TA’LIM, TARBIYA VA INNOVATSIYALAR JURNALI
Mazkur to‘plamda “Ta’lim, tarbiya va innovatsiya” jurnaliga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin. Online ISSN: 3030-3532
MILLIY BAYRAMLAR VA ULARNING YOShLAR TARBIYASIDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada milliy bayramlarning yosh avlodni ma'naviy-axloqiy jihatdan tarbiyalashdagi o‘rni, ularning milliy qadriyatlarni asrab-avaylash va avloddan-avlodga yetkazishdagi ahamiyati ilmiy tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda keng nishonlanadigan milliy bayramlarning yoshlar ongida vatanparvarlik, milliy g‘urur, tarixiy xotira, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini shakllantirishdagi roli yoritilgan. Maqolada milliy bayramlarning ta'lim muassasalari, mahalla va oilada yoshlar tarbiyasiga ko‘rsatadigan ijobiy ta'siri tahlil qilinib, ularni mazmunli tashkil etish bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan.
milliy bayram, yoshlar tarbiyasi, milliy qadriyatlar, ma'naviyat, vatanparvarlik, Navro‘z, Mustaqillik bayrami, mahalla, oila, yoshlar siyosati
THE USE OF DIFFERENT EDUCATIONAL METHODS IN TEACHING LANGUAGES
Language education has evolved considerably over the past decades, moving away from rigid grammar-translation practices toward diverse, learner-centered approaches. This article examines the role of different educational methods in the process of foreign language teaching, analyzing how communicative, project-based, problem-based, task-based, and digital learning strategies contribute to the development of linguistic competence, learner motivation, and autonomy. Particular attention is given to the practical application of these methods in the classroom and to the teacher's role in selecting and combining them effectively. The article concludes that the thoughtful integration of varied methods, rather than reliance on a single approach, produces the most sustainable results in language acquisition.
educational methods, language teaching, communicative competence, learner motivation, task-based learning, project-based learning, digital technologies, teaching strategies.
OLIY TA’LIMDA SIFAT BOSHQARUVI TIZIMINING AHAMIYATI
Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida sifat boshqaruvining nazariy asoslari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda ta’lim sifatini boshqarishning zamonaviy yondashuvlari, xususan ESG tamoyillari, ISO 21001 standarti, uzluksiz takomillashtirish modeli hamda manfaatdor tomonlar ishtirokiga asoslangan sifat boshqaruvi mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, oliy ta’lim muassasalarida ichki sifatni ta’minlash tizimini takomillashtirishning ustuvor yo‘nalishlari aniqlanib, sifat boshqaruvining samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
sifat boshqaruvi, oliy ta’lim, ESG standartlari, ISO 21001, ichki sifatni ta’minlash, sifat madaniyati, PDCA modeli, KPI, uzluksiz takomillashtirish.
АҲМАД ИБН ИБРОҲИМ АЛ-ҲОШИМИЙ ВА УНИНГ « جواهر البالغة في المعانيЖАВАҲИРУЛ-БАЛОҒА ФИЛ-МАЪОНИЙ ВАЛ-БАЁН ВАЛ«( »والبيان والبديع БАДИЪ») АСАРИ
Мазкур мақолада араб балоғатшунослигининг йирик намояндаларидан бири Аҳмад ибн Иброҳим ал-Ҳошимийнинг ҳаёти, илмий мероси ҳамда унинг машҳур «Жавоҳирул-балоға фил-маъоний вал-баён вал-бадиъ» асари таҳлил қилинади. Асарнинг араб риторикаси тараққиётидаги ўрни, тузилиши, илмий услуби ва кейинги давр балоғат таълимига кўрсатган таъсири ёритилган.
ал-Ҳошимий, балоғат, маъоний, баён, бадиъ, араб адабиёти, риторика.
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA BAHOLASHNING ILMIY-USLUBIY YONDASHUVLARI
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida baholashning ilmiy-uslubiy yondashuvlari hamda nazariyalari haqida ma’lumot beriladi.
oliy ta’lim muassasalari, baholash, yondashuv, nazariya, ta’lim-tarbiya.
