Jurnal muassis tashkiloti "Phoenix scientific publication center" MChJdir. Jurnal 2024-yil Noyabr oyidan boshlab yuritilib kelinmoqda. Mazkur to‘plamda “Izlanuvchi”("Researcher", "Исследователь") jurnaliga kelib tushgan tezis va maqolalar o‘rin olgan. Maqolalar: O'zbek, Rus va Ingliz tillarida qabul qilinadi, hamda yilda 12 marta nashr etiladi. Ushbu jurnalda zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish jarayonida innovatsion ta’lim texnologiyalarini joriy etish va loyihalashtirish, integratsion ta’limni rivojlantirishda yo‘nalishlar bo‘yicha kreativ g‘oyalar, takliflar va yechimlarni amalga oshirish maqsad qilib olingan. Bu jurnal materiallaridan OTM professor-o‘qituvchilari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktab o‘qituvchilari, mustaqil tadqiqotchilar, magistrantlar, ilmiy xodimlar, iqtidorli talabalar hamda shu sohada ilmiy ish olib borayotgan tadqiqotchilar foydalaishlari mumkin. Online ISSN: 3060-4990
KUZATUV TARMOG‘IDA YER OSTI SUVLARINING HISOBLANGAN PARAMETRLARI VA CHEGARAVIY SHARTLARINI GEOAXBOROT MATEMATIK MODELLASHTIRISH ASOSIDA ASOSLASH: NAZARIY TAHLIL
Maqolada kuzatuv tarmog‘i asosida yer osti suvlari monitoringini yuritishning matematik modeli va gidrogeologik parametrlar hamda chegaraviy shartlarni geoaxborot-matematik modellashtirish orqali asoslash metodologiyasining nazariy asoslari tahlil etiladi. Ishning maqsadi — Darsi qonuni va yer osti suvlari oqimining differensial tenglamasi asosida suvli qatlam parametrlari (filtratsiya koeffitsienti, g‘ovaklik, transmissivlik, zahira koeffitsienti) va chegaraviy shartlarining (Dirichlet, Neumann va Cauchy turlari) ilmiy-uslubiy asoslash prinsiplarini, shuningdek fazoviy ekstrapolyatsiyada Kriging geostatistik usulining qo‘llanilishini yoritishdir. Maqolada inverse-masala shaklidagi parametrlarni kalibrlash yondashuvi, chegaraviy shartlarni geoaxborot qatlamlari asosida avtomatik tayinlash algoritmi hamda modellar ishonchliligini baholashning standart mezonlari (NRMSE, R², Nash–Sutcliffe samaradorligi) nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Yondashuv arid iqlimli mintaqalar uchun tatbiq etilishi mumkin bo‘lgan uslubiy asos sifatida tavsif etiladi.
kuzatuv tarmog‘i, yer osti suvlari, matematik modellashtirish, Darsi qonuni, chegaraviy shartlar, Kriging, geoaxborot tizim, filtratsiya koeffitsienti, parametrlarni kalibrlash, Nash–Sutcliffe samaradorligi.
SURXONDARYO VILOYATI QISHLOQ XOʻJALIGI TARMOQLARI TARKIBI VA AGRAR INDUSTRIAL SIKLNING SHAKILLANISHI
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyati qishloq xoʻjaligi tarmoqlarining zamonaviy tarkibi chuqur tahlil qilingan. Viloyatda agrar-industrial siklning shakillanishi va rivojlanish tendensiyalari ilmiy asosda oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari qishloq xoʻjaligi ishlab chiqarishining samaradorligini oshirish va tarmoqlararo integratsiyani mustahkamlashga qaratilgan. Maqolada agrar-industrial kompleksni rivojlantirish boʻyicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Bu esa mintaqaning iqtisodiy barqarorligini taʼminlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Surxondaryo viloyati, Qishloq xoʻjaligi, Agrar-industrial sikl, Tarmoq tarkibi, Iqtisodiy rivojlanish, Integratsiya, Samaradorlik, Agrokompleks
CONTENT AND SOCIAL NECESSITY OF ESTABLISHING LIABILITY FOR CRIMES OF OFFICIALS OF NON-GOVERNMENTAL NON-PROFIT ORGANIZATIONS AND THE CAUSES OF COMMISSION OF OFFICIAL CRIMES BY THESE PERSONS
This article analyzes the content and social necessity of establishing legal liability for crimes committed by officials of non-governmental non-profit organizations as well as the underlying causes of such crimes by applying an IMRAD-based structure and synthesizing findings from academic research, demonstrating that effective accountability mechanisms are essential for ensuring transparency, safeguarding public trust, and preventing abuse of entrusted power within the nonprofit sector
non-governmental non-profit organizations, officials, criminal liability, corruption, abuse of power, accountability, governance, transparency, civil society
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ РУССКИХ И УЗБЕКСКИХ НАРОДНЫХ СКАЗОК: ДИАЛОГ ПРИРОДНЫХ И КУЛЬТУРНЫХ МИРОВ
В статье рассматриваются особенности русских и узбекских народных сказок в сравнительном аспекте. Анализируются образ героя и антагониста, специфика волшебства, отражение социального уклада, а также пространственно-временная организация сказочного мира. Показано, что при значительных различиях, обусловленных природно-географическими условиями, историческим опытом и религиозно-культурными традициями, обе сказочные системы выполняют сходные функции: формирование нравственного идеала, сохранение культурной памяти и утверждение ценностей справедливости, добра и верности. Делается вывод о диалогическом характере русской и узбекской фольклорных традиций и их значении в развитии национальных литератур.
