Keywords
Abstract
Mazkur maqola XII-XIII asrlar Xorazm filologiya maktabining yirik namoyandasi Abul Fath al-Mutarriziyning “Misboh fi an-nahv” asarida ilgari surilgan sintaktik "omil" (boshqaruvchi) nazariyasiga bag‘ishlanadi. Unda fe’lning til tizimidagi mutlaq boshqaruvchi (omili mutlaq) sifatidagi maqomi, uning valentlik xususiyatlari (bir, ikki va uch to‘ldiruvchili fe’llar) hamda inson kognitiv faoliyatini ifodalovchi "qalb fe’llari"ning (ilg‘o va ta’liq) psixolisoniy tabiati chuqur ilmiy-lingvistik tahlil qilingan.
References
1. Abid, M. A. al-Misbāh fī al-Nahw By Nāsir al-Dīn al-Mutarrizī al-Nahwī. A Critical Edition of the Text with the Life History of the Author. (PhD Thesis). – Durham: Durham University, 2009. – 435 p.
2. Arpaçukuru, O. Mutarrizî’nin Arap Gramerine Dair el-Miṣbâh fi ‘İlmi’n-Nahv Adlı Eserini İhtisar Yoluyla Telif Yöntemi // Uluslararası Orta Asya’dan Anadolu’ya İslâmî İlimler Sempozyumu Bildirleri Kitabı. – Karabük: Karabük Üniversitesi, 2021. – S. 237-252.
3. Çöğenli, M. Sadi. el-Mutarrizî Hayatı ve Eserleri. – Erzurum: Atatürk Üniversitesi, 1990. – 150 s.
4. Çöğenli, M. Sadi. Mutarrizî ve Misbahı // Cumhuriyet Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi. – Sivas, 1999. – № 3. – S. 461-469.
5. Haywood, J. A. Arabic Lexicography. – Leiden: E. J. Brill, 1960. – 150 p.
6. Latipov, A. Arab tilida "zaif" harfli fe'llarning ifodalanishi // Sharqshunoslik. – Toshkent: TDSHU, 2021. – № 4. – B. 70-80.
7. Nosirova, M. O‘rta asrlarda Xorazmda arab tilshunosligi // Ta’lim tizimida ijtimoiy-gumanitar fanlar. – Toshkent: Texnika universiteti, 2010. – № 1. – B. 128-131.
8. Qosimova, S. Movarounnahr tilshunoslari asarlarida arab tili grammatik terminlarining qo‘llanishi // Sharq tillari ikki tilli lug‘atlarining leksikografik tadqiqotlari. – Toshkent: TDSHU, 2015. – B. 30-37.
9. Rahmatulloh, Rasuljon o‘g‘li. Janoh ut-tolib (Arab tili sarf fanidan darslik). – Toshkent: Movarounnahr, 2006. – 128 b.
10. Rakhmonov, A. K. Abul-Fath Burhan Al-Din Nasir Al-Mutarrizi – A Prominent Representative Of The Medieval Eastern Scientific Heritage // Oriental Journal of Philology. – Tashkent: Alfraganus University, 2025. – Vol. 2. – P. 549-560.
11. Raxmonov, A. Mutarriziy va uning "Nahv risolasi" // Sharq tillari tadqiqi va ta’limi muammolari. – Toshkent: Oriental universiteti, 2024. – B. 211-214.
12. ابن الأثير، عز الدين أبو الحسن علي بن محمد. الكامل في التاريخ. – القاهرة: إدارة الطباعة المنيرية، 1929. – 300 ص.
13. ابن منظور، جمال الدين محمد بن مكرم. لسان العرب. – بيروت: دار صادر، 1993. – 500 ص.
14. ابن هشام الأنصاري، جمال الدين عبد الله بن يوسف. أوضح المسالك إلى ألفية ابن مالك. – القاهرة: المكتبة التجارية الكبرى، 1956. – 400 ص.