Abstract
Болаларда жигар трансплантацияси терминал босқичдаги ва оғир кечувчи жигар касалликларида яшаб қолиш кўрсаткичлари ҳамда ҳаёт сифатини яхшилайди. Шу билан бирга, трансплантат функциясини сақлаш мақсадида узоқ муддат, аксар ҳолларда умрбод қўлланиладиган иммуносупрессив терапия боланинг ўсиши ва соматик ривожланишига, буйрак, юрак-қон томир ҳамда эндокрин-метаболик тизимларга салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Кальциневрин ингибиторлари, хусусан такролимус ва циклоспорин, нефротоксиклик, артериал гипертензия ва метаболик ўзгаришлар билан боғлиқ; кортикостероидлар эса ортиқча вазн, углевод алмашинуви бузилиши ва суяк минерал зичлигининг пасайиши хавфини оширади [1–4]. Шу сабабли трансплантат ҳолатини баҳолаш билан чекланмасдан, асоратларни клиник белгилар пайдо бўлишидан олдин аниқлашга қаратилган комплекс педиатрик кузатув муҳим аҳамиятга эга.
References
Perito ER, Chen JK, Danziger-Isakov LA, et al. AASLD AST NASPGHAN Practice Guideline on pediatric liver transplantation: Posttransplant management. Liver Transpl. 2026; online ahead of print. doi:10.1097/LVT.0000000000000939. PMID: 42329162.
2. Bellini MI, Lauro A, D’Andrea V, Marino IR. Pediatric Liver Transplantation: Long-Term Follow-Up Issues. Exp Clin Transplant. 2022;20(Suppl 3):27–35. doi:10.6002/ect.PediatricSymp2022.L16. PMID: 35570596.
3. Feng S. Long-term management of immunosuppression after pediatric liver transplantation: is minimization or withdrawal desirable or possible or both? Curr Opin Organ Transplant. 2008;13(5):506–512. doi:10.1097/MOT.0b013e328310b0f7. PMID: 19060534.
4. Rothbaum Perito E, Lau A, Rhee S, Roberts JP, Rosenthal P. Posttransplant metabolic syndrome in children and adolescents after liver transplantation: a systematic review. Liver Transpl. 2012;18(9):1009–1028. doi:10.1002/lt.23478. PMID: 22641460.
5. Vandewiele S, Herman J, van den Heuvel L, Knops N. A longitudinal study of long-term renal outcome after pediatric liver transplantation in relation to CNI exposure. Pediatr Transplant. 2024;28(1):e14677. doi:10.1111/petr.14677. PMID: 38149466.
6. Braekman E, De Bruyne R, Vandekerckhove K, Prytula A. Etiology, risk factors and management of hypertension post liver transplantation. Pediatr Transplant. 2024;28(1):e14630. doi:10.1111/petr.14630. PMID: 37915282.
7. Buytaert M, Braekman E, Van Overbeke K, et al. Post-Transplant Metabolic Syndrome in Pediatric Liver Transplant Recipients—When Age Matters? Pediatr Transplant. 2025;29(8):e70237. doi:10.1111/petr.70237.