народная сказка; фольклор; сравнительный анализ; русская литература; узбекская литература; образ героя; мифопоэтика; культурная традиция.
Me’yoriy hujjatlar toifalari mavzusi hujjatlarning tasnifi va ularning o'zaro aloqalarini o'rganishga qaratilgan. Ushbu maqola me’yoriy hujjatlarning turli toifalarini, ularning ahamiyatini va amaldagi qonunchilikda qanday qo'llanilishini ko'rib chiqadi.
me’yoriy hujjatlar, toifalar, qonunchilik, tasnif, ahmiyat.
TURIZM VA MEHMONDOSTLIK INDUSTRIYASIDA MUVOFIQLIKNI BAHOLASH
Ushbu maqola turizm va mehmondostlik industriyasida muvofiqlikni baholash jarayonini o'rganadi. Muvofiqlik, mijozlar ehtiyojlarini qondirish va xizmat sifatini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
turizm, mehmondostlik, muvofiqlik, baholash.
YO‘LLARDAGI TIRBANDLIK MUAMMOLARINI SAMARALI HAL ETISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYARNI QO‘LLASH
Maqolada hozirgi murakkab yo‘l sharoitlarida transport oqimlarini samarali boshqarishda zamonaviy raqamli texnologiyalaridan unumli foydalanish, keng joriy etish orqali yo‘l-transport hodisalari sonini kamaytirish yo‘nalishlari bayon etilgan.
Raqamlashtirish, transport oqimi, havfsizlik, telematika, avtomatik tizimlar, intellektual tizimlar.
THE ROLE OF STANDARDIZATION AND CERTIFICATION IN ENSURING THE QUALITY OF TOURISM SERVICES
This article analyzes the role of standardization and certification in ensuring the quality of tourism services. Based on international experience, it examines mechanisms for regulating tourism services and identifies directions for improving this system in Uzbekistan. The specific features of tourism services and the challenges associated with their standardization are highlighted, and practical recommendations are developed.
tourism, service quality, standardization, certification, competitiveness, regulatory documents, tourism services, quality management, state standards.
УВЕЛИЧЕНИЕ ЭФФЕКТИВНОСТИ ГИДРАВЛИЧЕСКИХ УСИЛИТЕЛЕЙ «ТЯГИ» ВЕРТОЛЕТА
В условиях возрастающей значимости эффективности и безопасности в авиации совершенствование системы управления вертолётом становится актуальной задачей. В данной статье анализируются пути повышения эффективности гидравлических “тяг”. Исследования показывают, что вибрации и динамические нагрузки являются основной проблемой. Использование композитных материалов, оптимизированной конструкции и совершенствование потоков позволяют снизить потери энергии. Кроме того, «адаптивные демпферы» (то есть устройства, уменьшающие вибрации в зависимости от условий), снижают вибрации и повышают точность и надёжность управления. В результате предложенные решения позволяют повысить эффективность системы на 20–30%.
Вертолёт, гидравлический усилитель, управляющая тяга, адаптивный демпфер, вибрация, эффективность, композитные материалы, инженерные инновации.
