Keywords
Abstract
Mazkur maqolada zamonaviy tug‘ruqxona binolarining arxitektura va funktsional-rejalashtirish yechimlari kompleks tarzda tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida O‘zbekiston hududida faoliyat yuritayotgan tug‘ruqxona va perinatal markazlarning amaldagi rejalashtirish tuzilmasi o‘rganilib, tug‘ruqdan oldin, tug‘ruq va tug‘ruqdan keyingi bo‘limlar o‘rtasidagi funktsional bog‘lanishdagi kamchiliklar aniqlangan. Shuningdek, sanitariya-gigiyenik oqimlarning tashkil etilishi, neonatal bo‘limlarning joylashuvi hamda ona va chaqaloq uchun yaratilgan psixologik muhit holati baholangan. Tadqiqot natijalari asosida zamonaviy perinatal arxitektura tamoyillariga mos keluvchi, funksional jihatdan uzluksiz va samarali ishlaydigan tug‘ruqxona modeli taklif etilgan. Taklif etilgan modelda oqimlarning ajratilishi, individual tug‘ruq xonalarining tashkil etilishi hamda “ona–bola birgalikda parvarishlash” (“rooming-in”) tizimi asosiy element sifatida qaraladi. Mazkur ilmiy natijalar tug‘ruqxona binolarini loyihalash va rekonstruksiya qilishda samarali arxitektura yechimlarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
References
i. Asosiy adabiyotlar ro’yhati
2. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Tug‘ruqxona va perinatal markazlarni tashkil etish bo‘yicha me’yoriy hujjatlar. – Toshkent, 2020.
3. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi. Tibbiyot muassasalarini loyihalash me’yorlari (QMQ). – Toshkent, 2019.
4. World Health Organization (WHO). Standards for improving quality of maternal and newborn care in health facilities. – Geneva, 2016.
5. World Health Organization (WHO). WHO recommendations on intrapartum care for a positive childbirth experience. – Geneva, 2018.
6. United Nations Children’s Fund (UNICEF). Maternal and newborn health care standards and guidelines. – New York, 2019.
7. Ulrich R.S., Zimring C., Zhu X., et al. A review of the research literature on evidence-based healthcare design // Health Environments Research & Design Journal. – 2008.
8. Verderber S., Fine D.J. Healthcare Architecture in an Era of Radical Transformation. – Yale University Press, 2000.
9. Lawson B. Healing Architecture. – London: Arts Council England, 2010.
10. Guenther R., Vittori G. Sustainable Healthcare Architecture. – Wiley, 2008.
11. Tétreault J., Passini R. Wayfinding in Healthcare Facilities: A Case Study // Journal of Environmental Psychology. – 2003.
12. Pati D., Harvey T.E., Barach P. Relationships between exterior views and nurse stress: An exploratory examination // Health Environments Research & Design Journal. – 2008.
13. Karimi H., Mofidi M. Functional planning in hospital design: A review // International Journal of Healthcare Engineering. – 2012.
14. Rechel B., Wright S., Edwards N., Dowdeswell B., McKee M. Investing in Hospitals of the Future. – European Observatory on Health Systems and Policies, 2009.
15. Shepley M.M., Pasha S. Design for Pediatric and Neonatal Care Facilities. – Routledge, 2013.
16. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarorlari va farmonlari. Sog‘liqni saqlash tizimini rivojlantirishga oid hujjatlar. – Toshkent, 2017–2023.
i. Internet manbalari (saytlar)
17. World Health Organization rasmiy sayti https://www.who.int (Ona va bola salomatligi, perinatal standartlar bo‘yicha asosiy manba)
18. UNICEF rasmiy sayti https://www.unicef.org (Ona va chaqaloq parvarishi standartlari)
19. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi rasmiy sayti
https://ssv.uz (Milliy tibbiyot tizimi va perinatal markazlar haqida)
20. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi sayti https://mc.uz (QMQ va qurilish me’yorlari)
21. PubMed ilmiy bazasi https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov (Tibbiyot va perinatal tadqiqotlar)
22. Google Scholar ilmiy qidiruv tizimi https://scholar.google.com
(Ilmiy maqolalar va iqtiboslar)
23. ArchDaily arxitektura portal https://www.archdaily.com (Zamonaviy tibbiyot binolari loyihalari)
24. Dezeen dizayn portal https://www.dezeen.com (Zamonaviy shifoxona dizaynlari)