YANGI O‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI
Mazkur to‘plamda “Yangi O‘zbekiston, yangi tadqiqotlar” jurnaliga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin. ONLINE ISSN: 3030-3494
BOLALAR VA O’SMIRLARDA 2-TOIFA QANDLI DIABETNI DAVOLSHDA DORI VOSITALARINI TANLASH TAMOYILLARI
2-toifa qandli diabet diagnostikasi vaqtida mikrovaskulyar asoratlarni qayd etish haqida xabar beradi. Shunday qilib, tadqiqot ma’lumotlariga ko’ra, 2-toifa qandli diabetga chalingan yapon maktab o’quvchilarining 36% tashxis vaqrida proliferativ bo’lmagan retinopatiyaga ega bo’lgan 2yildan keyin proliferativ bo’lmagan retinopatiya bilan kasallanish 39% gacha ko’tarilgan.2-toifa qandli diabet bilan og’rigan Hindistonlik Pima bolalarining 22%ida mikroalbuminuriya tashxisi qo’yilgan va 20-29 yoshda mikroalbuminuruya bilan kasallanish 60% ga ko’tarilgan.
Qandli diabet(1-toifa, 2-toifa), retinopatiya, nefropatiya, insulin, metformin, GLP-1.
TILNI O‘RGATISHDA REFLEKTIV AMALIYOTNING O‘QITUVCHI MALAKASINI OSHIRISHDAGI ROLI
Reflektiv amaliyot o‘qituvchilarning kasbiy rivojlanishida va tilni o‘rgatishda dars sifatini oshirishda muhim pedagogik yondashuv hisoblanadi. Ushbu tadqiqot reflektiv amaliyotning o‘qituvchi malakasini oshirishdagi ahamiyatini nazariy va amaliy jihatdan o‘rganishga qaratilgan. Tadqiqot jarayonida dars kuzatuvlari, o‘z-o‘zini baholash vositalari va tajriba sinovlari qo‘llanilgan. Natijalar reflektiv amaliyot o‘qituvchilarning darsni boshqarish, qaror qabul qilish va samarali o‘qitish qobiliyatini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi. Tadqiqot reflektiv jarayonlarning kasbiy o‘sishdagi rolini ta’kidlab, o‘qituvchi tayyorlash dasturlarida refleksiyani integratsiya qilish bo‘yicha tavsiyalar beradi.
reflektiv amaliyot, o‘qituvchi malakasi, kasbiy rivojlanish, tilni o‘rgatish, o‘z-o‘zini baholash, darsni boshqarish
PROPAGANDA TILINING MANBA VA TARJIMA MATNLARIDAGI STILISTIK FUNKSIYASI
Ushbu maqolada Jorj Oruellning Animal Farm asarida qo‘llanilgan propaganda tili va uning K. Bahriyev tomonidan amalga oshirilgan o‘zbekcha tarjimasi, Molxona, tahlil qilinadi. Tadqiqot propaganda xarakteriga ega asosiy stilistik vositalar — shiorlar, takrorlar va emotsional yuklangan leksik birliklarga e’tibor qaratib, ularning asar doirasida mafkurani shakllantirish, idrokni boshqarish va bo‘ysunishni mustahkamlashdagi rolini ochib beradi. Qiyosiy matn tahlili orqali mazkur vositalarning manba matnda siyosiy ishontirish quroli sifatida qanday ishlashi hamda ularning mafkuraviy va emotsional ta’siri tarjima matnida qay darajada qayta yaratilgani o‘rganiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, asl matndagi propaganda ta’sirini saqlash maqsadida asosan semantik va kommunikativ tarjima yondashuvlaridan foydalanilgan, ayrim hollarda esa leksik kuchaytirishlar o‘zbek tilida emotsional ta’sirni yanada oshirgan. Xulosa qilib aytganda, propaganda tilini samarali tarjima qilish nafaqat semantik aniqlikni, balki mafkuraviy niyat, emotsional manipulyatsiya va stilistik funksiyaga sezgirlikni ham talab etadi, chunki aynan shu omillar manba matnning ishontiruvchi kuchini saqlab qolishni ta’minlaydi.
propaganda tili, stilistika, siyosiy diskurs, shiorlar va takror, emotsional leksika, mafkuraviy manipulyatsiya.
