YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Mazkur to‘plamda “Yangi O‘zbekiston, yangi tadqiqotlar” jurnaliga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin. ONLINE ISSN: 3030-3494
ANALYSIS OF THE ARTIFICIAL INTELLIGENCE–BASED “XIAOSHU” RECOMMENDATION SYSTEM IN CHINA
With the advancement of time and technology, library services and their functions continue to evolve. Globally, library reference services have undergone significant transformations driven by technological progress. Paper-based information sources have gradually transitioned to digital formats, and traditional face-to-face reference consultations have shifted to email-based and online chat services. With the rapid growth of Artificial Intelligence (AI), libraries have entered a new stage of intelligent services. Chatbots that interact through text or voice have enabled the development of smart reference services. The application of AI in libraries has not only improved the accuracy of information retrieval and recommendation processes but has also introduced new service models such as personalized reading recommendations, intelligent classification, and knowledge graph construction. In recent years, Large Language Models (LLMs) have matured considerably, and the emergence of ChatGPT-4 has triggered a transformation in library services. These models possess powerful natural language understanding and generation capabilities, significantly enhancing service efficiency and meeting the diverse and personalized needs of modern users [1]. This article examines the challenge of delivering relevant content to users in the context of information overload. The AI-based recommendation system of the Xiaoshu platform is analyzed. The study explores the system’s voice interaction mechanism, knowledge retrieval and integration framework, service experience and user interaction, response accuracy, and overall service effectiveness.
artificial intelligence, recommendation system, Xiaoshu platform, digital library, information retrieval system
В статье приводятся результаты изучения молочной продуктивности при разных сроках козления. - Определена химического состава молока местных коз Каракалпакии. - Изучена молокоотдача в разных возрастах козы. - Изучена молочной продуктивность в зависимости от лактаций. - Также определена количества молока в зависимости от сезона года и технология доение.
козоматка, козление, молокоотдача, химический состав молока, доение, сезона года, возраст.
THE USE OF DIGITAL TOOLS IN TEACHING ENGLISH LANGUAGE
This article explores the extensive use of digital tools in teaching the English language and emphasizes their growing significance in contemporary education systems. Due to rapid technological advancement and globalization, English language teaching has undergone major pedagogical changes. Digital tools, including multimedia resources, online learning platforms, mobile applications, and learning management systems, have reshaped traditional teaching methods and created interactive, learner-centered classrooms. This article analyzes the role of digital tools in enhancing learner motivation, developing language skills, promoting learner autonomy, and strengthening teacher–student interaction. It also examines the challenges associated with technology integration and highlights the importance of balanced and pedagogically sound use of digital resources. The findings indicate that when digital tools are effectively integrated into English language teaching, they contribute significantly to improved learning outcomes and student engagement.
digital tools, English language teaching, technology in education, learner autonomy, language skills
TALABALARDA INTELLEKTUAL HISSIYOTLARNI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI VA PEDAGOGIK SHART-SHAROITLARI
Mazkur maqolada talabalarda intellektual hissiyotlarni rivojlantirishning psixologik xususiyatlari, ularning kognitiv jarayonlar bilan o‘zaro bog‘liqligi hamda ta’lim jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, intellektual hissiyotlarning rivojlanishi talabaning mustaqil fikrlashi, ijodkorligi va akademik muvaffaqiyatini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
intellektual hissiyotlar, bilish jarayoni, motivatsiya, talaba shaxsi, qiziqish, kognitiv rivojlanish, emotsional-intellektual birlik, oliy ta’lim psixologiyasi.
ANTIBAKTERIAL VOSITALARDAN ORTIQCHA FOYDALANISHNING MIKROFLORA MUVOZANATIGA TA‘SIRI.
