TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI
Mazkur to‘plamda “Ta’lim, tarbiya va innovatsiya” jurnaliga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin. Online ISSN: 3030-3532
ПРЕЦЕДЕНТНЫЕ ИМЕНА КАК СМЫСЛОВОЙ КЛЮЧ ТЕКСТА В ОБУЧЕНИИ РУССКОМУ ЯЗЫКУ: КОРПУСНО-КОММУНИКАТИВНЫЙ МОДУЛЬ И РУБРИКА ОЦЕНИВАНИЯ
В статье описан дидактический модуль, превращающий прецедентные имена литературных деятелей из «узнаваемых фамилий» в управляемый инструмент чтения, интерпретации и аргументации. Модуль опирается на данные НКРЯ и строится как последовательность действий: распознавание формы ПИ и снятие омонимии, выделение дифференциальных признаков (ядро) и атрибутов (периферия), проверка гипотезы через корпусные контексты, а затем коммуникативная реализация (мини-текст, комментарий, медийный заголовок). В качестве «результата-конструкта» предложены: (1) шаблон «паспорт ПИ» для фиксации смыслового узла, (2) набор поисковых запросов (фамилия, -ский, по-X-ски, -щина, «как у X») для работы с корпусом, (3) рубрика оценивания из четырёх критериев, привязанная к шагам анализа. На материале учебного мини-корпуса медиаконтекстов показано, что морфологическая форма надёжно прогнозирует прагматику: дериваты на -щина в большинстве случаев несут сниженно-оценочную коннотацию, по-X-ски — чаще позитивную/игровую, а сравнительные рамки усиливают апелляцию к авторитету. Предложенный формат масштабируется на РКИ/РКН, школьную и вузовскую аудиторию и готовит учащихся к будущей реальности «чтения по данным».
методика преподавания, прецедентные имена, НКРЯ, корпусные задания, культурная грамотность, аргументация, рубрика оценивания, медиадискурс.
A UNIFIED MODEL FOR AI-BASED ADAPTIVE AND SECURE ASSESSMENT SYSTEMS IN TECHNICAL EDUCATION
Ta'limning tezkor raqamli transformatsiyasi individual o'quvchilar ehtiyojlariga moslasha oladigan va xavfsizlik tahdidlariga qarshi chidamli baholash tizimlariga bo'lgan ehtiyojni oshirdi. Biroq, mavjud yondashuvlar odatda moslashuvchan test va baholash xavfsizligini mustaqil tadqiqot sohalari sifatida ko'rib chiqadi, nomutanosib va optimal bo'lmagan tizim dizaynlari paydo bo'ladi. Ushbu tadqiqot texnik ta'lim kontekstlariga maxsus moslashtirilgan sun’iy intellekt asosidagi moslashuvchan va xavfsiz baholash tizimlari uchun yagona optimallashtirish tizimini taklif qiladi. Taklif qilingan tizim to‘rtta asosiy komponentni birlashtiradi: (1) transformator arxitekturasidan foydalanadigan tabiiy tilni qayta ishlash asosidagi savollar yaratish moduli; (2) chuqur bilimlarni kuzatishga asoslangan talabalar bilimlarini modellashtirish mexanizmi; (3) Elementlarga javob berish nazariyasiga asoslangan va mashinani o‘rganish bilan takomillashtirilgan moslashuvchan test mexanizmi; va (4) anomaliyalarni aniqlash va xulq-atvor tahlilini o'z ichiga olgan ko'p qatlamli kiberxavfsizlik quyi tizimi. Tizim ko'p maqsadli optimallashtirish muammosi sifatida shakllantirilgan bo'lib, unda baholash aniqligi, xavfsizlikning mustahkamligi va o'quvchilarning ishtiroki birgalikda optimallashtiriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, moslashuvchan intellekt va kiberxavfsizlik yagona tizimda samarali ravishda birgalikda optimallashtirilishi mumkin, bu esa texnik ta'limda keyingi avlod intellektual baholash tizimlariga ham nazariy, ham amaliy hissa qo'shadi.
ta'limda sun'iy intellekt; moslashuvchan test; xavfsiz baholash tizimlari; bilimlarni kuzatish; tabiiy tilni qayta ishlash savollarini yaratish; ta'limda kiberxavfsizlik; texnik ta'lim; aqlli repetitorlik tizimlari.