Ushbu maqolada huquqiy ong va huquqiy madaniyat tushunchalarining mazmun-mohiyati, ularning jamiyat hayotidagi o‘rni va o‘zaro bog‘liqligi ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada huquqiy ongning shakllanish omillari, uning tarkibiy qismlari hamda rivojlanish bosqichlari shaxsiy tajriba va madaniy muhit bilan uzviy bog‘liq holda yoritib beriladi. Shuningdek, huquqiy madaniyatning mazmuni, tarkibi, jamiyat a’zolarining huquqiy xulq-atvoriga ta’siri hamda uni shakllantirish mexanizmlari tahlil qilinadi. Ta’lim, tarbiya va ommaviy axborot vositalarining huquqiy madaniyatni yuksaltirishdagi roli alohida ta’kidlanadi. Maqolada huquqiy ong va huquqiy madaniyat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir, yutuqlar va muammolar misollar bilan ko‘rsatib beriladi. Xulosa qismida esa huquqiy ong va huquqiy madaniyatni rivojlantirish yo‘llari hamda o‘quvchilar va jamiyat uchun amaliy tavsiyalar beriladi.
Huquqiy ong, Huquqiy madaniyat, Huquqiy davlat, Fuqarolik jamiyati, Qonun ustuvorligi, Huquqiy bilim, Huquqiy me’yorlar, Fuqarolarning huquq va majburiyatlari, Huquqiy xulq-atvor, Ijtimoiy ong, Huquqiy ijodkorlik, Huquqiy qadriyatlar, Inson huquqlari, Adolat, Normativ-huquqiy hujjatlar, Milliy an’analar, Ta’lim, Oila, Jamiyat, Shaxsiy tajriba, Madaniy kontekst, Huquqiy nigilizm, Salbiy ong (ong aynishi), Axloqiy inqiroz, Huquqiy tarbiya, Huquqiy ta’lim, Ko‘nikmalar, Demokratiya va oshkoralik, Fuqarolarning siyosiy faolligi, Davlat va jamiyat mas’uliyati.
ZARAFSHON IQTISODIY MINTAQASI IQTISODIY RIVOJLANISHINING MAKROIQTISODIY KO‘RSATKICHLARI TAHLILI.
Ushbu tadqiqot Zarafshon iqtisodiy mintaqasining barqaror rivojlanishini ta’minlashda hududning makroiqtisodiy holatini tizimli tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqot doirasida milliy hisoblar, kichik biznes va tadbirkorlik ko‘rsatkichlari, yalpi ichki (hududiy) mahsulot hajmi, aholi jon boshiga YaIM va norasmiy iqtisodiyot hajmi o‘rganildi. Natijalar 2019–2024 yillar davomida O‘zbekiston Respublikasi va Zarafshon iqtisodiy mintaqasiga kiruvchi Buxoro, Navoiy va Samarqand viloyatlari bo‘yicha iqtisodiy o‘sish, diversifikatsiya va barqarorlik tendensiyalarini ko‘rsatadi. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, mintaqadagi viloyatlar farqlanishiga qaramay, aholi jon boshiga YaIM va kichik biznesning ulushi mintaqaviy iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayverlari sifatida ahamiyat kasb etadi. Mazkur natijalar hududiy iqtisodiy siyosatni shakllantirish, resurslarni taqsimlash va barqaror iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishda qo‘llanilishi mumkin.
Zarafshon iqtisodiy mintaqasi, Hududiy iqtisodiy rivojlanish, Yalpi ichki mahsulot (YaIM), Aholi jon boshiga YaIM, Norasmiy va yashirin iqtisodiyot, Kichik tadbirkorlik, Iqtisodiy diversifikatsiya, Barqaror rivojlanish, Hududiy tafovutlar, Makroiqtisodiy ko‘rsatkichlar.
Ushbu maqolada ona obrazi jamiyatda uluglanadigan, biroq kundalik hayotda kopincha sukutdagi fidoiy sifatida namoyon boladigan timsol sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqot Javlon Jovliyevning hikoyasi asosida olib borilib, unda mehnatkash, ozini unutgan va ichki fojiani boshidan kechirayotgan ona obrazi badiiy va ijtimoiy jihatdan yoritiladi. Hikoyadagi ayol qiyofasi diniy, tarixiy va zamonaviy qarashlar bilan qiyoslab organiladi. Maqolada Sharq va Garb jamiyatlarida ayol va ona timsoliga bolgan munosabatlar solishtirilib, Sharqda onalik ruhiy jihatdan uluglanishi, ammo amaliy hayotda yetarli darajada etibor berilmasligi, Garbda esa ayol huquqlari kengroq taminlansa-da, onalikning manaviy mohiyati bazan ikkinchi planga tushib qolishi tahlil qilinadi. Hadislarda bayon etilgan onaga bolgan yuksak hurmat, tarixiy shaxslar hayotidagi ayol va ona mavqei hamda bugungi ijtimoiy voqelik ortasidagi farqlar ochib beriladi. Shuningdek, onaning farzand tarbiyasidagi beqiyos orni, uning jamiyat manaviy poydevorini shakllantirishdagi roli misollar orqali yoritiladi. Tadqiqot natijasida ona nafaqat oilaning, balki jamiyatning ham yuragi ekani, biroq u kopincha sozda uluglanib, hayotda etiborsiz qolayotgani xulosalanadi.
ona va ayol, jamiyat, manaviy va ruhiy kuch, hadis, ona va ayol roli
TISH OG’RIG’INI UY SHAROITIDA DAVOLASH QANCHALIK XAVFLI?