Ushbu maqolada antibakterial vositalardan, xususan antiseptiklar, sovunlar va gigiyenik mahsulotlardan ortiqcha foydalanishning inson organizmidagi tabiiy mikroflora muvozanatiga ta’siri tahlil qilinadi Antibakterial vositalarning haddan tashqari qo‘llanilishi foydali bakteriyalarning kamayishiga, teri va ichak mikrobiotasining buzilishiga, immunitetning pasayishiga hamda antibiotiklarga chidamli mikroorganizmlar rezistent bakteriyalar paydo bo‘lishiga olib kelishi mumkin. Maqolada ushbu jarayonlarning mexanizmlari, ularning sog‘lom turmush tarziga ta’siri va gigiyenik vositalardan oqilona foydalanish bo‘yicha tavsiyalar bayon etiladi.
antibakterial vositalar, mikroflora, muvozanat, antiseptik, gigiyena, immunitet, rezistentlik, foydali bakteriyalar, microbiota.
MUSTAQIL OʻZBEKISTONDA RENESSANS POYDEVORI
Mazkur maqolada Mustaqil Oʻzbekistonda renessans poydevorini shakllantirish jarayonlari, davlat siyosati, taʼlim, ilm-fan, madaniyat va maʼnaviyat sohalaridagi tub islohotlar tahlil qilinadi. Yangi Oʻzbekiston taraqqiyot strategiyasi asosida milliy uygʻonish gʻoyasi, intellektual jamiyatni shakllantirish, yoshlar salohiyatini rivojlantirish hamda Uchinchi Renessans konsepsiyasining ahamiyati yoritib beriladi. Shuningdek, tarixiy meros, innovatsion rivojlanish va zamonaviy taʼlim tizimi orqali jamiyat taraqqiyotining yangi bosqichi asoslanadi.
Mustaqil Oʻzbekiston, renessans, Uchinchi Renessans, milliy uygʻonish, taraqqiyot strategiyasi.
JIGAR-HUJAYRA YETISHMOVCHILIGI VA JIGAR KOMASI VUJUDGA KELISHINING BIOKIMYOVIY MEXANIZMLARI VA TASHXISI
Mazkur maqolada jigar-hujayra yetishmovchiligi va jigar komasining rivojlanishida yetakchi o‘rin tutuvchi biokimyoviy mexanizmlar tizimli ravishda tahlil qilinadi. Gepatotsitlar zararlanishi natijasida oqsil, uglevod va lipid almashinuvining izdan chiqishi, giperammonemiya, bilirubin metabolizmining buzilishi, oksidlovchi stress va neyrotoksik jarayonlarning kuchayishi jigar komasining patogenezida asosiy omil sifatida yoritiladi. Shuningdek, laborator-biokimyoviy ko‘rsatkichlar asosida erta tashxis qo‘yish va prognozni baholash masalalari ilmiy jihatdan asoslanadi.
jigar-hujayra yetishmovchiligi, jigar komasi, gepatotsit, ammiak, giperammonemiya, bilirubin, oksidlovchi stress, metabolik buzilish, fermentlar diagnostikasi
THE EFFECT OF SUBSTANCES IN ENERGY DRINKS ON KIDNEY FUNCTION
In this article, we will consider the effects of energy drinks on the human body. It is no secret that today energy drinks are widely consumed by young people, students, and athletes. This cannot but have its negative effects on the human body. This article will examine the effects of energy drinks on kidney function.
sugar, taurine, caffeine, dehydration, obesity, diabetes, homeostasis, metabolism, filtration,
SAMARQAND VILOYATIDA ZIYORAT TURIZMINING INFRATUZILMASI VA SERVIS XIZMATLARINI MODERNIZATSIYA QILISHNING ISTIQBOLLARI
Samarqand viloyati o‘zining boy tarixiy-madaniy merosi, noyob me’moriy yodgorliklari, islom sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi o‘rni bilan jahonga mashhur hududlardan biridir. Aynan shu jihatlari sababli viloyat ziyorat turizmi uchun katta salohiyatga ega. Ushbu maqolada Samarqand viloyatida ziyorat turizmini rivojlantirish, xususan, uning infratuzilmasini modernizatsiya qilish, zamonaviy servis xizmatlarini joriy etish, mehmonlar uchun qulay va xavfsiz muhit yaratish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida transport, mehmonxona, aloqa va axborot texnologiyalari kabi infratuzilma sohalarining ahamiyati ochib beriladi. Shu bilan birga, zamonaviy servis xizmatlari – gidlik faoliyati, onlayn bron tizimlari, ko‘ngilochar dasturlar va gastronomik xizmatlarning ziyoratchilar tajribasiga ta’siri yoritiladi.