MUHOKAMALI ESSEDA ARGUMENTATSIYA VA KONTRARGUMENTNING O‘RNI
Mazkur maqolada muhokamali essening o‘quvchilarda mustaqil, tanqidiy va tahliliy fikrlashni rivojlantirishdagi o‘rni yoritiladi. Xususan, argumentatsiya va kontrargument tushunchalarining mohiyati, ularning esse tuzilishidagi o‘rni hamda shaxsiy fikrni asoslash jarayonidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchilarga o‘z pozitsiyasini dalillar asosida ifodalash, qarama-qarshi fikrni anglash va unga mantiqiy munosabat bildirishni o‘rgatish bo‘yicha amaliy tavsiyalar beriladi.
muhokamali esse, argumentatsiya, kontrargument, shaxsiy fikr, tanqidiy fikrlash, dalil, tahlil, yozma nutq, mustaqil fikrlash.
UMUMIY O‘RTA TA’LIM MUASSASALARIDA INNOVATSION BOSHQARUVNING TA’LIM SIFATI VA O‘QUVCHILAR FAOLLIGIGA TA’SIRI: TAJRIBA-SINOV TADQIQOTI
Maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida innovatsion boshqaruvning ta’lim sifati, o‘quvchilar o‘zlashtirishi va faolligiga ta’siri tajriba-sinov usulida o‘rganilgan. Tajriba tanlangan tajriba (n=20) va nazorat (n=22) guruhlarini bir o‘quv yili davomida qiyoslash asosida o‘tkazilib, natijalar matematik-statistik hamda korrelyatsion tahlil yordamida qayta ishlangan. Tadqiqot gipotezasi tasdiqlanib, innovatsion boshqaruv joriy etilgan guruhda o‘zlashtirish 27,8 foizga, nazorat guruhida esa 11,4 foizga o‘sgani aniqlandi. Korrelyatsion tahlil rahbarning innovatsion kompetentligi boshqaruv samaradorligining hal qiluvchi omili ekanini (r=0,78), moliyalashtirish hajmi esa ta’lim sifati bilan zaif bog‘langanini (r=0,31) ko‘rsatdi.
innovatsion boshqaruv, tajriba-sinov, o‘zlashtirish, ta’lim sifati, o‘quvchilar faolligi, korrelyatsion tahlil, integral mezonlar, ta’lim menejmenti.
O'ZBEKISTON OLIY TA'LIM EKSPORTINING INSTITUTSIONAL SALOHIYATI VA MINTAQAVIY RAQOBATBARDOSHLIGI: QIYOSIY TAHLIL
Maqolada O'zbekiston oliy ta'lim eksportining institutsional va sifat ko'rsatkichlari tahlil qilinib, mamlakatning mintaqaviy raqobatdagi o'rni Qozog'iston bilan qiyoslash asosida baholanadi. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, institutsional ko'rsatkichlar tizimlashtirilishi hamda kuchli va cheklovchi omillarni tuzilmaviy (SWOT-yo'naltirilgan) baholash usullaridan foydalanildi. Natijalar ko'rsatishicha, 2025-yilda O'zbekistonda 45 ta ta'lim dasturi xalqaro akkreditatsiyadan o'tgan, TOP-500 universitetlar bilan 17 ta qo'shma dastur yo'lga qo'yilgan va 30 ta xorijiy OTM/filial faoliyat yuritmoqda. Shunga qaramay, xorijiy talabalar ulushi (≈0,87–1,30 %) bo'yicha O'zbekiston Qozog'istondan (≈4,63 %) qariyb 5,3 barobar orqada. Maqola raqobatbardoshlikni oshirishning institutsional yo'nalishlarini empirik asosda belgilaydi.
institutsional salohiyat, xalqaro akkreditatsiya, qo'shma dasturlar, mintaqaviy raqobat, yumshoq kuch, ta'lim eksporti, O'zbekiston, Qozog'iston.
RAQAMLI MEDIAMAKONDA MILLIY MUSIQIY MEROSNI TARG‘IB QILISH ORQALI AXBOROT MADANIYATINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada raqamli mediamakon sharoitida milliy musiqiy merosni targ‘ib qilish orqali jamiyatda axborot madaniyatini shakllantirishning nazariy va amaliy jihatlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Globallashuv jarayonlari, axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi hamda raqamli platformalarning keng tarqalishi natijasida madaniy kontentning jamiyat ongiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatlari tobora ortib bormoqda. Tadqiqotda milliy musiqa insonning ma’naviy dunyoqarashi, estetik tafakkuri va milliy o‘zligini shakllantiruvchi muhim ijtimoiy-madaniy omil sifatida baholanadi. Shuningdek, raqamli platformalarda milliy musiqiy merosni ommalashtirish, yosh avlodning axborot iste’moli madaniyatini rivojlantirish hamda xorijiy madaniy ta’sirlarga nisbatan barqarorlikni ta’minlash mexanizmlari yoritilgan. Maqolada milliy musiqiy kontentni raqamlashtirish, zamonaviy media vositalari orqali targ‘ib qilish va axborot madaniyatini rivojlantirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan asoslangan.
raqamli mediamakon, milliy musiqiy meros, axborot madaniyati, milliy qadriyat, raqamlashtirish, media kommunikatsiya, yoshlar, madaniy identiklik.
