Keywords
Abstract
Maqolada o‘zbek tilining tarixiy leksik qatlamlari arxaik va tarixiy leksemalar misolida semantik, funksional va ijtimoiy-madaniy jihatdan tahlil qilinadi. Tarixiy leksikaning shakllanishi va o‘zgarishi jamiyatdagi siyosiy, ma’muriy, harbiy, iqtisodiy, ma’rifiy hamda madaniy jarayonlar bilan uzviy bog‘liqligi asoslab beriladi. Istorizm va arxaizm o‘rtasidagi farq faqat “eskirganlik” mezoni bilan emas, balki nomlangan voqelikning tarixiylashuvi yoki nomning almashuvi mezoni asosida izohlanadi. Tarixiy birliklarning semantik tarkibi, ularning torayishi, kengayishi, yangi ma’no kasb etishi, uslubiy qayta faollashuvi va tarixiy-madaniy xotira vositasi sifatidagi imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati va Alisher Navoiy mualliflik korpusi tarixiy leksikani matn va lug‘at birligida kuzatish uchun daliliy manba sifatida jalb qilinadi.
References
Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili: oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent: Talqin, 2005. 272 b.
2. Fozilov E. (tahrir ostida). Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati: 4 jildlik. – Toshkent: Fan, 1985.
3. Alisher Navoiy mualliflik korpusi. – Elektron resurs. – URL: https://v1.alishernavoicorpus.uz / (murojaat sanasi: 07.09.2026).
4. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. – Toshkent: Universitet, 2000.
5. Begmatov E. O‘zbek tili leksikologiyasi masalalari. – Toshkent: Fan, 1980.