RAQAMLI BANK XIZMATLARINI JORIY ETISHNING MILLIY IQTISODIYOT RIVOJLANISHIGA TA’SIRI

Abstract

Ushbu tezisda raqamli bank xizmatlarining O‘zbekiston iqtisodiyotiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani oddiy va tushunarli tarzda ko‘rib chiqildi. Mobil banking, onlayn to‘lovlar, elektron hamyonlar va fintech ilovalari bugungi kunda odamlarning pul bilan munosabatini butunlay o‘zgarishiga sabab bo‘lmoqda. Bu o‘zgarishlar nafaqat qulaylik yaratib qolmay, balki kichik biznesni oyoqqa turg‘azish, qishloq joylarda yashovchilarga moliya xizmatlarini yetkazish va umumiy iqtisodiy faollikni oshirishga ham yordam bermoqda. O‘zbekistonda so‘nggi 5–6 yil ichida bu soha juda tez rivojlandi: odamlar endi uyidan chiqmasdan to‘lov qiladi, kredit oladi, pul o‘tkazadi. Bu jarayon nafaqat shaharlarda, balki qishloqlarda ham sezilarli bo‘ldi. Natijada ko‘pchilik odamlar birinchi marta o‘z hisoblarini ochdi, kichik tadbirkorlar esa mijozlar sonini oshirdi va daromadini ko‘paytirdi. Raqamli xizmatlar pulni “ko‘rinmas” qilish orqali soya iqtisodiyotini qisqartirishga ham yordam berdi. Tezisda bu jarayonning ijobiy tomonlari bilan birga, hali hal qilinmagan muammolar – masalan, internet sifati, kiberxavfsizlik va odamlarning raqamli dunyoga ishonchi – ham ochiqchasiga muhokama qilindi. Xalqaro tajribadan misollar keltirilib, O‘zbekiston uchun qaysi yo‘llar samaraliroq bo‘lishi mumkinligi haqida takliflar berib o‘tildi.