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA MUSIQA TA’LIMINI TASHKIL ETISH: SINFLAR KESIMIDA
Ushbu maqolada umumta’lim maktablarida musiqa ta’limini tashkil etishning yosh va sinflar kesimidagi o‘ziga xos jihatlari tahlil etilgan. Shuningdek, musiqa ta’limini tashkil etishda o‘quvchining biologik va fiziologik xususiyatlari inobatga olinib ma’lum yondashuvlar tavsiya sifatida berilgan.
umumta’lim maktabi, o‘quvchi, musiqa ta’limi, ijodiy qobilyat, milliy musiqa cholg‘ulari, musiqa to‘garagi
HOW ARTIFICIAL INTELLIGENCE IS CHANGING OUR LIVES
This article examines the role and significance of artificial intelligence (AI) in the development of modern society. It analyzes the application of AI in education, healthcare, the economy, industry, transportation, and everyday life. The paper also discusses the advantages of AI as well as the challenges associated with its implementation, including data security, privacy protection, labor market transformation, and ethical concerns. The article concludes that the responsible and effective use of artificial intelligence is one of the key factors for sustainable social and technological development.
Artificial Intelligence, Digital Technologies, Automation, Machine Learning, Neural Networks, Education, Healthcare, Economy, Innovation, Digital Transformation.
SCIENTIFIC FOUNDATIONS OF ORGANIZING EVACUATION PROCESSES IN EMERGENCY SITUATIONS
This article examines the scientific foundations of organizing evacuation processes during emergency situations. Evacuation is one of the most important measures aimed at protecting human life and health during natural, technological, and social emergencies. The effectiveness of evacuation depends on proper planning, management, psychological factors, communication systems, and the application of modern technologies. The article analyzes the theoretical principles of evacuation organization, human movement patterns, risk assessment methods, and modern approaches to managing large groups of people in dangerous conditions. Special attention is given to the role of information systems, simulation models, and decision-making mechanisms in improving evacuation efficiency. The study emphasizes that scientifically based evacuation planning reduces losses, increases the effectiveness of emergency response operations, and ensures public safety. The development of modern evacuation systems requires the integration of engineering, psychology, information technologies, and emergency management principles.
emergency situations, evacuation, safety, risk management, human behavior, emergency response, evacuation planning, information systems, disaster management.
SINFLAR KESIMIDAGI O‘QUVCHILAR YOSH XUSUSIYATLARINING TASVIRIY FAOLIYATDAGI FARQLARI
Ushbu maqolada sinflar kesimida o‘quvchilarning yosh xususiyatlari hamda ularning tasviriy faoliyatdagi namoyon bo‘lishi ilmiy-pedagogik jihatdan ko‘rib chiqiladi. Tadqiqotda boshlang‘ich ta’lim bosqichidagi o‘quvchilarning psixologik va fiziologik rivojlanish xususiyatlari, tasviriy faoliyatga bo‘lgan qiziqishi, ijodiy fikrlashi, tasvir yaratish ko‘nikmalari hamda yoshga bog‘liq individual farqlari o‘rganiladi. Shuningdek, turli sinf o‘quvchilarining rasm chizish jarayonidagi tasviriy ifoda vositalaridan foydalanish darajasi, rang tanlovi, kompozitsion yechimlari va ijodiy yondashuvlari o‘zaro taqqoslanadi. Tadqiqot natijalari tasviriy san’at darslarini o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda tashkil etish, samarali pedagogik metodlarni tanlash hamda ularning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Yosh xususiyatlari, tasviriy faoliyat, tasviriy san’at, boshlang‘ich ta’lim, o‘quvchilar, ijodiy qobiliyat, psixologik rivojlanish, pedagogik yondashuv, sinflar kesimi, rasm chizish, kompozitsiya, rang idroki, vizual tafakkur.