Mazkur maqolada tish og‘rig‘ini uy sharoitida davolashga bo‘lgan noto‘g‘ri yondashuvlar va ularning oqibatlari tahlil qilinadi. Tish og‘rig‘ining asosiy sabablari, xalq orasida keng tarqalgan usullarning tibbiy jihatdan xavfi hamda davolashni kechiktirish natijasida yuzaga keladigan asoratlar yoritib berilgan. Shuningdek, professional stomatologik yordamning ustunliklari va profilaktikaning ahamiyati ilmiy manbalarga tayangan holda asoslab beriladi.
tish og‘rig‘i, kariyes, pulpitis, periodontit, uy sharoitida davolash, stomatologik asoratlar.
FARMATSEVTIK ATAMASHUNOSLIK: FARMATSEVTIK ATAMALARNI YASASH USULLARI VA RETSEPT YOZISH TARTIBI
Ushbu maqola farmatsevtik terminologiyaning o‘rni, rivojlanishi, atamalarni yasash asosiy usullari va retsept rasmiylashtirishning zamonaviy va an’anaviy tamoyillarini o‘rganadi. Farmatsevtik atamashunoslik – bu farmatsevtik fan va amaliyotida qo‘llaniladigan atamalar tizimini ishlab chiqish, tahlil qilish va tartibga soluvchi tilshunoslikning amaliy sohasi. Tadqiqot ushbu sohada atamalar yasaladigan morfologik, sintaktik va semantik usullarni, shuningdek, retsept yozishning xalqaro va milliy standartlarini tahli qiladi. Natijada farmatsevtika mutaxassislari, talabalar va tilshunoslar uchun terminologik aniqlik va tizimli yondashuvni ta’minlash maqsadida tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Farmatsevtik atamashunoslik, farmatsevtik terminologiya, atama yasash usullari, retsept, retsept yozish tartibi, iatrogen til, klinik terminologiya, DAV.
ENDOMETRIT: ETIOLOGIYASI, KLINIKASI, ZAMONAVIY DIAGNOSTIKASI VA DAVOLASH
Endometrit – bu bachadon shilliq qavatining yallig‘lanishi bo‘lib, ayollarning reproduktiv salomatligiga jiddiy tahdid soladigan patologiya. Kasallik o‘tkir va surunkali shakllarda kechishi mumkin, ko‘pincha tug‘ruqxonalik infektsiyalar, abortlar va turli ginekologik aralashuvlar natijasida rivojlanadi. Surunkali endometrit (XE) ayniqsa xavfli bo‘lib, bachadon ichidagi adhesiyalar, takroriy abortlar va bepushtlikning asosiy sabablaridan biridir. Ushbu maqolada endometritning zamonaviy ko‘rinishlari, uning asosiy etiologik omillari, murakkablashuvlari, diagnostika va davolash usullari muhokama qilinadi. Maxsus e‘tibor yuqori aniqlikdagi vizualizatsiya usullari (masalan, gisteroskopiya) va patogen asoslangan kompleks terapiyaga qaratilgan.
endometrit, surunkali endometrit, reproduktiv salomatlik, infektsiya, gisteroskopiya, bepushtlik.
VIRUSLAR ORQALI RIJLANADIGAN TURLI XIL KASALLIKLAR VA ULARNI OLDINI OLISH
Mazkur ilmiy tezisda viruslar orqali rivojlanadigan turli xil kasalliklar , ularning etiologiyasi , patogenezi , tarqalish yo’llari hamda oldini olish chora-tadbirlari yoritilgan . Virusli infeksiyalarning inson salomatligiga ta’siri va profilaktikaning ahamiyati ilmiy manbalar asosida tahlil qilingan .
virus, virusli kasalliklar , infeksiya , epidemiologiya , immunitet , emlash , profilaktika , pandemiya .
