Keywords
Abstract
Ushbu maqolada arab tili grammatikasida holat fe’llarining nazariy va amaliy jihatlarini kompleks yoritishga qaratiladi. Holat fe’llari arab tilida faqatgina fe’lning shakliy turi sifatida emas, balki chuqur semantik va funksional yuklamaga ega bo‘lgan grammatik birlik sifatida namoyon bo’lishi ko’rsatib beriladi. Tadqiqot natijalari holat fe’llarining zamonaviy matnlarda baholash, muallif pozitsiyasini ifodalash, diskursni mantiqan bog‘lash va hissiy-ekspressiv ta’sir ko‘rsatish kabi funksiyalarni bajarish muvofiqligini tasdiqlaydi.
References
Klassik arab grammatikasi manbalari:
1. Sibavayh. Arab tilidagi fe’l tizimi, semantik farqlar va holat ifodalovchi fe’llarning dastlabki nazariy asoslari. Al-Kitāb. Qohira: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyya 2021
2. Ibn Hisham. Fe’llarning mazmuniy barqarorligi (thubūt), holat va harakat munosabatining klassik talqini. Mughnī al-Labīb ‘an Kutub al-A‘ārīb. Bayrut: Dār al-Fikr, 1985.
3. Zamakhshariy. Fe’l va ismiy predikatsiya munosabatlari, nahviy tahlillar. Al-Mufaṣṣal fī Ṣan‘at al-I‘rāb. Bayrut: Dār al-Jīl, 1993.
4. Abdul Qahir Jurjoniy. Ma’no, kontekst va fe’lning semantik yuklamasi masalalari. Dalā’il al-I‘jāz. Qohira: Maktabat al-Khānijī, 2001.
Zamonaviy arab va g‘arb tilshunosligi manbalari:
5. Wright, W. A Grammar of the Arabic Language.(Arab tilidagi stative (holat) fe’llar va zamon–aspekt munosabati)
Cambridge: Cambridge University Press, 1896.
6. Bernard Comrie. Aspect. (Aspektual semantika va statik fe’llar nazariyasi. ) Cambridge: Cambridge University Press, 1976.
7. John Lyons. Semantics. Vol. 1–2.(Holat, davomiylik va zamonning semantik talqini.) Cambridge: Cambridge University Press, 1977.
8. Talmy Givón. Syntax: A Functional-Typological Introduction.(Funksional grammatika va fe’llarning diskursdagi roli.) Amsterdam: John Benjamins, 2001.
Zamonaviy arab tili va diskurs bo‘yicha tadqiqotlar:
9. Holes, C. Modern Arabic: Structures, Functions, and Varieties.(Zamonaviy adabiy arab tilida fe’llarning funksional qo’llanishi.) Washington: Georgetown University Press, 2004.
10. Ryding, K. C. A Reference Grammar of Modern Standard Arabic.(Zamonaviy arab tilida fe’l, zamon va holat kategoriyalari.) Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
11. Badawi, E., Carter, M., Gully, A. Modern Written Arabic: A Comprehensive Grammar.(Ilmiy va publitsistik matnlarda fe’l tahlili.) London: Routledge, 2004.
O‘zbek va rus tilshunosligi manbalari (qo’shimcha):
12. Mahmudov, N. Til va ma’no.(Semantika va grammatik birliklar munosabati.) Toshkent: Fan, 2008.
13. Маслов, Ю. С. Введение в языкознание.(Fe’l semantikasi va holat tushunchasi.) Москва: Высшая школа, 1998.