Abduqaxorova Muslimaxon Mirzabaxrom qizi
ЕSHITISHIDА NUQSОNI BОR BОLАLАRNI TАRBIУАLАSHDА MАKTАB VА ОILА HАMKОRLIGI
Mаzkur mаqоlаdа еshitishidа nuqsоni bоr bоlаlаrni tаrbiуаlаshdа mаktаb vа оilа hаmkоrligining pеdаgоgik аhаmiуаti hаmdа uni sаmаrаli tаshkil еtishning mеtоdik аsоslаri tаhlil qilingаn. Tаdqiqоtdа ilmiу-pеdаgоgik mаnbаlаrni tаhlil qilish, qiуоsiу tаhlil, tizimli уоndаshuv vа umumlаshtirish mеtоdlаridаn fоуdаlаnildi. Nаtijаlаr mаktаb vа оilа о‘rtаsidаgi uzluksiz hаmkоrlik, individuаl уоndаshuv, kоmmunikаtiv qо‘llаb-quvvаtlаsh hаmdа zаmоnаviу pеdаgоgik tеxnоlоgiуаlаrdаn fоуdаlаnish еshitishidа nuqsоni bоr bоlаlаrning ijtimоiу mоslаshuvi, nutqiу rivоjlаnishi vа shаxsiу kаmоlоtigа ijоbiу tа’sir kо‘rsаtishini tаsdiqlаdi. Tаdqiqоt nаtijаlаri mаxsus vа inklуuziv tа’lim аmаliуоtidа mаktаb–оilа hаmkоrligini tаkоmillаshtirishgа xizmаt qiluvchi ilmiу-mеtоdik tаvsiуаlаrni ishlаb chiqishgа аsоs bо‘lаdi.
еshitishidа nuqsоni bоr bоlаlаr, mаktаb, оilа, hаmkоrlik, surdоpеdаgоgikа, tаrbiуа, inklуuziv tа’lim, pеdаgоgik уоndаshuv, kоmmunikаtiv rivоjlаnish.
МЕХАНИЗМЫ ОБЕСПЕЧЕНИЯ МАКРОЭКОНОМИЧЕСКОЙ СТАБИЛЬНОСТИ В УСЛОВИЯХ ГЛОБАЛЬНЫХ ЭКОНОМИЧЕСКИХ КРИЗИСОВ
В данной статье анализируются механизмы обеспечения макроэкономической стабильности страны в условиях глобальных экономических кризисов. В исследовании освещаются гибкость фискальной и монетарной политики, управление государственными резервами и значение структурных реформ в борьбе с кризисными явлениями. Полученные результаты подчеркивают важность институциональной среды в обеспечении экономической устойчивости.
макроэкономическая стабильность, глобальный кризис, фискальная политика, монетарная политика, экономический рост, институциональные реформы.
BO‘LAЈAK TEХNOLOGIYA FANI O‘QITUVCHILARINI TAYYORLAЅHDA INNOVATЅION TA’LIM TEХNOLOGIYALARINING O‘RNI
Ushbu maqola zamonaviy ta’lim sharoitida bo‘lajak texnologiya fani o‘qituvchilarini tayyorlashda innovatsion ta’lim texnologiyalarining ahamiyatini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi an’anaviy tayyorlash metodlarining cheklovlari va innovatsion yondashuvlarning samaradorligini milliy va xalqaro tajribalar asosida tahlil qilishdan iborat. Maqolada O‘zbekiston va rivojlangan mamlakatlar (Finlandiya, Singapur, AQSh) tajribalari qiyosiy tahli l qilinadi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, innovatsion texnologiyalar bilan chuqur integratsiyalashgan o‘qituvchi tayyorlash dasturlari bo‘lajak pedagoglarning kasbiy va shaxsiy kompetensiyalarini sezilarli darajada oshiradi.
Innovatsion ta’lim texnologiyalari, texnologiya fani o‘qituvchisi, kasbiy tayyorgarlik, IKT kompetentligi, STEAM ta’limi, pedagogik innovatsiya.