OZIQ-OVQAT XAVFSIZLIGI VA UNING XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada oziq-ovqat xavfsizligi tushunchasi, uning mohiyati hamda global va mintaqaviy darajadagi geografik xususiyatlari tahlil qilingan. Dunyo miqyosida oziq-ovqat ta’minotiga ta’sir etuvchi asosiy omillar — tabiiy resurslar, iqlim sharoitlari, aholi sonining o‘sishi, iqtisodiy imkoniyatlar va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishining hududiy farqlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekiston misolida oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashdagi hududiy xususiyatlar, mavjud muammolar va ularni hal etish yo‘llari ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqot natijalari oziq-ovqat xavfsizligini mustahkamlashda geografik omillarni kompleks tahlil etish va ularni rejalashtirish siyosatiga kiritish zarurligini ko‘rsatadi.
oziq-ovqat xavfsizligi, geografik omillar, qishloq xo‘jaligi, resurslar, iqlim, O‘zbekiston.
IJTOMIY HIMOYA VA GENDER TENGLIK SIYOSATI DOIRASIDA AYOL VA QIZLARNING TA’LIM, FAN VA TEXNOLOGIYA SOHALARIDAGI YUTUQLARI YANGI O’ZBEKISTON MISOLIDA
Ushbu maqolada Yangi O’zbekistonda amalga oshirilayotgan ijtimoiy himoya va gender tenglik siyosati doirasida ayol va qizlarning ta’lim, fan va texnologiya sohalaridagi yutuqlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida ayol va qizlarning ta’lim olish huquqlarini ta’minlash, ularning ilmiy-tadqiqot va innovatsion faoliyatdagi ishtirokini oshirishga qaratilgan normativ-huquqiy hujjatlar, davlat dasturlari va institutsional mexanizmlar o‘rganiladi. Statistik ma’lumotlar va qiyosiy tahlil asosida so‘nggi yillarda ayol va qizlarning oliy ta’lim, ilm-fan va texnologiya yo‘nalishlaridagi faolligi va natijadorligi ortib borayotgani asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish, gender siyosatini rivojlantirish va ta’lim jarayonida ayol va qizlar salohiyatidan samarali foydalanishga xizmat qiladi.
yangi o’zbekiston, islohot,huquq, ijtimoiy himoya, fan-texnalogiya,gender tenglik, ta’lim.
XORAZM VOHASINING ME’MORIY YODGORLIKLARI VA ULARNING ZAMONAVIY TURIZM RIVOJIDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada Xorazm vohasining me’moriy yodgorliklari va ularning zamonaviy turizm rivojidagi o‘rni arxeologik tadqiqotlar asosida tahlil qilinadi. Xorazm hududida olib borilgan ko‘p yillik arxeologik izlanishlar natijasida aniqlangan Ko‘hna Urganch, Xiva, Toproq-qal’a, Qiyot va Xazarasp kabi yodgorliklarning tarixiy-me’moriy ahamiyati ochib beriladi. Shuningdek, Xorazm viloyatida turistik xizmatlar sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar, infratuzilmaning rivojlanishi hamda tarixiy-arxeologik yodgorliklar negizida turizm turlarini diversifikatsiya qilish masalalari tahlil qilinadi. Maqola natijalari Xorazm vohasining me’moriy merosi zamonaviy turizmni rivojlantirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
Xorazm vohasi, me’moriy yodgorliklar, arxeologik tadqiqotlar, O‘rta asrlar, Ko‘hna Urganch, madaniy meros, tarixiy-arxeologik turizm, turistik xizmatlar, hududiy iqtisodiyot.
ABDULLA QODIRIYNI BUGUNGI KUNIMIZDA TASAVVUR OLAMIMIZDAGI QIYOFASI
Ushbu maqolada Abdulla Qodiriyning hayoti va ijodi haqida qisqacha ma’lumot, mustaqillikdan keyin uning to‘liq oqlanganligi va uning xotirasini abadiylashtirish uchun Prezidentimiz tomonidan targ’ib qilinayotkan chora-tadbirlar haqida yoritib boriladi.
Julqunboy, “Mushtum” jurnali, “Sadoi Turkiston”, publitsistika, Padarkush ta’sirida “Baxtsiz kuyov”.
AUTOMATED FETAL DEVELOPMENT ASSESSMENT IN ULTRASOUND USING AI
Accurate assessment of fetal development is essential for monitoring pregnancy, detecting congenital abnormalities, and ensuring maternal-fetal health. Ultrasound imaging is the primary modality for prenatal evaluation, but manual interpretation is time-consuming and subject to inter-operator variability. Artificial intelligence (AI) algorithms, particularly deep learning models, offer the potential for automated, objective, and precise fetal assessment. This paper reviews current AI-based methodologies for fetal development evaluation using ultrasound imaging, focusing on convolutional neural networks (CNNs), image segmentation techniques, and hybrid approaches. Challenges such as limited annotated datasets, variability in ultrasound quality, and model interpretability are discussed. The study highlights the potential of AI-driven systems to support clinicians, enhance diagnostic accuracy, and improve prenatal care.