ziyorat turizmi, infratuzilma, servis xizmatlari, modernizatsiya, istiqbollar, investitsiyalar, innovatsiyalar.
"O'ZBEKISTON LOGISTIKASINING 2026-YILGI PARADOKSI: YUQORI O'SISH SUR'ATLARI FONIDA DOIMIY TRANZIT MUAMMOLARI VA ULARNI BARTARAF ETISH YO'LLARI"
O'zbekiston logistikasida 2026-yilgi paradoks: eksport hajmining jadal o'sishi ($33,8 mlrd ga yetgan va davom etayotgan) hamda O'rta koridor bo'ylab tranzit yuklari (2026-yilda o'zbek yuklari 1,5 mln tonna prognozi), CKU temir yo'li va multimodal markazlar loyihalari tufayli yuzaga kelmoqda. Shu bilan birga, quruqlik bilan o'ralgan joylashuv, yuqori tranzit xarajatlari, chegara kechikishlari, infratuzilma tor joylari (Kaspiy paromlari va port tiqilinchlari) va qo'shni davlatlar bilan muvofiqlashtirish muammolari saqlanib qolmoqda. Maqola yutuqlar, dolzarb to'siqlar va infratuzilmani modernizatsiya qilish, raqamlashtirish, koridorlarni diversifikatsiya qilish orqali bartaraf etish yo'llarini tahlil qiladi.
O'zbekiston logistika, O'rta koridor, tranzit muammolari, CKU temir yo'li, eksport o'sishi, infratuzilma tor joylari, 2026 prognozi, raqamli yechimlar.
PREVIOUS STUDIES ON TRANSLATION ISSUES IN TOURISM DISCOURSE AND SPECIFIC FEATURES OF UZBEK AND ENGLISH TOURISM TERMINOLOGY
This article reviews previous studies on translation problems in tourism discourse and examines the specific features of Uzbek and English tourism terminology. Tourism texts are widely used in intercultural communication and therefore require accurate and culturally appropriate translation. However, many tourism terms present difficulties due to cultural differences, lack of direct equivalents, and stylistic variation. The study focuses on the comparison of Uzbek and English tourism terminology and discusses common translation strategies such as descriptive translation and adaptation. The findings show that effective tourism translation depends not only on linguistic knowledge but also on cultural awareness and understanding of tourism discourse.
tourism discourse, translation problems, Uzbek and English terminology, cultural adaptation, translation strategies.
GLOBALLASHUV VA TARIXIY RIVOJLANISH ZAMONAVIY PARADIGMALAR SHAKLLANISHI
Ushbu maqolada globallashuv tushunchasining mazmun-mohiyati, uning ijtimoiy hayotdagi ta’siri va sotsiologiya fanidagi yangi paradigmalar shakllanishidagi o‘rni tarixiy rivojlanish kontekstida tahlil etiladi. Global jarayonlarning ijobiy va salbiy tomonlari, turli fan sohalaridagi yondashuvlar, ayniqsa sotsiologik qarashlar doirasida o‘rganiladi. Maqolada globallashuvning ijtimoiy tartibotga, insoniy munosabatlarga va universal qadriyatlarga ta’siri, shuningdek yangi paradigmalar shakllanishi bilan bog‘liq muammolar muhokama etiladi.
globallashuv, sotsiologiya, yangi paradigma, universallashuv, integratsiya, ijtimoiy muammolar, risk jamiyati, transmilliy jarayonlar.