DEVELOPING A SECURE AI-BASED EXAMINATION PLATFORM: AN EMPIRICAL ANALYSIS OF SECURITY MECHANISMS AND ACADEMIC INTEGRITY
Oliy ta’limda sun’iy intellektga asoslangan imtihon platformalarining ko‘payishi akademik yaxlitlikka tahdid soluvchi jiddiy xavfsizlik muammolarini keltirib chiqardi. Ushbu maqolada miqdoriy tadqiqot dizaynidan foydalangan holda sun’iy intellektga asoslangan baholash tizimlari uchun xavfsizlik mexanizmlarini empirik ravishda baholaydi. Ma’lumotlar 7 ta umumiy-o‘rta ta’lim muassasasidagi 234 akademik ma’mur, o‘qituvchilar va IT xavfsizligi mutaxassislaridan to‘plangan. Biometrik autentifikatsiya, sun’iy intellektni nazorat qilish mexanizmlari, ma’lumotlarni shifrlash protokollari va platforma xavfsizligi samaradorligi o‘rtasidagi munosabatlarni o‘rganish uchun qisman eng kichik kvadratlar strukturaviy tenglama modellashtirish (PLS-SEM) qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, biometrik autentifikatsiya (beta = 0.456, p < 0.001) va sun’iy intellektni nazorat qilish tizimlari (beta = 0.389, p < 0.001) imtihon xavfsizligini sezilarli darajada oshiradi. Ma'lumotlarni shifrlash ma'lumotlar yaxlitligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi (beta = 0.312, p < 0.01). Integratsiyalashgan xavfsizlik tizimi an’anaviy imtihon usullariga nisbatan akademik yaxlitlik buzilishini 34,2% ga kamaytiradi. Ushbu tadqiqot xavfsizlik talablarini talabalarning shaxsiy hayoti va kirish imkoniyati bilan muvozanatlashtiradigan xavfsiz sun’iy intellektga asoslangan imtihon platformalarini ishlab chiqish bo‘yicha dalillarga asoslangan ko‘rsatmalar berdi.
Sun’iy intellektga asoslangan imtihon, akademik yaxlitlik, biometrik autentifikatsiya, sun'iy intellektni nazorat qilish, ma’lumotlarni shifrlash, PLS-SEM, oliy ta’lim xavfsizligi.
EFFECTIVE WAYS TO INCREASE MOTIVATION IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING
This article analyzes the importance of motivation in the process of learning a foreign language, its types, and effective methods for increasing students' interest in language learning. This study examined the relationship between persistence (i.e., persistence of interest/CI and persistence of action/PE), emotions (i.e., enjoyment of the foreign language/FLE and boredom of the foreign language/FLB), and motivation (i.e., intrinsic motivation/IM and extrinsic moti -vation/EM) among university students learning English as a foreign language (EFL). A total of 79 students from Kokand State University voluntarily partici- pated in this study. Data were collected through a questionnaire designed to measure students' commitment, feelings, and motivation to learn EFL. During the study, internal and external factors of motivation were studied, and strategies for increasing motivation were developed based on modern pedagogical approaches. The results show that interactive methods, digital technologies, and an individual approach significantly increase students' engagement in language learning.
digital learning, consistency of interest; extrinsic motivation; Boredom from a foreign language; Enjoyment of a foreign language; courage; intrinsic motivation; persistence of action, interactive methods
HUJJATLARNI RASMIYLASHTIRISH JARAYONIDA NORMATIV TALABLARNING O‘RNI
Ushbu maqolada boshqaruv faoliyatida hujjatlarning huquqiy va me'yoriy asoslarini belgilashda normativ talablarning ahamiyati haqida tahlil qilinadi. Maqolada davlat tilida ish yuritish fanining oʻziga xos xususiyatlari, hujjatlarning rekvizitlari ya'ni zaruriy qismlari koʻrib chiqiladi. Shuningdek, hujjat aylanish jarayonida yoʻl qoʻyiladigan tipik xatolar va ularning oldini olishda texnik regmentlarning oʻrni yoritib beriladi.
hujjat, rekvizitlar, normativ talablar, hujjat aylanishi, aniqlik, soddalik, terminologik barqarorlik, qonun-qoidalar.
Tursunmuhammedova Soraxon Sayfullo qizi,
Turgʻunpoʻlatov Diyorbek Roʻzmamat oʻgʻli
РОЛЬ ФИНАЛЬНЫХ МОДАЛЬНЫХ ЧАСТИЦ (吧, 呢, 啊) В СМЯГЧЕНИИ ИМПЕРАТИВНЫХ РЕЧЕВЫХ АКТОВ В СОВРЕМЕННОМ КИТАЙСКОМ ЯЗЫКЕ
Данная работа посвящена исследованию прагматического потенциала модальных частиц в китайском языке как средства смягчения императивности. На примере частиц ba (吧), ne (呢) и a (啊) автор анализирует механизмы трансформации директивных речевых актов в вежливые просьбы и рекомендации. Особое внимание уделяется коммуникативной стратегии «сохранения лица», позволяющей говорящему соблюдать этические нормы китайского речевого этикета.