ГИДРАВЛИЧЕСКОЕ И ЭНЕРГЕТИЧЕСКОЕ УПРАВЛЕНИЕ ТОПЛИВОСНАБЖЕНИЕМ ТОПЛИВНОЙ СИСТЕМЫ САМОЛЕТА
В данной статье подробно рассматривается связь между снижением гравитационного давления с уменьшением уровня топлива и дополнительным расходом мощности насосов в системе питания самолета, в частности, на примере турбовинтового самолета Ан-26. В качестве теоретической основы были использованы гидростатика (закон Паскаля), уравнение Бернулли и расчеты мощности насоса. Расчеты, основанные на реальных технических параметрах Ан-26, показали, что благодаря специальной системе самолета, мощность насоса остается практически стабильной во время полёта и изменяется минимально. Практическая значимость расчета заключается в обеспечении безопасности, проектировании электросистем, оптимизации расхода топлива, планировании технического обслуживания и использовании в проектах модернизации в авиационной инженерии.
Система подачи топлива, гравитационное давление, гидростатическое понижение давления, подъёмный насос,ESN-14BM, An-26, AI-24VT, автоматическая система передачи, мощность насоса, давление ΔP, закон Паскаля, уравнение Бернулли.
SAMALIYOT DVIGATTELLARIDA YOQILG’I HARAKATINI O’RGANISH
Umumiy va Airbas A320 samaliyot dvigatellari haqida umumiy ma’lumot olish va yoqilg’i tizimini gidravlika orqali tahlil qilish. Olgan ma’lumotlar orqali jadval orqali xulosa olishni osonlashtirish.
Divigatellar, baklatr, balandlik, tezlik, sig’im, paskal(pa), m/s, hajm.
DISCOURSE AS A FRAMEWORK FOR UNDERSTANDING LANGUAGE, CONTEXT, AND SOCIAL MEANING
Discourse constitutes a fundamental construct in linguistics and the social sciences, referring to language use beyond isolated sentences and encompassing the interaction between text, context, and social practice. This article provides an analytical overview of discourse by examining its linguistic, social, and pedagogical dimensions. Drawing on established theoretical perspectives, the discussion highlights how discourse operates as a medium for meaning-making, identity construction, and the reproduction of power relations. The paper also underscores the importance of discourse competence in language education. By integrating insights from discourse analysis and sociolinguistics, this article demonstrates that discourse is not merely a vehicle for communication but a dynamic and socially embedded phenomenon.
Discourse, discourse analysis, sociolinguistics, communicative competence, identity, language in context
TURIZM VA MEHMONDO`STLIK INDUSTRIYASIDA MUVOFIQLIKNI BAHOLASH MILLIY TIZIMI
Mazkur maqolada turizm va mehmondoʻstlik industriyasida muvofiqlikni baholash milliy tizimining nazariy asoslari, amaliy ahamiyati hamda uni takomillashtirish yoʻnalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ushbu tizimning xizmatlar sifati, xavfsizlik, iste`molchilar hamda mamlakatning xalqaro turizm bozoridagi raqobatbardoshligiga ta`siri o`rganildi.Shuningdek, mavjud muammolar aniqlanib, ularni bartaraf etish bo`yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqildi.
turizm industriyasi, mehmondoʻstlik, muvofiqlikni baholash, sertifikatlashtirish, xizmat sifati, standartlashtirish, akkreditatsiya.
ORIFXON XOTAMOV IJODIDA MUMTOZ G‘AZAL VA MUSIQA UYG‘UNLIGI
Ushbu maqolada O‘zbekiston xalq hofizi, buyuk ustoz san’atkor shu bilan birga g‘azallarni kuy bilan uyg ‘unlashtirgan atoqli bastakor Orifxon Xotamovning hayot yo ‘li hamda o ‘zbek milliy musiqa san’atiga qo ‘shgan ulkan hissasi haqida so‘z boradi.
bastakor, hofiz, g‘azal, kuy, ashula, sozanda.
TIJORAT BANKLARI FAOLIYATIDA RISKLARNI BOSHQARISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH TIJORAT BANKLARI FAOLIYATIDA RISKLARNI BOSHQARISH USULLARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyatida risklarni boshqarish tizimini takomillashtirish masalalari o‘rganilgan. Bank faoliyatida yuzaga keladigan kredit, likvidlik, operatsion hamda bozor risklari tahlil qilingan. “Turonbank” AT misolida risklarni boshqarish tizimi o‘rganilib, bank faoliyatida risklarni kamaytirishning zamonaviy mexanizmlari ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, tijorat banklarida risklarni boshqarish tizimini takomillashtirish bank moliyaviy barqarorligini oshirish hamda bank tizimi samaradorligini ta’minlashga xizmat qilishi aniqlangan.
tijorat banklari, bank risklari, kredit riski, likvidlik riski, operatsion risk, risklarni boshqarish, Turonbank.