CHALLENGES AND BENEFITS OF INTEGRATING ONLINE PLATFORMS INTO TRADITIONAL ENGLISH CLASSROOMS
The incorporation of digital platforms into conventional English classrooms has revolutionized contemporary language education by broadening access to resources, boosting learner engagement, and facilitating personalized teaching. This article investigates both the benefits and challenges linked to the fusion of digital tools with in-person instruction. Although online platforms offer versatility, interactive learning experiences, and exposure to authentic language resources, they also pose challenges like technological limitations, digital distractions, and disparities in access. By exploring pedagogical, technological, and social factors, this paper contends that effective integration hinges on careful planning, teacher development, and a balanced approach to technology usage. Ultimately, when executed well, online platforms can enhance traditional teaching and elevate students’ language skills.
Online learning, blended education, English teaching, digital platforms, classroom technology, language acquisition
Ushbu maqolada XIX asr Xorazm adabiy muhitining yirik vakili, shoir, tarixchi va tarjimon Muhammad Rizo Erniyozbek o‘g‘li Ogahiyning hayoti va boy ijodiy merosi tadqiq etiladi. Tadqiqotda adibning o‘zbek mumtoz adabiyoti rivojiga qo‘shgan hissasi, uning g‘azaliyoti va tarixnavislik faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, Ogahiyning tarjimonlik mahorati va uning "Gulshan-ud-davla" kabi asarlaridagi ijtimoiy-siyosiy qarashlari ilmiy nuqtayi nazardan yoritilgan.
Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotida kulgi an’analarining shakllanishi va rivojlanishi hamda ularning XX asr o‘zbek adabiyotining yirik vakili Said Ahmad ijodida davom ettirilishi masalalari tahlil qilinadi. Kulgi fenomenining badiiy-estetik va ijtimoiy-madaniy ahamiyati ochib berilib, uning satira, kinoya, istehzo kabi shakllari orqali jamiyatdagi ijtimoiy muammolarni yoritishdagi roli ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, Said Ahmad asarlarida kulgining an’anaviy ildizlari va zamonaviy badiiy ifoda vositalari uyg‘unligi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari yozuvchining ijodida kulgi nafaqat badiiy vosita, balki axloqiy-tarbiyaviy va ma’rifiy ahamiyatga ega hodisa ekanini tasdiqlaydi.
kulgi, o‘zbek adabiyoti, satira, kinoya, istehzo, adabiy an’ana, Said Ahmad, milliy mentalitet.
In today’s fast-changing world, students need more than theoretical knowledge; they must be adaptable, creative, collaborative, and able to solve problems. Agile learning, inspired by Agile project management, helps develop these skills through iterative tasks, teamwork, reflection, and personal responsibility. This approach prepares students for real-world challenges and improves engagement, critical thinking, collaboration, and lifelong learning when implemented effectively.
Agile Learning, 21st Century Skills, Collaboration, Critical Thinking, Lifelong Learning.
EHTIMOLLIKLARNI QO‘SHISH VA KO‘PAYTIRISH QOIDALAR
FAZODA PERPENDIKULYARLIK, OG‘MA VA MASOFA TUSHUNCHALARI
QON DOG‘LARINI SUD-TIBBIY IDENTIFIKATSIYA QILISHNING ZAMONAVIY BIOLOGIK USULLARI
Sud-tibbiy identifikatsiya sohasida qon dog‘larining tahlili nafaqat jinoyatlarni tergov qilish, balki shaxsni aniqlash va sud jarayonida genetik dalillarni baholashda ham muhim ahamiyatga ega. Zamonaviy biologik metodlar, xususan DNK ekstraktsiyasi, STR (Short Tandem Repeat) va SNP (Single Nucleotide Polymorphism) markerlari, shuningdek, immunohematologik testlar qon namunalarini aniq va tezkor tahlil qilish imkonini beradi. Ushbu maqolada qon dog‘larini sud-tibbiy identifikatsiya qilishning zamonaviy biologik usullari, ularning afzalliklari, metodologik jihatlari va amaliy qo‘llanilishi keng qamrovli tarzda tahlil qilinadi.