современный китайский язык, финальные модальные частицы, модальные частицы (吧, 呢, 啊), императивные речевые акты, прагматика, смягчение высказывания.
TURK TILIDA KO‘PLIK KATEGORIYASINING SEMANTIK XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada turk tilidagi ko‘plik kategoriyasi hamda uning asosiy ifoda vositasi bo‘lgan -lar/-ler qo‘shimchasining ma’noviy xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. An’anaviy qarashlarda bu qo‘shimcha asosan miqdoriy ko‘plikni bildirish bilan cheklangan bo‘lsa, zamonaviy tadqiqotlar uning nutq jarayonida yanada kengroq ma’nolarni ifodalashini ko‘rsatadi. Xususan, tahlil davomida ushbu qo‘shimchaning hurmat, mubolag‘a, yaqinlik, taxmin, kinoya kabi turli qo‘shimcha ma’no qatlamlari ochib beriladi. Tadqiqot natijalari turk tili grammatikasini chuqurroq anglash va nutq madaniyatini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada to‘plangan materiallar turkologiya yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar va turk tili tadqiqotchilari uchun manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Turk tili, ko‘plik kategoriyasi, -lar/-ler qo‘shimchasi, semantik xususiyatlar, pragmatik ma’no, hurmat va mubolag‘a, turkologiya, nutq madaniyati.
MISR VA O‘ZBEKISTON O‘RTASIDAGI MADANIY-GUMANITAR MUNOSABATLARNING RIVOJLANISH DINAMIKASI
Ushbu maqolada Misr va O‘zbekiston o‘rtasidagi madaniy-gumanitar munosabatlar tadqiq etilib, ilmiy va diniy munosabatlarga alohida urg‘u berilgani holda, shu sohadagi munosabatlarning rivojlanish bosqichlari, bugungi ahvoli hamda istiqbollari atroflicha o‘rganib chiqilib, ilmiy va diniy munosabatlarga doir ma’lumotlar turli tahlil usullari yordamida tahlil etilib, ushbu sohalarda ikki mamlakatlar bugungi kunga qadar erishgan yutuqlar o‘rganilib, bir qator kamchiliklar aniqlanib, ushbu kamchilikning yechilishiga doir yuzaga kelgan savollarga javob topilgan.
Madaniy-gumaitar,Al-azhar, hamkorlik, memorandum, Misr madaniyat markazi, elchixonalar faoliyati, diniy konfessiyalar, САДУМ, Ziyovuddin Boboxonov, Ahmad at-toyyib, Muhammad Said Tantoviy, Usmonxon Alimov.
KOMPYUTER TARMOQLARI UNING ASOSIY TURLARI VA VOSITALARI
Ushbu maqolada kompyuter tarmoqlarining asosiy turlari hamda ularni tashkil etish va boshqarishda qo‘llaniladigan apparat va dasturiy vositalar yoritiladi. Shuningdek, tarmoqlarning zamonaviy hayotdagi o‘rni, ularning internet, biznes va kundalik faoliyatdagi ahamiyati misollar orqali tahlil qilinadi. Maqolada tarmoq xavfsizligi va kelajakdagi rivojlanish istiqbollari, jumladan 5G va IoT texnologiyalarining ta’siri ham qisqacha ko‘rib chiqiladi
Kompyuter tarmoqlari, LAN, MAN, WAN, router, switch, modem, Ethernet kabeli, Wi-Fi, apparat vositalar, dasturiy ta’minot, TCP/IP, firewall, internet, axborot texnologiyalari, tarmoq xavfsizligi, 5G, IoT.
HALIMA XUDOYBERDIYEVA SHE'RIYATIDA ADABIY-ESTETIK IZLANISHLAR VA IJODIY INDIVIDUALLIK
Ushbu maqolada XX asr o'zbek adabiyotining yetuk vakili Halima Xudoyberdiyeva she'riyatidagi adabiy-estetik izlanishlar va ijodiy individuallik masalasi ko'rib chiqiladi. Shoiraning ijodiy tafakkuri, uning Sharq mumtoz adabiy an'analari bilan munosabati, badiiy uslubidagi original xususiyatlari va zamonaviy o'zbek she'riyatidagi o'rni tahlil etiladi. Maqolada Xudoyberdiyeva ijodining nazariy poydevori aniqlanadi. Vatan, ona, ishq va ramzlar tizimi tahlil qilinib, shoiraning poetik individualligini belgilovchi asosiy omillar ko'rsatib beriladi.