YOZEF GAYDN HAYOTI VA UNING SIMFONIK ORKESTR SHAKLLANISHIDAGI O‘RNI
Ushbu maqolada kompozitor Yozef Gaydn hayot yo‘li va ijodiy faoliyati, “Estergaz” saroyidagi xizmat davri, Y.Gaydnning simfonik orkestr tarkibi shakllanish jarayoni haqida so‘z boradi.
Kompozitor, musiqa, simfoniya, orkestr, cholg‘u, xor, oratoriya.
IQTIDORLI OʻQUVCHILAR BILAN ISHLASHNING NAZARIY PEDAGOGIK ASOSLARI
Ushbu maqolada iqtidorli o‘quvchilar bilan ishlashning nazariy-pedagogik asoslari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda iqtidor tushunchasining mazmun-mohiyati, uni aniqlashning ilmiy metodlari va o‘quvchilarning intellektual salohiyatini rivojlantirishga qaratilgan zamonaviy ta’lim strategiyalari yoritilgan. Shuningdek, iqtidorli bolalarning psixologik xususiyatlari va ularni ijtimoiy muhitga moslashtirishning pedagogik yechimlari tahlil etilgan.
Iqtidor, kreativlik, individual ta’lim, tabaqalashtirilgan yondashuv, intellektual salohiyat, pedagogik texnologiya, psixologik adaptatsiya, ta’limni boyitish, kognitiv rivojlanish.
FRANS LIZST HAYOTI VA IJODI , FORTEPIANO VA SIMFONIK MUSIQA JANIRLARGA QO’SHGAN HISSASI
Ushbu maqolada mashhur kompozitor, pioninachi va drijjor Frans Listning hayoti va ijodiy faoliyati tahlil qilinadi. Kompozitorning fortepiano va simfonik musiqa janriga qo‘shgan hissasi, fortepiano musiqasi va simfonik poema janrini rivojlantirishdagi o‘rni, vengr xalq musiqasi xarakterini ochib beruvchi asarlari, hayoti davomida yozgan mashhur asarlari tarixi to‘g‘risida so‘z boradi.
Kompozitor, drijjor, pioninachi, Vengr musiqasi, simfoniya, janr, simfonik poema
ОСОБЕННОСТИ ТАКТИКИ И МЕТОДИКИ ВЫЯВЛЕНИЯ И РАССЛЕДОВАНИЯ ПРАВОНАРУШЕНИЙ В СФЕРЕ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И КИБЕРПРОСТРАНСТВЕ
В статье анализируются особенности тактики и методики выявления, пресечения и расследования правонарушений и преступлений в сфере информационных технологий и киберпространстве. Рассматриваются основные виды правонарушений, их характерные признаки и сложности обнаружения в цифровой среде. Особое внимание уделяется вопросам сбора и фиксации цифровых доказательств, применению специальных технических средств и роли специалистов в области информационных технологий. Подчеркивается значение межведомственного и международного сотрудничества в противодействии киберпреступности. Сделан вывод о необходимости совершенствования нормативно-правовой базы и повышения профессиональной подготовки сотрудников правоохранительных органов.
информационные технологии, киберпространство, правонарушения, киберпреступления, цифровые доказательства, расследование.
ТАКТИКА И МЕТОДИКА РАССМОТРЕНИЯ АДМИНИСТРАТИВНЫХ ПРАВОНАРУШЕНИЙ В СФЕРЕ ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И РАССЛЕДОВАНИЕ ПРЕСТУПЛЕНИЙ, СОВЕРШАЕМЫХ В КИБЕРПРОСТРАНСТВЕ
В статье рассматриваются актуальные вопросы тактики и методики рассмотрения административных правонарушений в сфере информационных технологий, а также особенности расследования преступлений, совершаемых в киберпространстве. Анализируются основные виды административных правонарушений и киберпреступлений, их характерные признаки и сложности выявления. Особое внимание уделяется вопросам сбора, фиксации и оценки цифровых доказательств, роли специалистов в области информационных технологий и применению компьютерно-технических экспертиз. Подчеркивается значение межведомственного и международного сотрудничества в борьбе с киберпреступностью. Сделан вывод о необходимости совершенствования профессиональной подготовки сотрудников правоохранительных органов и внедрения современных технических средств для повышения эффективности противодействия правонарушениям в цифровой среде.