NOLOKAL BOSHLANG‘ICH VA DIRIXLE CHEGARAVIY SHARTLI TOR TEBRANISH TENGLAMASI UCHUN MANBANI ANIQLASHNING TESKARI MASALASI
Ushbu maqolada chekli oraliqda aniqlangan tor tebranish tenglamasi uchun manbani aniqlashning teskari masalasi o‘rganiladi. Masalada tebranish jarayonini tavsiflovchi funksiya bo‘yicha klassik boshlang‘ich shart o‘rniga vaqt bo‘yicha nolokal shart va fazoviy o‘zgaruvchi bo‘yicha Dirixle chegaraviy sharti qo‘yilgan. Noma'lum manba funksiyasini aniqlash uchun qo‘shimcha (ortiqcha) shart kiritilgan. Furye usuli — o‘ziga xos funksiyalar bo‘yicha yoyish usuli — yordamida masala har bir garmonika uchun ikkinchi tartibli oddiy differensial tenglamalar sistemasiga keltiriladi va noma'lum Furye koeffitsientlari uchun aniq formulalar olinadi. Berilgan funksiyalarga qo‘yilgan silliqlik shartlari ostida masala yechimining mavjudligi va yagonaligi isbotlangan, mos regulyarlik (rezonans bo‘lmaslik) sharti ko‘rsatilgan.
tor tebranish tenglamasi, teskari masala, manbani aniqlash, nolokal shart, Dirixle sharti, Furye usuli, mavjudlik va yagonalik.
SOLIQLAR BO'YICHA MAJBURIYATLAR HISOBI: NAZARIY ASOSLAR, AMALIY MUAMMOLAR VA MILLIY AMALIYOT
Soliqlar bo'yicha majburiyatlar hisobi buxgalteriya hisobining eng ko'p bahsli va amaliy jihatdan murakkab sohalari qatorida turadi. Bir tomondan — soliq qonunchiligi, ikkinchi tomondan — moliyaviy hisobot standartlari, ular doim ham bir xil yo'nalishda harakat qilmaydi. Aynan ushbu ikki tizim o'rtasidagi bo'shliqlarni to'g'ri boshqarish moliyaviy hisobotning sifatini, investorlar va nazorat organlari oldidagi ishonchlilikni belgilab beradi. Ushbu maqolada joriy va kechiktirilgan soliq majburiyatlarining mohiyati, IAS 12 hamda O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (2020) asosida ularning hisobi, qo'shilgan qiymat solig'i bo'yicha majburiyatlarning o'ziga xos xususiyatlari, shuningdek, noaniqlik sharoitida soliq pozitsiyalarini baholash masalalari — IFRIC 23 talqinida — ko'rib chiqiladi. Milliy va xalqaro standartlar o'rtasidagi tafovutlar ham tahlil qilinadi. Maqolaning asosiy argumenti shundan iboratki, soliq majburiyatlarini hisobga olish oddiy «qoidalarni qo'llash» emas, balki chuqur kasbiy hukmchilikni talab etuvchi jarayondir va bu haqiqat amaliyotda ko'pincha e'tibordan chetda qoladi.
soliq majburiyatlari, kechiktirilgan soliq, joriy soliq, QQS hisobi, IAS 12, IFRIC 23, vaqtinchalik farqlar, soliq bazasi, soliq xavfi, O'zbekiston Soliq kodeksi
INKLYUZIV TA’LIM ORQALI IJTIMOIY TENGLIK VA ADOLATNI TA’MINLASH
Mazkur maqolada inklyuziv ta’limning mohiyati, uning ijtimoiy tenglik va adolatni ta’minlashdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, O‘zbekistonda inklyuziv ta’limni rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar, mavjud muammolar va istiqbollar yoritiladi. O‘zbek pedagog olimlarining ilmiy qarashlari asosida inklyuziv ta’limning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni ochib beriladi.
Inklyuziv ta’lim, ijtimoiy tenglik, adolat, ta’lim sifati, maxsus ehtiyojli bolalar, pedagogik kompetensiya, integratsiya.
INGLIZ TILI TA’LIMIDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining ingliz tili ta’limi jarayoniga integratsiyalashuvi pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda SIga asoslangan til o‘rganish platformalarining (adaptiv mashqlar, chatbotlar, nutqni tanish tizimlari, avtomatik baholash vositalari) o‘quv jarayonini individuallashtirish, motivatsiyani oshirish va kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishdagi imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Shu bilan birga, ushbu texnologiyalarni joriy etishda yuzaga keladigan pedagogik, metodik va texnik cheklovlar ham yoritiladi. Tadqiqot nazariy tahlil, qiyosiy va tizimli yondashuv metodlariga asoslangan.
sun’iy intellekt, ingliz tili ta’limi, adaptiv ta’lim, raqamli pedagogika, individuallashtirilgan o‘qitish, nutqni tanish texnologiyalari, chatbot, kommunikativ kompetensiya.