Halima Xudoyberdiyeva, she'riyat, adabiy-estetik izlanishlar, ijodiy individuallik, mumtoz adabiyot, badiiy uslub, lirik qahramon.
TILNING TARIXIY ILDIZLARINI O‘RGANISHDA MANBALAR AHAMIYATI
Til insoniyat jamiyatining ajralmas qismi bo‘lib, uning tarixi o‘tmish madaniyati, ijtimoiy jarayonlar va tsivilizatsiyalar rivojlanishini tushunish uchun muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqola tilning tarixiy ildizlarini o‘rganishda turli xil manbalarning o‘rni va ahamiyatini tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqotning maqsadi – tilshunoslikda qo‘llaniladigan asosiy manba turlarini aniqlash, ularning afzalliklari va cheklovlarini baholash hamda til tarixini rekonstruksiya qilishdagi o‘ziga xos o‘rnini ko‘rsatishdan iborat. Metodologiya qiyosiy-tarixiy, qiyosiy-tipologik, deskriptiv va kontent tahlil usullarini o‘z ichiga oladi. Asosiy natija sifatida, yozma yodgorliklar, dialektologik ma'lumotlar, toponimika, onomastika, arxeologik topilmalar va zamonaviy til holati tilning tarixiy rivojlanishini har tomonlama o‘rganish uchun bir-birini to‘ldiruvchi manbalar ekanligi aniqlandi.
tilshunoslik, til tarixi, manbalar, etimologiya, qiyosiy-tarixiy tilshunoslik.
Turgʻunpo‘latov Diyorbek Roʻzmamat oʻg‘li
PEDAGOGIK PSIXOLOGIYA FANINING RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Ushbu akademik maqola pedagogik psixologiya fanining rivojlanish bosqichlarini, uning falsafiy ildizlaridan to zamonaviy tendentsiyalarigacha bo'lgan evolyutsiyasini chuqur tahlil qiladi. Maqolada pedagogik psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanishi, XX asrning asosiy psixologik maktablari (bexeviorizm, geshtalt, kognitivizm, gumanizm) ta'siri, shuningdek, L.S. Vygotskiy va uning izdoshlari faoliyati orqali Markaziy Osiyo va Sovet maktabidagi rivojlanishi yoritilgan. Zamonaviy pedagogik psixologiyaning dolzarb muammolari, metodologik yangiliklar va kelajakdagi istiqbollari atroflicha ko'rib chiqilgan. Tadqiqot pedagogik psixologiyaning o'quv-tarbiya jarayonidagi ahamiyatini, uning insonning maqsadli rivojlanishi, kognitiv faoliyati va ijtimoiy-ijobiy fazilatlarini shakllantirishdagi rolini yoritishga qaratilgan.
Pedagogik psixologiya, rivojlanish bosqichlari, bexeviorizm, kognitivizm, Vygotskiy, ta'lim, tarbiya, metodologiya
“EKOLOGIK INVESTITSIYALAR VA YASHIL TEXNOLOGIYALARNING O‘ZBEKISTON BARQAROR RIVOJLANISHIGA TA’SIRINI EKONOMETRIK TAHLIL QILISH”
Ushbu maqolada O‘zbekistonda barqaror rivojlanishni ta’minlash jarayonida ekologik investitsiyalar va yashil texnologiyalarning ahamiyati ekonometrik usullar yordamida tahlil qilinadi. Tadqiqotda ekologik investitsiyalar hajmi, qayta tiklanadigan energiya ulushi va yashil texnologiyalarni joriy etish darajasi bilan barqaror rivojlanish ko‘rsatkichlari o‘rtasidagi bog‘liqlik o‘rganilgan. Tahlil uchun State Committee of the Republic of Uzbekistan on Statistics, World Bank va United Nations ma’lumotlaridan foydalanilgan. Natijalar ekologik investitsiyalar va yashil texnologiyalar barqaror rivojlanishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatadi.
Barqaror rivojlanish, yashil iqtisodiyot, ekologik investitsiyalar, yashil texnologiyalar, ekonometrik tahlil, qayta tiklanadigan energiya, CO₂ emissiyasi, energiya samaradorligi, iqtisodiy o‘sish, regressiya modeli.