qon dog‘lari, sud-tibbiy identifikatsiya, DNK tahlili, STR, SNP, immunohematologik testlar, genetik profiling, molekulyar diagnostika, jinoyat tergovi, biologik namuna
O‘ZBEKISTONDA “KUMUSH IQTISODIYOTI”NI RIVOJLANTIRISH: DEMOGRAFIK O‘ZGARISHLAR, MAKROIQTISODIY SAMARADORLIK VA STRATEGIK YO‘NALISHLAR.
Maqolada O‘zbekiston aholisining keksayish jarayoni va uning milliy iqtisodiyotga ta’siri tadqiq etiladi. "Kumush iqtisodiyoti" tushunchasi doirasida keksa avlodning iste’mol salohiyati, mehnat bozoridagi o‘rni va raqamli xizmatlarga bo‘lgan ehtiyoji tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida keksalar uchun maxsus ekotizim yaratish orqali YIM o‘sishiga erishish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Ushbu maqolada O‘zbekistondagi demografik transformatsiya jarayonlari va "Kumush iqtisodiyoti" konsepsiyasining makroiqtisodiy ahamiyati tadqiq etiladi. Tadqiqotda aholi keksayishining iste’mol bozori, turizm va mehnat resurslariga ta’siri statistik prognozlar asosida tahlil qilingan. Yakunda keksalar salohiyatidan samarali foydalanish bo‘yicha strategik takliflar ishlab chiqilgan.
Kumush iqtisodiyoti, demografik dividend, faol qarish, gerontexnologiya, makroiqtisodiy samaradorlik, O‘zbekiston-2030.
XIX ASR OXIRI XX ASR BOSHLARIDA SAMARQANDAGI MADANIY JARAYONLAR
Ushbu maqolada XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Samarqand ziyolilarining madaniy sohadagi hamkorligi, o‘zaro aloqalari, ularning ilmiy-adabiy, ma’rifiy va ijtimoiy faoliyati tarixiy manbalar asosida tahlil qilinadi. Behbudiy, Ajziy, Shakuriy, Alizoda, Xoji Muin singari ma’rifatparvarlarning madaniy-ijtimoiy jarayonlardagi o‘rni, turli hudud ziyolilari bilan aloqalari, ularning o‘zaro intellektual hamkorlik tarmog‘i, turli madaniy markazlar - Samarqand, Buxoro, Toshkent, Istanbul, Qozon, Boku, Tiflis bilan bog‘langan ilmiy-madaniy jarayonlar yoritiladi. Maqolada jadidchilik davrida Samarqand ziyolilari tomonidan barpo etilgan adabiy, teatr, matbuot, tarjima, ta’lim va ilmiy faoliyatning madaniy birlik tamoyillarini shakllantirishdagi o‘rni ilmiy asosda tahlil etiladi. Tadqiqot mahalliy va xorijiy manbalar asosida Samarqand intellektual elitasining madaniy hamkorlik modeli qanday shakllangani va u qanday tarixiy oqibatlarga ega bo‘lgani haqida chuqur ilmiy xulosalar beradi.
Behbudiy, Ajziy, Shakuriy, Alizoda, Xoji Muin, ma’rifatparvar, teatr, matbuot, tarjima, ta’lim , ilmiy faoliyat.