информационные технологии, административные правонарушения, киберпреступления, киберпространство, цифровые доказательства, расследование преступлений.
ИНТЕРАКТИВНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ В ОБУЧЕНИИ КУЛЬТУРЕ РЕЧИ: ЗАДАНИЯ, ФОРМЫ РАБОТЫ И РЕКОМЕНДАЦИИ
В статье рассматриваются интерактивные технологии как эффективный инструмент обучения культуре речи в условиях современного высшего образования. Анализируются теоретические основания применения интерактивных методов, представлена классификация форм работы, описаны конкретные задания и упражнения для развития речевых умений студентов. Особое внимание уделено методическим рекомендациям по организации интерактивного обучения с учётом специфики дисциплины «Культура речи». Результаты показывают, что систематическое использование интерактивных технологий существенно повышает мотивацию студентов и качество речевой подготовки.
интерактивные технологии, культура речи, обучение, речевая компетенция, формы работы, методика преподавания, высшая школа.
DAVLAT TIBBIY SUG`URTA SHAROITIDA TIBBIY XIZMAT SIFAT NAZORATI ASOSIY OMIL SIFATIDA
Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotining hisobotlarida keltirilishicha, sog‘liqni saqlash xarajatlarining taqsimlanishi bo‘yicha farqlanadi: davlat sog‘liqni saqlash dasturlari, majburiy sug‘urta, xususiy yoki ixtiyoriy tibbiy sug‘urta va fuqarolarning to‘g‘ridan to‘g‘ri to‘lovlaridan iborat. Iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti (OECD) tarkibiga kiruvchi rivojlangan mamlakatlarda sog‘liqni saqlashga ajratilgan jami mablag‘larning to‘rtdan uch qismi davlat tibbiy sug‘urtasi yoki majburiy sug‘urta dasturlari asosida moliyalashtiriladi. Jahonda aholi jon boshiga to‘g‘ri keladigan sog‘liqni saqlash tizimi xarajatlarining aholi ehtiyojlarini hisobga olingan darajasi va mazkur ko‘rsatkichning o‘zgarishi ko‘plab demografik, ijtimoiy va iqtisodiy omillarga, shuningdek sog‘liqni saqlash tizimini tashkiliy tartibga solish va moliyalashtirish mexanizmiga bog‘liq”. Davlat budjetidan sog‘liqni saqlash tizimini moliyalashtirishda tibbiy xizmatning sifatini oshirish dolzarblik kasb etib bormoqda. Bu esa, sog‘liqni saqlash sohasini rivojlantirishda davlat tibbiy sug‘urtasidan foydalanishga bo‘lgan zaruriyatini ko‘rsatmoqda.
sog‘liqni saqlash sohani moliyalashtirish, davlat tibbiy sug‘urtasi tizimini, tibbiy xizmatlar, sifat ko`rsatkichlar, sifat nazorati, majburiy sug‘urta dasturlari, tartibga solish va moliyalashtirish mexanizmi.
THE ROLE OF THE UZBEK EDUCATION SYSTEM IN THE GLOBAL EDUCATION SPACE
Preservation and enrichment of the culture of the peoples of Uzbekistan, recognition of education as a very important factor of national development, respect for the history and culture of other peoples, the inextricable link between education and upbringing, the fact that this process is aimed at the formation of a fully developed person, the identification of talented young people, the creation of conditions for them to consistently receive fundamental and special knowledge at the highest level of education. Serves as the basis for achieving effective results in the process of continuous education.