PAN-ARAB BIRLIGINING VOSITASI SIFATIDA: TARIXIY, SIYOSIY VA SOTSIOLINGVISTIK JIHATLAR
Ushbu maqola arabchani pan-arab birligining ko’p qirrali vositasi sifatida ko’rib chiqadi uning tarixiy evolyutsiyasi, siyosiy instrumentalizatsiyasi va zamonaviy sotsiolingvistik muammolarini o’rganadi. Xalqaro ilmiy tadqiqotlar, Arab Davlatlari Ligasining rasmiy hujjatlari, YuNESKO materiallari va O’zbekiston Respublikasining tegishli qonunchilik bazasi asosida maqola arabchaning din, milliy kimlik va geosiyosiy diskurs kesishmasida o’ziga xos o’rin egallashini ta'kidlaydi. Til yigirma ikki arab davlatida kuchli birlashtiruvchi ramz sifatida xizmat qilishi shubhasiz bo’lsa-da, doimiy diglossik keskinliklar, mintaqaviy shevaviy parchalanish va globallashuv bosimi til birligini siyosiy hamjihatlik bilan tenglashtirish imkonini bermaydigan murakkab vaziyat yaratadi. Maqola O’zbekistonning arabcha tadqiqotlarga munosabatini tilning sivilizatsion ahamiyatini o’z yo’lida o’zlashtirаyotgan noarab davlatlar uchun model sifatida ko’rib, mulohazalar bilan yakunlanadi.
arabcha; pan-arabizm; diglossiya; Arab Davlatlari Ligasi; lingvistik kimlik; O’zbekiston; sharqshunoslik.
NEMIS TILI DARSLIKLARIDA LINGVOMADANIY KOMPONENTLARNING IFODALANISHI VA ULARNING MADANIYATLARARO KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI
Mazkur maqolamda nemis tili darsliklarida aks ettirilgan lingvomadaniy komponentlarning mazmuni, ularning didaktik xususiyatlari hamda madaniyatlararo kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishdagi metodik imkoniyatlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotimizda zamonaviy xorijiy til ta'limining kommunikativ va lingvomadaniy paradigmalari asosida darsliklarda uchraydigan milliy-madaniy birliklar, realiyalar, nutqiy etiket formulalari, urf-odatlar, an'analar, bayramlar, ijtimoiy-madaniy qadriyatlar hamda autentik matnlarning o‘quvchilarda madaniyatlararo muloqot kompetensiyasini shakllantirishdagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqotimiz natijalari nemis tili darsliklarida lingvomadaniy materiallardan tizimli foydalanish nafaqat til birliklarini samarali o‘zlashtirishga, balki o‘quvchilarning boshqa madaniyat vakillari bilan samarali, tolerant va mazmunli muloqot olib borish kompetensiyasini rivojlantirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi. Shuningdek, maqolada zamonaviy darsliklarni lingvodidaktik nuqtai nazardan takomillashtirish, ularda madaniy mazmundagi autentik materiallar ulushini kengaytirish hamda kommunikativ topshiriqlarni interkultural yondashuv asosida boyitish yuzasidan ilmiy-metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.
lingvomadaniy komponent, nemis tili darsliklari, madaniyatlararo kommunikativ kompetensiya, kommunikativ yondashuv, lingvodidaktika, sotsiolingvistik kompetensiya, pragmatik kompetensiya, interkultural muloqot, autentik matn.
KREDIT-MODUL TIZIMIDA INTERAKTIV TA’LIM TEXNOLOGIYALARI ORQALI BO‘LAJAK JISMONIY TARBIYA FANI O‘QITUVCHILARINING METODOLOGIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH
Maqolada kredit-modul tizimida interaktiv ta’lim texnologiyalarini qo‘llash orqali bo‘lajak jismoniy tarbiya fani o‘qituvchilarining metodologik ko‘nikmalarini rivojlantirish masalasi IMRAD talablari asosida yoritildi. Metodologik ko‘nikmalar tarkibi, simulyatsiya, kollaborativ platforma, gamifikatsiya, video tahlil va raqamli portfolio imkoniyatlari tahlil qilindi. 2021–2023-yillarda 90 nafar talaba ishtirokida o‘tkazilgan eksperimentda tajriba guruhi interaktiv texnologiyalar asosida, nazorat guruhi esa an’anaviy yondashuvda o‘qitildi. Natijalar tajriba guruhida metodologik ko‘nikmalar testi, raqamli savodxonlik, dars loyihalash, innovatsion yondashuv va pedagogik refleksiya ko‘rsatkichlari yuqori ekanini ko‘rsatdi.
interaktiv texnologiyalar, kredit-modul tizimi, metodologik ko‘nikmalar, jismoniy tarbiya, raqamli ta’lim, video tahlil, raqamli portfolio, pedagogik refleksiya.
