlarnikuchaytirish mazkur tizimning ustuvor yo`nalishlaridan biriga aylandi .Maqolada bolalarni qulllab -quvvatlash bolalarning huquqlarini himoya qilish qashshoqlikka qarshi kurash hamda ijtimoiy muhovaza tizimi raqamlashtirish jarayonlari batafsil tahlil qilinadi.
bolalar bilan ijtimoiy ish, bola huquqlari, ijtimoiy himoya, xavf ostidagi bolalar, oilaviy muhit, bolalar farovonligi.
LINGUOPERSONOLOGY AND THE TYPOLOGY OF CHARACTER SPEECH IN LITERARY DISCOURSE
This paper investigates linguopersonology as an anthropocentric paradigm in linguistics and examines how typological patterns of character speech operate in literary discourse. It argues that fictional dialogue and monologue represent systematically constructed linguistic personalities that encode social identity, psychological disposition, cultural affiliation, and communicative intent. By integrating insights from cognitive linguistics, pragmatics, stylistics, and discourse studies, the study outlines a multidimensional typology of individual speech in fiction. The analysis demonstrates that character-specific linguistic choices function as semiotic indicators of worldview and identity, thereby enhancing interpretative depth in literary analysis.
linguopersonology, linguistic identity, character speech, literary discourse, typology, pragmatics, stylistic analysis
O‘QUV MOTIVATSIYASINING KLINIK-PSIXOLOGIK OMILLARI
Mazkur maqolada talabalarda o‘quv motivatsiyasiga ta’sir qiluvchi klinik-psixologik omillar nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda stress, tashvish, depressiv holatlar va emotsional kuyish sindromining o‘quv jarayonidagi motivatsiyaga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, yetakchi psixolog olimlarning motivatsiya va psixoemotsional holat haqidagi nazariy qarashlari asosida muammoning ilmiy tahlili amalga oshirilgan.
o‘quv motivatsiyasi, stress, tashvish, depressiya, emotsional kuyish, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya.
SHIFOKORLARDA KASBIY STRESSNING KLINIK-PSIXOLOGIK DETERMINANTLARI VA UNING PSIXOSOMATIK KASALLIKLAR BILAN BOG‘LIQLIGI
Mazkur maqolada shifokorlarda kasbiy stressning klinik-psixologik determinantlari, uning psixosomatik kasalliklar rivojlanishiga ta’siri hamda psixologik mexanizmlari tahlil qilinadi. Tibbiyot xodimlarida yuqori mas’uliyat, emotsional zo‘riqish va vaqt tanqisligi kabi omillar stressni kuchaytirishi aniqlanadi. Shuningdek, stressning yurak-qon tomir, nevrotik va psixosomatik buzilishlarga olib kelishi ilmiy manbalar asosida asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari klinik psixologiyada profilaktika va psixokorreksiya choralarini ishlab chiqish zarurligini ko‘rsatadi. .
kasbiy stress,shifokor psixologiyasi,emotsional charchoq, salomatlik, burnout.
PSIXOSOMATIK KASALLIKLAR VA ULARNI IJTIMOIY MUHIT BILAN BOGʻLIQ JIHATLARI.
Mazkur maqolada psixosomatik kasalliklarning kelib chiqish mexanizmlari hamda ularning ijtimoiy muhit bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda stress, ijtimoiy bosim, oilaviy va mehnat muhitidagi muammolar inson ruhiy holatiga ta’sir ko‘rsatib, turli somatik kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘lish yoritilgan. Shuningdek, psixosomatik kasalliklarning oldini olishda psixologik muhitni sog‘lomlashtirish, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va profilaktik chora-tadbirlarning ahamiyati asoslab beriladi.
psixosomatik kasalliklar, stress, ijtimoiy muhit, ruhiy holat, somatik kasalliklar, profilaktika.
ALLERGIK RINIT BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA ASIT TERAPIYA FONIDA MONTELUKAST PREPARATINI QO‘SHIMCHA QO‘LLASH SAMARADORLIGI
Allergik rinit (AR) — immun tizimining atipik gipersensitiv javobi bilan kechuvchi surunkali yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, uning tarqalishi yil sayin ortib bormoqda. Kasallikni davolashda asosiy patogenetik yo‘nalishlardan biri bu allergen-spesifik immunoterapiya (ASIT) hisoblanadi. Biroq ayrim hollarda ASIT monoterapiyasi yetarli klinik natija bermasligi sababli, uni qo‘shimcha farmakologik vositalar bilan komplekslashtirish dolzarb masalaga aylanmoqda.