Fetal development, ultrasound imaging, artificial intelligence, deep learning, convolutional neural networks, automated assessment, prenatal care, medical imaging
“KVARTS” ZAVODIDA SHISHA ERITISH PECHLARINING ENERGETIK SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Ushbu maqolada “Kvarts” zavodida shisha ishlab chiqarish jarayonida qo‘llaniladigan eritish pechlarining energetik samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida pechlarning issiqlik-texnik ko‘rsatkichlari, yoqilg‘i va elektr energiyasi sarfi, issiqlik yo‘qotish manbalari hamda ularning ishlab chiqarish samaradorligiga ta’siri o‘rganildi. Energetik tekshiruv asosida amaldagi texnologik rejimlarning samaradorligi baholanib, energiya resurslaridan oqilona foydalanish imkoniyatlari aniqlandi. Olingan natijalar shisha ishlab chiqarish jarayonida energiya tejamkorligini oshirish, yoqilg‘i sarfini kamaytirish va ishlab chiqarish tannarxini pasaytirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari sanoat korxonalarida issiqlik-texnologik uskunalarni energetik auditdan o‘tkazish va ularni takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega.
shisha ishlab chiqarish, eritish pechi, energetik samaradorlik, issiqlik balansi, energetik tekshiruv, energiya tejash
O‘RTA VA KEKSA YOSHDAGI AYOLLARDA BACHADON BO‘YNI SARATONI RIVOJLANISH XAVFINI BIRLAMCHI TIBBIY-SANITARIYA YORDAMI DARAJASIDA BAHOLASH
Bachadon bo‘yni saratoni (BBS) dunyo bo‘ylab ayollar o‘rtasida onkologik kasallanish va o‘limning yetakchi sabablaridan biri bo‘lib qolmoqda, ayniqsa resurslari cheklangan mamlakatlarda. Samarali profilaktika va erta diagnostika usullari mavjud bo‘lishiga qaramay, kasallik holatlarining sezilarli qismi kech bosqichlarda aniqlanmoqda. Ushbu maqolaning maqsadi o‘rta va keksa yoshdagi ayollarda bachadon bo‘yni saratoni rivojlanishining asosiy xavf omillarini tahlil qilish hamda birlamchi tibbiy-sanitariya yordami (BTSY) darajasida xavfni baholash va kasallikni erta aniqlashning ahamiyatini asoslab berishdan iborat. Maqolada muammoning epidemiologik, klinik va ijtimoiy jihatlari ko‘rib chiqilgan, shuningdek BTSY darajasida skrining va xavfni stratifikatsiya qilish bo‘yicha amaliy yondashuvlar taklif etilgan.
bachadon bo‘yni saratoni, birlamchi tibbiy-sanitariya yordami, xavf omillari, skrining, o‘rta va keksa yoshdagi ayollar, OIV (HPV).
LOYIHALARNI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY MODELLARI
Ushbu maqola loyihani boshqarishning eng zamonaviy modellarini ko'rib chiqadi. Loyihalarni boshqarishning klassik va tezkor yondashuvlarini qiyosiy tahlil qilib, ularning asosiy afzalliklari va kamchiliklari ko’rsatilgan.
model; loyihalar boshqaruvi; bosqichlar; klassik yondashuv; moslashuvchan yondashuv; qiyosiy xususiyatlar.
ONA TILI DARSLARIDA GAP BO‘LAKLARINI O‘QITISHDA TAQQOSLASH VA VIZUAL METODLARNING SAMARADORLIGI
Mazkur maqolada ona tili darslarida o‘quvchilar uchun murakkab hisoblangan gap bo‘laklarini o‘qitish jarayonidagi muammolar yoritiladi. Gap bo‘laklarini o‘zlashtirishda an’anaviy metodlarning yetarli samara bermasligi tahlil qilinib, ushbu muammoni bartaraf etish maqsadida “Rang–savol–harakat” vizual-interaktiv metodikasi hamda “Minimal juftlik” taqqoslash metodikasi taklif etiladi. Mazkur metodikalar asosida an’anaviy va zamonaviy yondashuvlar qiyosiy tahlil qilinib, ularning samaradorligi ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan asoslab beriladi. Taklif etilgan metodikalar o‘quvchilarning gap bo‘laklarini ongli va tizimli o‘zlashtirishlariga, shuningdek, ularning mantiqiy hamda tahliliy fikirlash ko‘nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari ona tili darslarida vizual-interaktiv va taqqoslashga asoslangan yondashuvlardan foydalanish o‘quv jarayonining samaradorligini sezilarli darajda oshirishini ilmiy-amaliy jihatdan tasdiqlaydi.
ona tili metodikasi, gap bo‘laklari, vizual metod, taqqoslash metodi, interaktiv yondashuv.