OILA TARBIYASINING MA'NAVIY-AXLOQIY ASOSLARI: MILLIY QADRIYATLAR TALQINI
Mazkur maqolada tarbiyaning inson kamolotidagi o‘rni, oila tarbiyasining ma'naviy-axloqiy asoslari hamda milliy qadriyatlar negizida barkamol avlodni voyaga yetkazishning pedagogik va ijtimoiy ahamiyati yoritilgan. Tarbiya jamiyat taraqqiyoti va shaxs kamolotining muhim omili sifatida tahlil qilinib, uning uzluksizligi, tizimliligi hamda oila, mahalla va ta'lim muassasalari hamkorligiga asoslanganligi ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, Sharq mutafakkirlari, xususan, Abu Ali ibn Sino hamda jadid ma'rifatparvari Abdulla Avloniyning tarbiya haqidagi pedagogik qarashlari qiyosiy tahlil qilinib, ularning zamonaviy ta'lim-tarbiya tizimidagi dolzarbligi ochib berilgan. Maqolada ota-onaning farzand tarbiyasidagi mas'uliyati, shaxsiy namunaning tarbiyaviy ta'siri, milliy va umuminsoniy qadriyatlarning uyg‘unligi hamda diniy-ma'rifiy merosning yoshlar tarbiyasidagi o‘rni keng yoritilgan. Tadqiqot davomida tavsifiy, tahliliy va qiyosiy metodlardan foydalanildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, komil insonni shakllantirishning asosiy omili uzluksiz, maqsadli va qadriyatlarga tayangan tarbiya tizimi bo‘lib, u shaxsning intellektual salohiyati, axloqiy fazilatlari, fuqarolik mas'uliyati va vatanparvarlik tuyg‘ularining shakllanishiga xizmat qiladi. Zamonaviy globallashuv, axborot oqimining kuchayishi va madaniyatlararo integratsiya sharoitida yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiq, mustaqil fikrlaydigan hamda yuksak ma'naviyatli etib tarbiyalash davlat va jamiyat oldidagi ustuvor vazifalardan biri ekanligi ta'kidlanadi.
tarbiya, oila tarbiyasi, ma'naviyat, axloq, komil inson, milliy qadriyatlar, Abdulla Avloniy, Abu Ali ibn Sino, pedagogika, yoshlar tarbiyasi, jadid pedagogikasi, ma'rifat, oilaviy muhit, vatanparvarlik.
ЛЕВАНТИЙСКИЙ И ЕГИПЕТСКИЙ ДИАЛЕКТЫ АРАБСКОГО ЯЗЫКА: ЛИНГВИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ, СРАВНИТЕЛЬНАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА И СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИЙ КОНТЕКСТ
Настоящая статья посвящена сравнительному анализу двух наиболее распространённых региональных диалектов арабского языка - левантийского и египетского. В работе рассматриваются их фонологические, морфологические, лексические и синтаксические особенности на фоне классического арабского языка (фусха). Особое внимание уделяется социолингвистическому статусу данных диалектов, их роли в межарабской коммуникации, влиянию иностранных языков на их развитие, а также современным тенденциям в условиях медиапространства и глобализации. Авторы демонстрируют, что, несмотря на общую арабскую языковую основу, рассматриваемые диалекты обнаруживают значительные расхождения на всех уровнях языковой системы, что обусловлено историческими, географическими и культурными факторами.
арабский язык, левантийский диалект, египетский диалект, диалектология, фонология, морфология, социолингвистика, арабская диглоссия.