MADANIY MEROS VA MADANIY XILMA-XILLIKNING QIYOSIY TAHLILI (NAVRO‘Z VA SOLNAL BAYRAMLARI MISOLIDA)
Ushbu maqolada milliy bayramlar kontekstida madaniy xilma-xillik va madaniy merosni anglash masalalari qiyosiy yondashuv asosida tahlil qilinadi. Turli xalqlarning milliy bayramlari ularning tarixiy xotirasi, qadriyatlari va ijtimoiy o‘ziga xosligini aks ettiruvchi muhim madaniy hodisa sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot jarayonida Koreya va O‘zbekiston davlatlari madaniyatlarining bayram an’analari qiyoslab o‘rganilib, milliy bayramlarning kelib chiqish tarixi, nishonlanish uslubi, tayyorlanadigan taomlari, shuningdek, alohida urf-odatlar orqali umumiy va farqli jihatlar aniqlanadi. Milliy bayramlarning madaniy merosni saqlash, avlodlar o‘rtasida uzviylikni ta’minlash hamda madaniy xilma-xillikni mustahkamlashdagi o‘rni ochib beriladi. Shu bilan birga, maqola globallashuv sharoitida milliy o‘zlikni anglash va madaniy bag‘rikenglikni rivojlantirish masalalarini chuqurroq tushunishga xizmat qiladi.
milliy bayramlar, qadriyatlar, Solnal, Navro‘z, qiyosiy yondashuv, madaniy meros, madaniy xilma-xillik
HUDUDLARDA TURIZM SOHASINI MOLIYALASHTIRISH VA BOSHQARISHNING AMALDAGI HOLATI TAHLILI
Ushbu maqolada hududlarda turizm sohasini moliyalashtirish va boshqarishning amaldagi holati tahlil qilinadi. Asosiy e’tibor turizm infratuzilmasini rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan moliyaviy manbalar, investitsiya jarayonlari va ularning samaradorligiga qaratilgan. Maqolada davlat budjeti, xususiy sektor mablag‘lari, bank kreditlari hamda davlat-xususiy sheriklik mexanizmlarining o‘rni ochib berilgan. Shu bilan birga, hududiy darajada moliyaviy boshqaruv tizimining mavjud muammolari va ularni bartaraf etish yo‘llari muhokama qilinadi. Tadqiqot natijalari turizmni barqaror rivojlantirishda moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish va samarali boshqaruv mexanizmlarini joriy etish muhim ekanligini ko‘rsatadi.
turizm, moliyalashtirish, hududiy rivojlanish, investitsiya, davlat-xususiy sheriklik, moliyaviy boshqaruv, turizm infratuzilmasi
MEZOLIT DAVRIDA O‘ZBEKISTON HUDUDIDA XO‘JALIK FAOLIYATINING TRANSFORMATSIYASI
Ushbu maqolada O‘zbekiston hududida mezolit davrida xo‘jalik faoliyatining shakllanishi va rivojlanish jarayonlari arxeologik materiallar asosida kompleks tarzda tahlil qilinadi. Ayniqsa, mezolit davriga oid yodgorliklar va ulardan olingan topilmalar yordamida ovchilik, baliqchilik hamda terimchilikning o‘zaro bog‘liqligi ochib beriladi. Tadqiqot natijalari mezolit davri xo‘jaligining murakkablashuvi va keyingi neolit davridagi ishlab chiqaruvchi xo‘jalik uchun zamin yaratganini ko‘rsatadi.
mezolit, xo‘jalik, mikrolit, ovchilik, baliqchilik, terimchilik, O‘zbekiston.
OLIY TA’LIMDA STEAM YONDASHUVINI QO‘LLASH ORQALI BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING INNOVATSION-KREATIV KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISH
Ushbu maqolada oliy ta’limda STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematics) yondashuvini qo‘llash orqali bo‘lajak pedagoglarning innovatsion-kreativ kompetensiyalarini shakllantirish jarayoni tahlil etiladi. STEAM yondashuvining ta’lim jarayonida integratsiyalangan fanlar orqali talabalarning ijodiy fikrlash, muammolarni innovatsion yechish va kreativ loyihalarni ishlab chiqish qobiliyatlarini rivojlantirish zarurligi asoslab beriladi. Shuningdek, bo‘lajak pedagoglarda innovatsion-kreativ kompetensiyalarni shakllantirishda motivatsion, interaktiv, loyiha asosidagi va raqamli usullardan samarali foydalanish yo‘llari yoritiladi. Maqola STEAM yondashuvining zamonaviy ta’limdagi rolini va uning bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligiga ta’sirini ko‘rib chiqadi. Kalit so‘zlar: STEAM yondashuvi, innovatsion kompetensiyalar, kreativ kompetensiyalar, bo‘lajak pedagoglar, oliy ta’lim, integratsiyalangan ta’lim, loyiha usuli, raqamli texnologiyalar, ijodiy fikrlash, muammo asosidagi ta’lim, kasbiy tayyorgarlik.