BIRINCHI MARTA HOMILADORLARDA QIN MIKROBIOTASINING KLINIK AHAMIYATI ADABIYOTLAR SHARHI
Homiladorlik davrida qin mikrobiotasi odatda Lactobacillus turlari bilan boyib, muhitning barqarorligini ta’minlaydi. Biroq ayrim ayollarda disbioz, bakterial vaginoz (BV) va STI kolonizatsiyasi bilan bog‘liq ravishda Lactobacillus-dominant holat shakllanmasligi muddatidan oldin tug‘ruq (MOT) xavfini oshirishi mumkin. Ushbu maqola 2021–2025 yillarda e’lon qilingan kohort tadqiqotlar, meta-tahlillar va sharhlar asosida birinchi marta homilador bo‘lgan ayollarda qin mikrobiosenozining asosiy xususiyatlari, MOT bilan bog‘liq mikrobiologik markerlar, patobiologik mexanizmlar hamda klinik diagnostika va riskni baholash imkoniyatlarini umumlashtiradi. So‘nggi yillarda CST (community state type) tasnifi, metagenomika va mashinaviy o‘qitish asosidagi modellarda Gardnerella/Prevotella/Sneathia kabi anaeroblar, L. iners-dominant holat va L. crispatusning kamayishi MOT bilan izchil bog‘liqligi ko‘rsatildi.
qin mikrobiotasi, mikrobiosenoz, birinchi homiladorlik, CST, disbioz, bakterial vaginoz, muddatidan oldin tug‘ruq.
ANDIJON DARG’ALARI YOHUD ANDIJONDAN CHIQQAN BUYUK SHAXSLAR.
Ushbu maqolada Andijon viloyatining tarixiy, madaniy va ma’naviy ahamiyati yoritilib, ushbu zamindan yetishib chiqqan buyuk shaxslar hayoti va ijodiy merosi tahlil qilinadi. Xususan, Zahiriddin Muhammad Bobur, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, Abdulhamid Cho‘lpon hamda Muhammad Yusuf kabi mashhur allomalar va ijodkorlarning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni ochib beriladi. Maqolada ularning ilm-fan, adabiyot, din va ma’rifat rivojiga qo‘shgan hissasi tarixiy manbalar asosida bayon etilgan. Shuningdek, Andijonning qadimiy ilm va madaniyat markazi sifatidagi o‘rni asoslab beriladi. Tadqiqot yosh avlodni vatanparvarlik, ma’naviy barkamollik va milliy merosga hurmat ruhida tarbiyalashga xizmat qiladi.
Andijon, tarixiy meros, buyuk shaxslar, Zahiriddin Muhammad Bobur, Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf, Abdulhamid Cho‘lpon, Muhammad Yusuf, adabiyot, ma’naviyat, madaniyat, ma’rifat, milliy qadriyatlar.
AXBOROT TEXNALOGIYALARI DAVRIDA FALSAFIY TAFFAKUR RIVOJI: (FAYLASUF J.YAXSHILIKOV HAYOTI VA ILMIY MEROSI MISOLIDA)
Ushbu maqolada axborot texnologiyalari davrida falsafiy tafakkurning shakllanishi va rivojlanish bosqichlari professor Jo‘raboy Yaxshilikov Yaxshilikovichning hayoti va ilmiy merosi misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda olimning axborot va ong, texnalogiya va inson, ma’naviyat va axloqiy qadriyatlar o‘rtasidagi munosabatlarga oid falsafiy qarashlar yoritilgan. Shuningdek Yaxshilikovning ilmiy faoliyatida insonparvarlik, ma’naviy kamolot va raqamli jamiyatda shaxsning o‘rni kabi masalalarga alohida e’tibor qaratilgan. Maqola axborot asrida falsafiy merosni zamonaviy g‘oyalar bilan uyg‘unlashtirish zarurligini asoslab beradi.
falsafiy tafakkur, evolyutsiya, axborot texnologiyalari, raqamli jamiyat, Jo‘raboy Yaxshilikov Yaxshilikovich, Yaxshilikov hayoti, ilmiy meros, ma’naviyat, insonparvarlik, axloqiy qadiryatlar, zamonaviy falsafa, kitoblar.