АРАБCКИЙ ЯЗЫК В CИCТЕМЕ МЕЖДУНАРОДНОГО ПРАВА И ДИПЛОМАТИЧЕCКОЙ ПРАКТИКИ: ПРАВОВОЙ CТАТУC И ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ
Cтатья поcвящена анализу правового cтатуcа арабcкого языка в cиcтеме международного права и дипломатичеcкой практике. Раccматриваетcя иcтория закрепления арабcкого языка в качеcтве официального языка Организации Объединённых Наций, его функции в международном нормотворчеcтве, cудебном и арбитражном производcтве. Оcобое внимание уделено языковой политике гоcударcтв Перcидcкого залива - Cаудовcкой Аравии и Объединённых Арабcких Эмиратов - в контекcте их cтратегий национального развития и учаcтия в международном арбитраже. Анализируютcя cовременные тенденции роcта интереcа к изучению арабcкого языка в мире. Cделан вывод о возраcтающей роли арабcкого языка как инcтрумента международно-правового регулирования и дипломатичеcкого взаимодейcтвия.
арабcкий язык, международное право, официальные языки ООН, международный арбитраж, дипломатия, Cаудовcкая Аравия, ОАЭ, языковая политика.
АРАБСКАЯ КАЛЛИГРАФИЯ КАК ВИД ВЫСОКОГО ИСКУССТВА И ЕЁ СОВРЕМЕННОЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЕ
данная статья посвящена исследованию арабской каллиграфии как уникального феномена художественной культуры, обладающего как эстетической, так и духовной ценностью. Рассматриваются исторические этапы становления каллиграфии, её связь с исламской традицией, а также ключевые стилистические направления. Особое внимание уделяется трансформации арабской каллиграфии в современном мире, её интеграции в цифровое искусство, дизайн и массовую культуру. В работе анализируется значение каллиграфии как формы визуальной коммуникации и средства сохранения культурной идентичности.
арабская каллиграфия, исламское искусство, визуальная культура, типография, современное искусство, каллиграффити.
СЛОЖНОСТИ ИЗУЧЕНИЯ АРАБСКОГО ЯЗЫКА ДЛЯ РУССКОЯЗЫЧНЫХ СТУДЕНТОВ
В данной статье рассматриваются основные сложности изучения арабский язык для русскоязычных студентов. Анализируются три ключевых аспекта языка: фонетика, грамматика и глагольная система. Особое внимание уделяется эмфатическим и гортанным звукам, категории долготы гласных, двойственному числу, «ломаному» множественному числу, системе рода, а также глагольным породам (аузанам) и особенностям спряжения. Делается вывод о системной сложности арабского языка и необходимости структурированного подхода к его изучению.
арабский язык, фонетика, грамматика, глагольные породы, эмфатические звуки, двойственное число, множественное число, спряжение, трудности обучения
ЯЗЫК И КУЛЬТУРНАЯ ПАМЯТЬ В АРАБСКОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРЕ: КОНЦЕПТУАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
В данной статье рассматривается роль языка в сохранении культурной памяти на примере арабской лингвокультуры. Особое внимание уделяется тому, как через язык передаются традиции, религиозные представления, ценности и особенности мировосприятия арабского общества. Анализируются основные культурные концепты арабской культуры, связанные с пониманием судьбы, родины, чести и свободы. Делается вывод о том, что арабский язык играет важную роль в сохранении национальной идентичности и исторической преемственности в условиях современного мира.
арабский язык, культурная память, лингвокультурология, национальная идентичность, концепт, традиции, культура
O‘ZBEKISTONDA INSON QADRI ULUG‘LANISHI: IJTIMOIY-HUQUQIY ISLOHOTLAR VA TARAQQIYOT OMILI
Mazkur maqolada O‘zbekistonda inson qadrini ulug‘lash, inson huquq va erkinliklarini ta’minlash, aholi farovonligini oshirish hamda kuchli fuqarolik jamiyatini barpo etish borasida amalga oshirilayotgan islohotlar tahlil qilingan. Shuningdek, mamlakatda “Inson qadri uchun” tamoyili asosida olib borilayotgan davlat siyosati, konstitutsiyaviy o‘zgarishlar, ijtimoiy himoya tizimi, ta’lim, sog‘liqni saqlash va aholining turmush darajasini yuksaltirishga qaratilgan chora-tadbirlar ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Tadqiqot natijalari inson manfaatlarini ta’minlash davlat taraqqiyotining muhim omili ekanligini ko‘rsatadi.
Inson qadri, inson huquqlari, demokratik islohotlar, fuqarolik jamiyati, ijtimoiy himoya, qonun ustuvorligi, Yangi O‘zbekiston, konstitutsiyaviy islohotlar, aholi farovonligi, davlat siyosati.