TA’LIM JARAYONINI INNOVATSION TA’LIM TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA O‘QITISHNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI
Maqolada majburiy fanlarni didaktik o‘qitishni takomillashtirishning yondashuvlariga mos ravishda amalga oshirish, ma’lumotlarni Innovatsion texnologiyalar asosida ifodalash va ularning yanada aniqroq, soddaroq ko‘rinishda tasvirlashiga xizmat qilishi haqida so‘z boradi.
innovatsion ta’lim texnologiyalari, strategiya, modellashtirish, dinamik muhit, motivatsiya.
DASTURIY VOSITALARDAN FOYDALANIGAN HOLDA O‘QUV JARAYONIDA TALABALAR FAOLLIGINI OSHIRISH
Mazkur maqolada majburiy fanlardan ishlab chiqilgan mobil dasturlarning taʼlim sohasida tutgan oʻrni hamda uning qanday shaklda joriy etilishi boʻyicha koʻrsatmalar berilgan. Tayyorlangan mobil ilovalarni taʼlim jarayoniga joriy etishda ilmiy asoslangan yondashuv va tegishli xulosalar chiqarilgan.
raqamli texnologiya, modernizatsiya, mobil taʼlim, LMS, CMS, tendensiya, smartfon.
TILSHUNOSLIKDA SO‘Z O‘ZLASHISHI HODISASI: TASNIFI, MOSLASHUV MEXANIZMLARI VA OMILLARI
Mazkur maqolada tilshunoslikda so‘z o‘zlashishi tushunchasi, uning nazariy asoslari hamda lingvistik xususiyatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. O‘zlashma so‘zlarning ta’rifi va tasnifi yoritilib, to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘zlashmalar, kalkalar, gibrid birliklar va internatsionalizmlar xususiyatlari izohlanadi. Shuningdek, o‘zlashmalarning fonetik, morfologik, semantik va madaniy moslashuv mexanizmlari ilmiy manbalar asosida ko‘rib chiqiladi. Maqolada o‘zlashish jarayoniga ta’sir etuvchi sotsiolingvistik, psixolingvistik va global omillar ham tahlil qilinib, so‘z o‘zlashishining til taraqqiyotidagi o‘rni asoslanadi.
so‘z o‘zlashishi, leksik o‘zlashma, fonetik moslashuv, semantik transformatsiya, lingvokulturologiya.
HELICHRYSUM TURKUMI OʻSIMLIKLARINING BIOFAOL MODDALARINI FARMATSEVTIKA VA KIMYO FANLARI INTEGRATSIYASIDA OʻRGANISHNING INNOVATSION YONDASHUVLARI
Mazkur maqolada tibbiyot va farmatsevtika oliy taʼlim muassasalarida kimyo fanlarini oʻqitishda Oʻzbekiston florasining endemik turlari — Helichrysum nuratavicum va Helichrysum mussae oʻsimliklarining biofaol moddalarini oʻrganishning fanlararo integratsiyasi yoritilgan. Terpenoidlar va fenol birikmalarining kimyoviy tuzilishi, biologik faolligi hamda farmatsevtik ahamiyati tahlil qilingan. Taʼlim jarayonida talabalarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish maqsadida interaktiv metodlar, jumladan, "Neyrooʻyin", "Raketa va meteoritlar", "Farmakologik labirint" va "Kimyoviy konstruktor" didaktik oʻyinlaridan foydalanish metodikasi bayon etilgan. Shuningdek, oʻsimlik xomashyosidan dori vositalarini ishlab chiqarish texnologiyasi bilan bogʻliq amaliy mashgʻulotlarni tashkil etish boʻyicha tavsiyalar berilgan.
Helichrysum, terpenoidlar, fenol birikmalar, farmatsevtik kimyo, didaktik oʻyinlar, fanlararo integratsiya, biofaol moddalar, endemik turlar.
INVESTIGATING LANGUAGE LAYERS AS THE MAIN PROBLEM OF LINGUISTICS
Language is increasingly recognized as a multi-dimensional system composed of interacting structural and functional layers. Rather than existing as a uniform entity, language operates through interconnected phonological, lexical, grammatical, semantic, and pragmatic levels. This research examines language layers as a central theoretical issue in linguistics and evaluates their role in meaning construction and communication. Using descriptive and analytical approaches, the study demonstrates that linguistic meaning emerges through the interaction of multiple layers. The results indicate that understanding language layers contributes significantly to linguistic theory, discourse analysis, and modern language pedagogy.
language layers, linguistic levels, structural linguistics, functional analysis, communication.
KLINIK PSIXOLOGIYADA SOMATIK KASALLIKLARNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada klinik psixologiyada somatik kasalliklarning psixologik omillari, psixosomatik buzilishlarning shakllanish mexanizmlari hamda stress va emotsional zo‘riqishning inson organizmiga ta’siri tahlil qilinadi. Biopsixosotsial yondashuv asosida somatik kasalliklarning rivojlanish omillari yoritilib, klinik psixologning diagnostik va psixokorreksion faoliyatining ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalari somatik kasalliklarni davolashda kompleks psixologik yondashuv zarurligini ko‘rsatadi.
klinik psixologiya, somatik kasalliklar, psixosomatika, stress, emotsional zo‘riqish, biopsixosotsial model, psixokorreksiya.