KAHOOT PLATFORMASI ORQALI 8–9-SINF O‘QUVCHILARIDA INGLIZ TILIGA MOTIVATSIYANI OSHIRISHNING PEDAGOGIK YONDASHUVLARI
Ushbu maqolada 8–9-sinf o‘quvchilarida ingliz tiliga motivatsiyani oshirishning pedagogik yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda gamifikatsiya elementlariga asoslangan interaktiv metodlarning ta’lim jarayoniga ta’siri o‘rganildi. Xususan, Kahoot! platformasidan foydalanish orqali o‘quvchilarning darsga jalb etilishi, ichki va tashqi motivatsiyasi hamda ingliz tilini o‘zlashtirish samaradorligi tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘yin elementlari bilan boyitilgan interaktiv darslar o‘quvchilarda sog‘lom raqobat muhitini yaratadi, ularning faolligini oshiradi va ijobiy o‘quv motivatsiyasini shakllantiradi. Shuningdek, platformadan metodik jihatdan to‘g‘ri foydalanish ingliz tili kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berildi.
motivatsiya, gamifikatsiya, interaktiv ta’lim, Kahoot platformasi, ingliz tili o‘qitish, 8–9-sinf o‘quvchilari, pedagogik yondashuv, raqamli texnologiyalar, o‘quv faolligi, ichki motivatsiya
INKLYUZIV TA'LIMDA DIDAKTIK O'YINLARNING AHAMIYATI
Mazkur maqolada inklyuziv taʼlim sharoitida didaktik o‘yinlarning pedagogik ahamiyati, ularning o‘quvchilarning bilish faolligi, ijtimoiy moslashuvi hamda kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirishdagi o‘rni yoritib beriladi. Inklyuziv taʼlim jarayonida alohida taʼlim ehtiyojiga ega bolalarni umumiy taʼlim muhitiga samarali integratsiya qilishda didaktik o‘yinlardan foydalanishning metodik asoslari tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘yin texnologiyalarining o‘quv motivatsiyasini oshirish, hamkorlik muhitini shakllantirish va individual yondashuvni taʼminlashdagi imkoniyatlari ilmiy-pedagogik jihatdan asoslab beriladi.
inklyuziv taʼlim, didaktik o‘yinlar, pedagogik texnologiyalar, alohida taʼlim ehtiyojlari, o‘quv motivatsiyasi.
AVTOMATLASHTIRILGAN TIZIMLARNING ELEKTR ENERGIYASI SOHASIDAGI HOZIRGI KUNDAGI O‘RNI VA AHAMIYATI
Mazkur maqolada elektr energiyasi sohasida avtomatlashtirilgan tizimlarning ahamiyati, ularning ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste’mol qilish jarayonlaridagi roli yoritilgan. Zamonaviy energetika tizimlarida SCADA, DMS, Smart Grid va IoT texnologiyalari yordamida energiya samaradorligini oshirish, yo‘qotishlarni kamaytirish va tizim xavfsizligini ta’minlash mumkinligi tahlil qilingan. Maqolada avtomatlashtirilgan tizimlarning ishlash prinsiplari, energiya monitoringi, energiya tahlili va optimal boshqaruv jarayonlaridagi roli batafsil yoritilgan.
avtomatlashtirilgan tizimlar, elektr energiyasi, energiya monitoringi, boshqaruv tizimlari, energiya samaradorligi, Smart Grid, SCADA.