РЕЧЕВАЯ КОМПЕТЕНЦИЯ КАК ОСНОВА ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКИ
В статье рассматривается речевая компетенция как системообразующий компонент профессиональной подготовки специалистов. Анализируются структура и содержание речевой компетенции, её роль в формировании профессионала, владеющего навыками эффективной коммуникации. Обоснована необходимость интеграции речевой подготовки во все дисциплины профессионального цикла. Предложены практические подходы к развитию речевой компетенции в условиях высшей школы.
речевая компетенция, профессиональная подготовка, коммуникативная компетентность, высшее образование, речевая деятельность, педагогика
PEDAGOG VA OTA-ONALAR O‘RTASIDAGI SAMARALI KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI: MAKTABGACHA TA’LIMDA INNOVATSION YONDASHUV
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tizimida pedagog va ota-onalar o‘rtasidagi samarali kommunikatsiya texnologiyalarining nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. Unda bola shaxsining har tomonlama rivojlanishida oila va ta’lim muassasasi hamkorligining o‘rni, kommunikatsiya jarayonining pedagogik ahamiyati hamda innovatsion yondashuvlarning dolzarbligi tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli platformalar, mobil ilovalar, messenjer guruhlari, onlayn kundaliklar va videoaloqa vositalarining pedagog va ota-onalar o‘rtasidagi muloqotni samarali tashkil etishdagi imkoniyatlari asoslab beriladi. Maqolada shaxsga yo‘naltirilgan yondashuv, empatiya va kommunikativ kompetensiyaning ahamiyati ham yoritilib, zamonaviy pedagogik hamkorlikning rivojlanish istiqbollari ko‘rsatib berilgan. Tadqiqot natijalari samarali kommunikatsiya bolalarning kognitiv, ijtimoiy va emotsional rivojlanishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi.
maktabgacha ta’lim, pedagog-ota-ona hamkorligi, kommunikatsiya texnologiyalari, innovatsion yondashuv, raqamli platformalar, mobil ilovalar, onlayn kundalik, pedagogik kompetensiya, ijtimoiy-emotsional rivojlanish.
MORPHOLOGICAL STRUCTURE OF ECONOMIC TERMS IN ENGLISH AND UZBEKISTAN: A COMPARATIVE ANALYSIS
This article provides a comparative analysis of the morphological structure of economic terms in English and Uzbek. The study explores the roles of affixation, composition, and abbreviation in the formation of terminological systems in both languages. The article highlights the structural characteristics of languages in expressing economic concepts and the specificity of term-forming morphemes.
economic terminology, morphological structure, comparative analysis, affixation, composition, derivation, terminological system.
MAQOLLARDA ZOOMORF KOD: TIL VA MADANIYAT UYG‘UNLIGI ATASÖZLERINDE ZOOMORF KOD: DIL VE KÜLTÜR UYUMU
Bu makalede Özbek atasözlerinde hayvan hareketleri aracılığıyla oluşan dilsel ifadeler incelenmektedir. Eski Türkçe döneminden günümüze kadar hayvan isimleri (zoonimler) ve onların davranışları, halk kültürü ve etnik bilincin yansıması olarak atasözlerinde kullanılmıştır. Makalede, Özbek atasözlerinde zoonimlerin yalnızca isim olarak değil, aynı zamanda hayvanın biyolojik özellikleri ve davranışları temelinde toplumsal ve kültürel mesaj iletmede nasıl işlev gördüğü ele alınmaktadır. İncelenen atasözleri, halkın yaşam tarzı, gelenek-görenekleri ve etnolingvistik özgünlüğünü yansıtan zoomorf kodlu örnekler sunmaktadır. Çalışma, atasözlerinin semantik, pragmatik ve etnolingvistik boyutlarını ortaya koyarak, dil ve kültür arasındaki ilişkiye dikkat çekmektedir.
Zoonim ¬ hayvan ismi, atasözü, hayvan davranışı, etnolingvistik, semantik, kültürel göstergeler, zoomorf kod, özbek halk kültürü, dil ve kültür ilişkisi.