IMKONIYATI CHEKLANGAN SHAXSLARDA O‘Z-O‘ZINI BAHOLASH VA IJTIMOIY IDENTIFIKATSIYA MUAMMOLARI
Mazkur maqolada ko‘rishda nuqsoni bor shaxslarning o‘z-o‘zini baholash va ijtimoiy identifikatsiya jarayonida yuzaga keladigan psixologik muammolar nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda tug‘ma ko‘r va orttirilgan ko‘r shaxslarning psixologik xususiyatlari qiyosiy o‘rganilib, ularning o‘zini anglash, ijtimoiy moslashuv va jamiyatda o‘z o‘rnini belgilash jarayonlaridagi farqlar yoritilgan. Shuningdek, yetakchi psixolog olimlarning ushbu mavzu doirasidagi nazariy qarashlari tahlil qilinib, muammoning psixologik va ijtimoiy jihatlari ochib berilgan.
ko‘rishda nuqson, o‘z-o‘zini baholash, ijtimoiy identifikatsiya, tug‘ma ko‘rlik, orttirilgan ko‘rlik, stigmatizatsiya.
DEPRESSIV BUZILISHLARDA AXLOQIY MAS’ULIYAT HISSINING KLINIK- PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada depressiv buzilishlarda axloqiy mas’uliyat hissining klinik-psixologik xususiyatlari, uning shakllanish mexanizmlari va namoyon bo‘lish shakllari tahlil qilinadi. Depressiya holatida shaxsda aybdorlik hissining kuchayishi, o‘zini ortiqcha ayblash, o‘z qadrini past baholash va patologik vijdon fenomenlari kuzatiladi. Tadqiqotda depressiv buzilishlarning diagnostik mezonlari asosida ko‘rib chiqiladi va kognitiv buzilishlar, xususan negativ avtomatik fikrlar, Aeron Bek nazariyasi asosida tahlil qilinadi. Shuningdek, axloqiy mas’uliyat hissining emotsional, kognitiv va shaxsiy determinantlari hamda ularning psixik regulyatsiya tizimidagi o‘rni ochib beriladi. Maqolaning amaliy ahamiyati shundan iboratki, u depressiv bemorlarning psixologik diagnostikasi va samarali psixokorreksion ishlarni tashkil etishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
depressiv buzilish, axloqiy mas’uliyat hissi, aybdorlik hissi, vijdon, klinik psixologiya, kognitiv buzilishlar, emotsional regulyatsiya, o‘zini baholash, negativ avtomatik fikrlar, shaxsning axloqiy regulyatsiyasi, psixologik diagnostika, psixik buzilishlar.
IMKONIYATI CHEKLANGAN INSONLARNING JAMIYATGA MOSLASHUVINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK ASOSLARI
Ushbu maqola ijtimoiylashuvning inson ruhiy, jismoniy hamda intellektual rivojlanishida roli, ayniqsa, imkoniyati cheklangan insonlarning jamiyatga moslashuvini ularning hayotidagi ijobiy ta’siri, nogironligi bo’lgan insonlarning moslashuvida to’siq bo’ladigan omillar hamda ularni bartaraf etishning samarali usullarini tahlil qiladi. Ijtimoiylashuvga salbiy ta’sir etuvchi shaxsiy hamda ijtimoiy omillar va moslashtiruv mexanizmlari inson ruhiyatiga psixologik ta’siri izohlanadi.
Ijtimoiylashuv, imkoniyati cheklangan insonlar, shaxsiy omillar, nuqson, jamiyat, inkluziv ta’lim, inkluziya, ijtimoiy omillar, reabilitatsiya, ijtimoy-psixologik mexanizmlar, muloqot, oilaviy qo’llab-quvvatlash.
ГИДРОЦИКЛОН ДЛЯ ОЧИСТКИ СТОЧНЫХ ВОД НА ПРОИЗВОДСТВЕ.
Данная статья посвящена проблемам рационального использования водных ресурсов, в частности очистке сточных вод при производстве строительных материалов (клинец и щебень) на камнедробильных предприятиях. В процессе производства используется артезианская вода для промывки сырья. Предложенная технология позволяет организации оборотного водоснабжения и экономии воды. Предложена для эксплуатации гидроциклон с направляющей планкой, способствующая повышению производительности и улучшению качественных показателей.
Промышленные стоки, механическая очистка, сточные воды, гидродинамический метод, гидроциклон, винтообразная направляющая планка, оборотное водоснабжение, система жидкость-твердое тело, концентрация взвешенных частиц, артезианская вода.