BARIATRIK OPERATSIYALARDAN KEYINGI METABOLIK KO‘RSATKICHLARNING DINAMIKASI VA ULARNING KLINIK AHAMIYATI
Semizlik XXI asrning eng dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammolaridan biri bo‘lib, uning tarqalishi yil sayin ortib bormoqda va u metabolik sindrom, 2-tip qandli diabet, arterial gipertenziya hamda yurak-qon tomir kasalliklari rivojlanishining asosiy xavf omillaridan biri hisoblanadi. Konservativ davolash usullari ko‘p hollarda barqaror natija bermasligi sababli, so‘nggi yillarda bariatrik jarrohlik semizlikni davolashning eng samarali usullaridan biri sifatida keng qo‘llanilmoqda. Biroq operatsiyadan keyingi metabolik o‘zgarishlarning vaqt bo‘yicha dinamikasi va ularning klinik ahamiyati masalasi hali ham chuqur o‘rganishni talab etadi. Ushbu tadqiqotning maqsadi bariatrik operatsiyalardan keyin bemorlarda metabolik ko‘rsatkichlar dinamikasini kompleks baholash va ularning klinik ahamiyatini aniqlashdan iborat bo‘ldi. Tadqiqot retrospektiv kuzatuv shaklida o‘tkazilib, semizlik tashxisi bilan bariatrik operatsiya bajarilgan bemorlarning klinik-laborator ma’lumotlari tahlil qilindi. Kuzatuv davomida tana massasi indeksi, och qoringa glyukoza, glikozillangan gemoglobin (HbA1c), insulin darajasi hamda lipid profili ko‘rsatkichlarining operatsiyadan oldingi va keyingi davrdagi o‘zgarishlari o‘rganildi. Olingan natijalar bariatrik jarrohlikdan keyin bemorlarda tana vazni va tana massasi indeksining izchil kamayishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga uglevod almashinuvi ko‘rsatkichlari sezilarli darajada yaxshilandi, insulin rezistentligi pasaydi va lipid profilida ijobiy siljishlar kuzatildi. Eng yaqqol metabolik yaxshilanishlar operatsiyadan keyingi dastlabki 6–12 oy davomida qayd etildi. Bu holat bariatrik operatsiyalarning nafaqat restriktiv, balki metabolik ta’sir mexanizmlari bilan ham bog‘liqligini ko‘rsatadi. Shunday qilib, bariatrik jarrohlik semizlik bilan og‘rigan bemorlarda metabolik buzilishlarni korreksiya qilishda yuqori samaradorlikka ega bo‘lib, metabolik sindrom komponentlarini kamaytirishda muhim klinik ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot natijalari bariatrik operatsiyalarni semizlik va unga bog‘liq metabolik kasalliklarni kompleks davolash algoritmiga kengroq joriy etish maqsadga muvofiqligini ko‘rsatadi.
bariatrik jarrohlik, semizlik, metabolik ko‘rsatkichlar, tana massasi indeksi, insulin rezistentlik, sleeve gastrektomiya, lipid profili.
BARIATRIK JARROHLIKDAN KEYINGI ERTA VA KECHKI ASORATLARNING TUZILISHI HAMDA ULARNI OLDINI OLISH STRATEGIYALARI
Bariatrik jarrohlik semizlikni davolashning eng samarali usullaridan biri sifatida keng qo‘llanilayotgan bo‘lsa-da, operatsiyadan keyingi asoratlar muammosi hanuz dolzarbligicha qolmoqda. Erta va kechki asoratlarni o‘z vaqtida aniqlash hamda ularning profilaktikasini takomillashtirish jarrohlik natijalarini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. Ushbu tadqiqotning maqsadi bariatrik operatsiyalardan keyingi asoratlar tuzilishini o‘rganish va ularni oldini olishning samarali strategiyalarini ishlab chiqishdan iborat bo‘ldi. Tadqiqot retrospektiv tahlil asosida 2021–2024-yillarda bariatrik operatsiya o‘tkazilgan 92 nafar bemor ma’lumotlarini o‘rganish orqali bajarildi. Bemorlar operatsiyadan keyingi davrda erta (30 kungacha) va kechki (30 kundan keyin) asoratlar bo‘yicha baholandi. Eng ko‘p uchragan erta asoratlar qatoriga qon ketish, anastomoz sohasidan sizib chiqish va tromboembolik holatlar kirgan bo‘lsa, kechki asoratlar orasida striktura, gastroezofageal reflyuks va vitamin-mineral yetishmovchiligi ustunlik qildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, asoratlar chastotasini kamaytirishda operatsiyadan oldingi puxta tayyorgarlik, standartlashtirilgan jarrohlik texnikasi va erta reabilitatsiya protokollariga qat’iy rioya qilish muhim o‘rin tutadi. Shunday qilib, bariatrik jarrohlikdan keyingi asoratlarni tizimli monitoring qilish va profilaktik choralarni optimallashtirish operatsiya xavfsizligini sezilarli oshiradi.
bariatrik jarrohlik, operatsiyadan keyingi asoratlar, sleeve gastrektomiya, tromboemboliya, striktura, profilaktika.