GLOBALIZATION OF EDUCATION IN THE DIGITAL ERA AND ITS RESULTS
In the modern world, as a result of the rapid development of science, technology and economy, cooperation between countries is expanding. This process also requires the integration of the education system in the international arena. Therefore, internationalization in education is recognized as one of the important factors in the global exchange of knowledge, the introduction of innovations and the training of competitive personnel.
modernity in education, educational environment, internationalization, globalization in education, independent worldview of students, new technologies, pedagogical conditions, international programs, student exchange programs, educational process.
TEXNOLOGIYA FANIDAGI TIKUVCHILIK BO‘LIMINI O‘QITISH SHAKLLARI.
Ushbu maqolada texnologiya fanida tikuvchilik bo‘limini o‘qitishda qo‘llaniladigan asosiy shakllar va metodlar haqida sodda va tushunarli tarzda bayon qilingan. Tikuvchilik bo‘limida o‘quvchilarga amaliy ko‘nikma berish, ularda tikuv mashinalari bilan ishlash, gazlama tanlash, andaza chizish va kiyim tikish jarayonlarini o‘rgatishning samarali yo‘llari yoritilgan. Shuningdek, an’anaviy va zamonaviy dars shakllari, o‘quvchilarning qiziqishini oshiruvchi metodlar hamda baholash mezonlari haqida fikr yuritilgan.
Texnologiya fani, tikuvchilik, amaliy mashg‘ulot, dars shakllari, modellashtirish, gazlama, loyiha ishi, tikuv mashinasi, ko‘rgazmalar, ko‘nikma, qo‘l mehnati.
GAZLAMALARGA ISHLOV BERISH PRAKTIKUMI FANINI OʻQITISHDA DIDAKTIK VOSITALARNING O‘RNI
Mazkur maqolada texnologiya ta’limi jarayonida “Gazlamalarga ishlov berish praktikumi” fanini oʻqitishda didaktik vositalarning ahamiyati va ularning qo‘llanilishi metodikasi haqida yoritiladi. Didaktik vositalar ta’lim jarayonida nazariya va amaliyotning uzviy bog‘liqligini ta‘minlashda, talabalarning bilim, ko‘nikma va malakalarini shakllantirishda muhim omil sifatida yoritiladi. Shuningdek maqolada didaktik vositalarning turlari ko‘rgazmali texnik, amaliy va metodik vositalar tahlil etilib, ularning pedagogik vazifalari hamda samarali qoʻllash shartlari haqida soʻz boradi.
Gazlama, didaktik vositalar, texnologiya ta’limi, koʻnikma, malaka, koʻrgazmalilik tamoyili, texnik vositalar, metodik vositalar, amaliy mashgʻulot, ijodiy va mustaqil faoliyat, interfaol metodlar, taʼlim.
TARIXIY TURIZM: MAZMUNI, AHAMIYATI VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI
Mazkur ilmiy maqolada tarixiy turizmning nazariy asoslari hamda uning turizm tizimidagi oʻrni tadqiq etiladi. Tarixiy-madaniy meros obyektlaridan turistik resurs sifatida foydalanish masalalari, ularni muhofaza qilish va barqaror rivojlantirish yoʻnalishlari tahlil qilinadi. Shuningdek, tarixiy turizmning hududiy ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotga ta’siri va madaniy merosni asrashdagi ahamiyati yoritib beriladi. Tadqiqot natijalari tarixiy turizmni rivojlantirish strategiyalarini ishlab chiqishda ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.
tarixiy turizm, madaniy meros, tarixiy obidalar, turistik resurslar, barqaror turizm, hududiy rivojlanish, madaniy merosni muhofaza qilish.
MILLIY GʻOYA VA HUQUQIY ONGNING UYGʻUNLIGI
Mazkur maqolada milliy gʻoya va huquqiy ong tushunchalarining mazmuni, ularning jamiyat taraqqiyotidagi oʻrni hamda oʻzaro uygʻunligi tahlil qilinadi. Milliy gʻoya xalqning tarixiy merosi va qadriyatlariga tayangan holda jamiyatni birlashtiruvchi mafkuraviy asos sifatida yoritiladi. Huquqiy ong esa fuqarolarning qonunlarga munosabati, huquq va majburiyatlarni anglash darajasi sifatida talqin etiladi. Shuningdek, ushbu ikki omilning uygʻunligi huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyatini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etishi asoslab beriladi.