SUN’IY INTELLEKTNING TA’LIM TIZIMIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’lim tizimidagi o‘rni, ahamiyati va istiqbollari keng yoritilgan. Zamonaviy raqamli jamiyat sharoitida sun’iy intellekt ta’lim jarayonini individuallashtirish, o‘qitish samaradorligini oshirish, baholash tizimini takomillashtirish hamda o‘quvchilar bilimini tahlil qilishda muhim vositaga aylanib bormoqda. Maqolada sun’iy intellektning ta’limda qo‘llanilish yo‘nalishlari, uning afzalliklari va kamchiliklari, shuningdek, o‘qituvchi va o‘quvchi faoliyatiga ta’siri ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Bundan tashqari, sun’iy intellekt asosida ta’lim tizimini rivojlantirish istiqbollari va dolzarb muammolari yoritib beriladi.
sun’iy intellekt, ta’lim tizimi, raqamli ta’lim, adaptiv o‘qitish, masofaviy ta’lim, innovatsion texnologiyalar.
SINF RAHBARLARINI SINFGA MOSLASHISH DARAJALARINI EKSPERIMENTAL O`RGANISH USULLARI .
Ushbu maqolada , sinf rahbarlarining sinfga moslashish darajalarini eksperimental o`rganish, buning natijasida o`quvchilar bilan pedagogik va psixologik jarayonni yaratish, sinf rahbari va o`quvchilar o`rtasidagi kommunikativ aloqa, o`zaro ishonch va pedagogik ta`sir samaradorligini aniqlash masalalari yoritib berilgan.
eksperiment, moslashish, daraja, kommunikativ, sinf jamoasi, lider, munosabat, kognitiv, kuzatish, suhbat, nazorat, interaktiv, psixologik , pedagogik, muloqot, individual.
XX-АSRDА O‘ZBEKISTON RASSOMLАRINING RАNGTАSVIR RIVOJIGА QO‘SHGАN BEQIYOS HISSАLАRI
Ushbu ilmiy mаqolа, XX аsr O‘zbekiston dаstgoh rаngtаsvir sаn’аti rаvnаqi hаqidа yozilgаn. Undа Yеvrораning ilg‘оr tаsviriу sаn’аti аn’аnаlаrini, rus vа bоshqа хаlqlаrning vаkillаri оrqаli O‘zbekiston sаn’аtigа о‘zigа xos tа’siri vа bu уаngi bоsqiсhning хаrаktеri hаqidа mа’lumotlаr yoritilgаn. Shuningdek turli uslub vа yunаlishlаrning o‘zigа xos rivojlаnishi, shu dаvr rаssоmlаri vа ulаrning ijоd оlаmidаgi rаng-bаrаng аsаrlаri hаqidа mа’lumotlаr berilgаn. Mustаqillik dаvridа mаfkurаviy nаzorаtni yo‘q qilinishi nаtijаsidа sаn’аtdа rо‘y bergаn tub ijobiy о‘zgаrishlаr hаm yoritilgаn.
Tаsviriy sаn’аt, mаdаniyаt, mа’nаviyаt, qаdriyаtlаr, dаstgohli rаngtаsvir, bo‘yoqlаr, kompozisiyа, nаtyurmort, mаnzаrа, jаnr, rus rаssomlаri, mаhаlliy rаssomlаr, Mustаqillik dаvri, O‘zbekiston, tаrаqqiyot, mаfkurаviy nаzorаt, din, milliy urf odаtlаr, buyuklаr merosi, ziyoliylаr.
ONA TILI O’QUV DASTURLARINI TAHLIL QILISHDA METODIK MEZONLAR VA ULARNING AMALIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada ona tili ta’limi samaradorligi ko‘p jihatdan o‘quv dasturlarining ilmiy asoslanganligi va metodik jihatdan puxta ishlab chiqilganligiga bog‘liq bo’lib, shu nuqtayi nazardan, ona tili o‘quv dasturlarini tahlil qilishda metodik mezonlarni aniqlash va ularga tayangan holda baholash muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada o‘quv dasturlarini tahlil qilishda e’tiborga olinadigan asosiy metodik mezonlar — ta’lim mazmunining izchilligi va uzviyligi, kompetensiyaviy yondashuvning aks etishi, til birliklarining funksional qo‘llanishi, o‘quvchilarning yosh va bilish imkoniyatlariga mosligi hamda nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirishdagi samaradorlik masalalari atroflicha yoritiladi. Shuningdek, metodik mezonlarning amaliy ahamiyati ochib berilib, ularning ona tili darslarini rejalashtirish, o‘qitish jarayonini tashkil etish va kutilayotgan ta’lim natijalariga erishishdagi o‘rni asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari ona tili o‘quv dasturlarini takomillashtirish, mavjud kamchiliklarni aniqlash va zamonaviy ta’lim talablariga moslashtirishda metodik tayanch bo‘lib xizmat qilishi bilan ahamiyatlidir.
ona tili ta’limi, o‘quv dasturi, metodik mezonlar, ta’lim mazmuni, kompetensiyaviy yondashuv, izchillik va uzviylik, nutqiy ko‘nikmalar, til birliklarining funksional qo‘llanishi, ta’lim samaradorligi, metodik tahlil.