PRAGMATIC AND MODAL MEANING IN THE EXPRESSION OF WISH AND DESIRE: A CROSS-LINGUISTIC PERSPECTIVE
This article examines the pragmatic and modal meanings embedded in wish and desire expressions from a cross-linguistic perspective, focusing on English and Uzbek. While desire is often categorized within volitional modality, its interpretation depends heavily on discourse context and communicative intention. The study analyzes modal verbs, subjunctive constructions, analytic structures, and lexical markers to identify how pragmatic force interacts with grammatical modality. Literary examples illustrate how speakers negotiate hypotheticality, obligation, emotional stance, and interpersonal alignment. The findings reveal both universal modal mechanisms and culturally specific pragmatic strategies shaping the expression of wish and desire across languages.
modality, pragmatics, wish expression, volitional modality, cross-linguistic analysis, discourse meaning, hypotheticality, speech acts.
THE ROLE OF REFLECTIVE PRACTICE IN EXPERIENTIAL LEARNING
Reflective practice plays a central role in experiential learning by transforming experience into meaningful knowledge and professional growth. While experiential learning emphasizes active engagement and real-world tasks, reflection ensures cognitive processing, critical analysis, and transfer of learning to future contexts. Drawing on Kolb’s experiential learning cycle and Schön’s theory of reflective practice, this paper explores how reflection enhances autonomy, metacognition, and continuous development. Reflective strategies such as journaling, peer feedback, and guided questioning support deeper understanding and professional competence formation. The study argues that reflection is not an optional supplement but a foundational mechanism in sustainable experiential education.
reflective practice, experiential learning, metacognition, professional development, learner autonomy, Kolb’s cycle, Schön, continuous learning
ONKOLOGIK KASALLIKLARDA BEMORLAR PSIXOLOGIYASI
Ushbu maqolada onkologik kasallik bilan xastalangan bemorlardagi klinik va psixologik o‘zgarishlar va ularning xulq - atvoridagi, atrofdagilarga bo‘lgan munosabatlaridagi o‘zgarishlar haqida batafsil ma’lumot berilgan. O‘sma kasalliklari insonlarda salbiy fikrlar va depressiya, ruhiy tushkunlik kabi psixo-emotsional holatlarga sabab bo‘ladi. Bu jarayonlarni oldini olish uchun bemorlarda psixokorreksion sinamalar o‘tkazish va natijalarga asoslangan holda psixokorreksion terapiya olib borish haqida fikr yuritilgan
Onkologik kasalliklar,psixoemotsional holat,stress, depressiya, xavotir,psixosomatik reaksiya,moslashuv mexanizmlari,psixologik ximoya,hayot sifati,psixonkologiya,psixoterapiya,ijtimoiiy qo’llab quvvatlash.
PSIXOGIGIYENA VA PSIXOPROFILAKTIKANING SHAXS RUHIY FAOLIYATI BILAN BEVOSITA BOG`LIQLIK JIHATLARI
Ushbu maqola orqali psixogigiyena tushunchasi, maqsad va vazifalari haqida, shuningdek, birlamchi va ikilamchi profilaktika haqida ma`lumotga ega bo`lishingiz mumkin.
Psixogigiyena, psixoprofilaktika, ruhiy salomatlik, asab markazi, bemor, klinik tibbiyot, yosh oila.
SOG`LOM TURMUSH TARZINING INSON SALOMATLIGIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada sog‘lom turmush tarzining inson salomatligi va umr davomiyligiga ta’siri yoritilgan. Sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik, zararli odatlardan voz kechish va psixologik muvozanatni saqlashning ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning zamonaviy yondashuvlari haqida fikr yuritiladi.
sog’lom turmush tarzi, ovqatlanish, jismoniy faollik, salomatlik, psixologik muvozanat, profilaktika, aqliy va axloqiy salomatlik, barkamol avlod.
MANAGEMENT THEORIES AND THEIR PLACE IN THE HEALTHCARE SYSTEM
This article analyzes the formation, stages of development of management theories and their role in the healthcare system from a scientific and theoretical perspective. In the course of the research, the views of the representatives of the classical management school - Frederick Winslow Taylor, Henri Fayol and Max Weber, as well as the essence of modern systemic, situational and strategic management approaches, are revealed. The article substantiates the importance of management theories in organizing effective management in healthcare institutions, rational use of resources, increasing service quality and patient satisfaction. In particular, the role of managers in the private healthcare system in strategic thinking, the use of innovative management methods and ensuring sustainable development in a competitive environment is highlighted. The results of the study serve to develop scientific and practical recommendations aimed at increasing the effectiveness of management in the healthcare system.
management theory, healthcare system, management effectiveness, strategic management, systemic approach, situational management, quality management, private medical institutions, innovative management, manager competence.