Milliy gʻoya, huquqiy ong, huquqiy madaniyat, qonun ustuvorligi, fuqarolik jamiyati, demokratik davlat, maʼnaviyat.
ONA TILI DARSLARIDA O’QUVCHILAR NUTQINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada ona tili darslarida o‘quvchilar nutqini rivojlantirishning samarali metod va usullari yoritilgan. Unda o‘quvchilarning og‘zaki va yozma nutqini boyitish, ularning fikrlash doirasini kengaytirish hamda mustaqil fikr bayon etish ko‘nikmalarini shakllantirish masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, dars jarayonida interfaol metodlardan foydalanish, matn ustida ishlash, so‘z boyligini oshirishga qaratilgan mashqlar tizimi hamda o‘qituvchining roli haqida muhim tavsiyalar berilgan. Maqola ona tili o‘qituvchilari uchun amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, o‘quvchilarning nutq madaniyatini rivojlantirishda qo‘llaniladigan samarali yondashuvlarni o‘z ichiga oladi
ona tili, nutqni rivojlantirish, og‘zaki nutq, yozma nutq, interfaol metodlar, so‘z boyligi, nutq madaniyati, mustaqil fikrlash, matn ustida ishlash, pedagogik yondashuvlar
O‘QUVCHILARNING KRITIK FIKRLASH KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHDA BAHOLASHGA INTEGRATSIYALASHGAN YONDASHUVNING SAMARADORLIGI
Maqolada o‘quvchilarning kritik fikrlash kompetensiyasini rivojlantirishda baholashga integratsiyalashgan yondashuvning mazmuni, tuzilishi va amaliy samaradorligi tahlil qilinadi. Baholashni faqat yakuniy natijani qayd etuvchi vosita sifatida emas, balki o‘quv jarayonining ichki tarkibiy qismi sifatida tashkil etish zarurligi asoslab beriladi. Diagnostik, joriy, formatif, o‘zaro va summativ baholashning yagona tizimda qo‘llanishi o‘quvchilarda dalillash, taqqoslash, tahlil qilish, xulosa chiqarish va o‘z fikrini qayta ko‘rib chiqish kabi amaliy ko‘nikmalarni kuchaytirishi ko‘rsatiladi. Muammoli topshiriqlar, mezonli baholash, refleksiv savollar hamda fikrni asoslashga yo‘naltirilgan vazifalar kritik fikrlashni rivojlantirishning muhim didaktik omillari sifatida talqin etiladi. Shuningdek, integratsiyalashgan yondashuv samaradorligini ta’minlaydigan pedagogik shartlar va metodik tavsiyalar bayon etiladi.
kritik fikrlash, kompetensiya, baholash, integratsiyalashgan yondashuv, formatif baholash, summativ baholash, mezonli baholash, refleksiya, muammoli topshiriq, tahliliy fikr, dalillash, o‘zaro baholash
SEMANTIC AMBIGUITY AND WORDPLAY IN UZBEK NEWSPAPER HEADLINES
This article investigates semantic ambiguity and wordplay in Uzbek newspaper headlines as important stylistic and communicative devices. The study analyzes different types of ambiguity, including lexical, structural, and pragmatic ambiguity, and explores how wordplay enhances reader engagement. Uzbek media headlines often employ linguistic creativity to attract attention, convey implicit meanings, and reflect cultural values. The findings suggest that while ambiguity and wordplay increase expressiveness and memorability, excessive use may lead to misunderstanding. The article highlights the balance between clarity and creativity in journalistic discourse.
semantic ambiguity, wordplay, Uzbek newspapers, headlines, linguistics, media discourse
BADIIY ASAR TILI — ADABIY TA’LIMDA MUHIM BOSQICH
Ushbu maqolada badiiy asar tilining adabiy ta’limdagi o‘rni va ahamiyati o‘rganiladi. Badiiy matn orqali o‘quvchilarda nutq madaniyati, estetik did va kommunikativ kompetensiya shakllantirishning usul va imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda mavjud ilmiy adabiyotlar tahlili va nazariy umumlashtirish metodlaridan foydalanilgan. O‘quv jarayonida badiiy tildan foydalanishning samarali yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, badiiy asar tili nafaqat adabiy, balki nutqiy, estetik va kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishning eng samarali vositasi hisoblanadi. Maqola adabiyot o‘qituvchilari va metodistlar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.
badiiy asar tili, adabiy ta’lim, nutq madaniyati, estetik tarbiya, kommunikativ kompetensiya, badiiy matn, o‘quvchi roli