ЭТАПЫ РАЗВИТИЯ ФИЛОСОФСКОГО МЫШЛЕНИЯ ВОСТОЧНОГО ФИЛОСОФИЯ
В данной статье с научно-теоретической точки зрения рассматриваются этапы становления и развития философского мышления в восточной философии. Анализируется процесс перехода от религиозно-мифологического мировоззрения к рациональному философскому мышлению в древневосточных цивилизациях. Особое внимание уделяется философским взглядам восточных мыслителей на проблемы бытия, человека, общества, познания и морали. В статье раскрываются основные особенности восточной философии, ее духовно-нравственная направленность и роль в развитии общества. Результаты исследования способствуют более глубокому пони-манию философского наследия Востока и его значения в современном мире.
Восточная философия, философское мышление, древ-ний Восток, мировоззрение, бытие, теория познания, мораль, духовность, развитие мышления.
BIOLOGIYA O‘QITISHDA AR/VR TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
Ushbu maqolada biologiya fanini o‘qitishda zamonaviy AR (Augmented Reality –kengaytirilgan reallik) va VR (Virtual Reality–virtual reallik) texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik samaradorligi tahlil qilinadi. Mazkur texnologiyalarning o‘quvchilarning bilim olish jarayoni, amaliy ko‘nikmalari, fazoviy tasavvuri va motivatsiyasiga ta’siri ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Shuningdek, ularni ta’lim jarayoniga joriy etishning afzalliklari va muammolari ko‘rib chiqiladi.
AR, VR, biologiya ta’limi, innovatsion texnologiyalar, interaktiv ta’lim, 3D modellashtirish
O‘ZBEK VA SHARQ ADABIYOTI TARIXIDA TABIAT POETIKASINING SHAKLLANISHI
Maqolada o‘zbek va Sharq adabiyoti tarixida tabiat poetikasining shakllanish bosqichlari tarixiy-adabiy va qiyosiy-tipologik tahlil asosida o‘rganiladi. Sharq mumtoz adabiyotida tabiatning ramziy-estetik, tasavvufiy mohiyati, jadid va sovet davri adabiyotida peyzajning ijtimoiy hamda psixologik funksiyasi, mustaqillik davri o‘zbek adabiyotida esa ekologik-falsafiy talqin xususiyatlari ochib beriladi. Zamonaviy adabiyot vakili Normurod Norqobilov qissalarida tabiat poetikasining badiiy tizimi, semantik qatlamlari va qahramon ruhiyatini ifodalashdagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida tabiat poetikasi Sharqdan zamonaviy o‘zbek adabiyotigacha uzluksiz evolyutsion taraqqiyot yo‘lini bosib o‘tganligi asoslanadi.
tabiat poetikasi, peyzaj, Sharq adabiyoti, tasavvuf, realizm, psixologizm, ekologik tafakkur, qissa janri.
“MAJOLIS UN-NAFOIS”NING TAZKIRACHILIK TARAQQIYOTIDAGI AHAMIYATI
Alisher Navoiyning “Majolis un-nafois” asarida ifodalangan adabiy an’ana, adabiy-estetik qarashlar hamda asarning sharq tazkirachiligi taraqqiyotidagi o‘rni ilmiy tahlil etiladi. Asarda shoir va adiblar haqida berilgan ma’lumotlarning badiiy-tanqidiy xususiyati, adabiy muhit va davr ruhini aks ettirish darajasi, shuningdek, Navoiyning adabiyotga estetik yondashuvi ochib beriladi. “Majolis un-nafois”ning o‘zbek va fors-tojik adabiyotidagi tazkirachilik an’anasini yangi bosqichga ko‘targan asar sifatidagi ahamiyati ilmiy asoslanadi.
tazkira, adabiy an’ana, estetik qarash, badiiy tanqid, Navoiy, temuriylar davri adabiyoti, adabiy muhit.