BADIIY MATNLAR BILAN ISHLASH JARAYONIDA ÓQUVCHILARDA TASAVVUR VA MANTIQIY FIKRLASHNI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada badiiy matnlarning ta’lim jarayonidagi o’rni, o’quvchilarda tasavvur va mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Badiiy adabiyot inson tafakkurini boyituvchi, hissiy dunyo qarashini kengaytiruvchi muhim vosita hisoblanadi. Ayniqsa, umumta’lim maktablarida ona tili va adabiyot darslarida badiiy matnlar bilan ishlash o’quvchilarning mustaqil fikrlashi, voqealarni aniq tahlil qilishi va xulosa chiqarish ko’nikmalarini rivojlantiradi. Maqolada badiiy matn tushunchasi va uning pedagogik imkoniyatlari yoritilib, badiiy obrazlar, syujet ,kompozitsiya, til vositalari orqali o’quvchilarda taffakkur va tasavvur shakllanishi izohlanadi. Badiiy asarlar orqali o’quvchida matndagi voqealarni ko’z oldiga keltirish, qahramonlarni ruhiy xolatini his qilishi va ularning xatti-xarakatlarini mantiqiy baholaydi. Bu esa taasavvur bilan bir qatorda mantiqiy fikrlashning ham rivojlanishiga olib keladi. Maqolada tasavvur va mantiqiy fikrlash tushunchalari o’rganilib bu ikki jarayonning o’zaro uzviy bog’liqligi ochib beriladi. Shu bilan birga, maqolada o’quvchilarning yosh xususiyatlari hisobga olingan holda badiiy matn tanlash masalasiga katta e’tibor qaratiladi.
Badiiy matn, mantiqiy fikrlash, badiiy tafakkur, tanqidiy fikrlash, nutq madaniyati, ijodiy tafakkur, adabiy tahlil, didaktik yondashuv , obrazlar tizimi, pedagogik mahorat, kitobxonlik madaniyati, ta'lim samaradorligi
ushbu maqolada O’zbek tilining dunyo hamjamiyatida tugan o’rni va ahamiyati, shuningdek ona tilimizning ko’rki, millat uchun naqadar zarur ekanligi, ona tilimizning rivoji uchun davlat tomonidan berilayotgan e’tibor bayon qilingan.
O’zbek tili, ma’naviyat va ma’rifat, ta’limga e’tibor, O’zbek tili to’g’risidagi qonun.
PUL-KREDIT SIYOSATI INDIKATORLARINI TANLASH: XORIJIY TAJRIBA VA O‘ZIGA XOS JIHATLAR
Taraqqiy etgan mamlakatlarda pul-kredit siyosatining indikatorini tanlash borasida katta tajriba to‘plangan, respublikamiz amaliyotida esa, bunday tajriba yetarli emas. Shu sababli, mazkur davlatlarning pul-kredit siyosati indikatorini tanlash borasidagi tajribalarini chuqur tahlil qilish va ulardan O‘zbekiston amaliyotida ijodiy foydalanish imkoniyatlarini baholash muhim ahamiyat kasb etadi.
pul-kredit, indikator, xorij tarjibasi, iqtisodiyot, bank, agregat.
TURKIY XALQ EPOSLARINI QIYOSIY-TIPOLOGIK ASOSDA O‘RGATISHNING SAMARALI USULLARI VA METODOLOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada turkiy xalqlar qahramonlik eposlarini oliy ta’lim tizimida o‘qitishning innovatsion metodikasi va qiyosiy-tipologik tahlil tamoyillari tadqiq etilgan bo‘lib, unda “Alpomish”, “Manas”, “Bamsi Bayrak” kabi yirik epik yodgorliklarning genetik ildizlari va badiiy transformatsiyasi ilmiy tahlil qilingan. Maqolaning metodik yangiligi sifatida eposlarni o‘qitishda raqamli xaritalar, sinxron tahlil modullari va texnologiyalarni qo‘llash samaradorligi ilmiy asoslab berilgan.
Turkiy epos, qiyosiy-tipologiya, “Alpomish”, “Manas”, epik motiv, raqamli metodika, sinxron tahlil, genetik mushtaraklik.