modern education,, foreign training modules, innovations in education, integration of foreign and national teaching methods, international cooperation, globalization, quality of education
XITOYDAGI SUN’IY INTELLEKTGA ASOSLANGAN “XIAOSHU” TAVSIYA TIZIMINING TAHLILI
Vaqt va texnologiya rivojlanishi bilan kutubxona xizmatlari va funktsiyalari rivojlanishda davom etmoqda. Jahonda kutubxona ma'lumotnoma xizmatlari texnologik taraqqiyot bilan sezilarli o'zgarishlarni boshdan kechirdi. Qog'ozga asoslangan ma'lumot manbalari asta-sekin raqamli formatlarga o'tdi va ma'lumotnoma bo'yicha maslahat xizmatlari an'anaviy yuzma-yuz maslahatlashuvdan elektron pochta va onlayn suhbat xonalariga aylandi. Sun'iy intellektning (AI) tez o'sishi bilan kutubxonalar intellektual xizmatlarning yangi bosqichiga kirdi. Matn yoki ovoz orqali o'zaro aloqada bo'lgan chatbotlar aqlli ma'lumotnoma xizmatlarini yaratildi. Kutubxonalarda sun'iy intellektni qo'llash nafaqat ma'lumotlarni qidirish va ma'lumot bo'yicha tavsiyalarning aniqligini oshirdi, balki shaxsiylashtirilgan o'qish tavsiyalari, aqlli tasniflash va bilimlar grafigini qurish kabi yangi xizmat modellarini yaratdi. So'nggi yillarda katta til modellari yetuklashdi va ChatGPT-4 ning paydo bo'lishi kutubxonalar inqilobiga sabab bo‘ldi. Ushbu modellar kuchli tabiiy tilni tushunish va yaratish imkoniyatlariga ega bo'lib, xizmat samaradorligini sezilarli darajada oshirdi hamda zamonaviy o'quvchilarning turli va moslashtirilgan ehtiyojlarini qondiradi.[1] Mazkur maqolada axborot ortiqchaligi sharoitida foydalanuvchilarga mos kontentni yetkazib berish muammosi ko‘rib chiqildi. Xiaoshu platformasining sun’iy intellektga asoslangan tavsiya mexanizmi funksional va texnologik jihatdan tahlil qilindi. Tizimning kontentga asoslangan hamda foydalanuvchi xulq-atvori asosidagi ishlash prinsiplari o‘rganildi. Tadqiqot natijasida ushbu modelni raqamli kutubxonalarga moslashtirish bo‘yicha konseptual taklif ishlab chiqildi.
sun’iy intellekt, tavsiya tizimi, Xiaoshu platformasi, raqamli kutubxona, axborot izlash tizimi
Mazkur ishda xotiraning psixologik xususiyatlari keng yoritilgan. Unda xotiraning asosiy jarayonlari — eslab qolish, saqlash, esga tushirish va unutish mexanizmlari ilmiy asosda tahlil qilinadi. Shuningdek, xotiraning turlari (qisqa muddatli, uzoq muddatli, ixtiyoriy va ixtiyorsiz) hamda ularning inson faoliyatidagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Ishda xotira samaradorligiga ta’sir etuvchi omillar, jumladan, diqqat, motivatsiya va takrorlashning ahamiyati alohida ta’kidlanadi. Mazkur tadqiqot psixologiya sohasida xotirani chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
xotira, Xotiraning nerv-fiziologik asoslari, eslab qolish, esga tushirish, unutish, qisqa muddatli xotira, uzoq muddatli xotira, ixtiyoriy xotira, ixtiyorsiz xotira, diqqat, motivatsiya, takrorlash, bilish jarayonlari, kognitiv jarayonlar, axborotni qayta ishlash, xotira samaradorligi.
AMERIKA SUDLARINING AN’ANAVIY SUDLOVDAN ELEKTRON SUD TIZIMLARIGA TRANSFORMATSIYASI: O‘ZBEKISTON ELEKTRON SUD TIZIMI BILAN TAHILI
Ushbu maqolada Amerika Qo‘shma Shtatlari federal sud tizimining an’anaviy shakldan raqamli modelga o‘tish evolyutsiyasi qiyosiy-huquqiy tahlil qilingan. Tadqiqotda Amerika sud tizimining 1789-yildan bugungi kungacha bo‘lgan tarixiy transformatsiyasi, sud iyerarxiyasining shakllanishi hamda sud hokimiyatining ma’muriy mustaqilligi masalalari yoritilgan. Maqolaning asosiy qismi CM/ECF va PACER tizimlarining funksional imkoniyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, ushbu platformalarning O‘zbekiston Respublikasining “My.sud.uz” yagona interaktiv xizmatlar portali bilan o‘xshash hamda farqli jihatlari asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada sud hujjatlarini unifikatsiya qilish, raqamli imkoniyatlar va sud tizimida kiberxavfsizlikni ta’minlash borasidagi xalqaro tajriba tahlil qilingan.
AQSh federal sud tizimi, raqamli transformatsiya, CM/ECF, PACER, My.sud.uz, elektron sudlov, OneID, sud iyerarxiyasi.
TA’LIM JARAYONIDA SUMMATIV BAHOLASH TOPSHIRIQLARI ORQALI KRITIK FIKRLASHNI SHAKLLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida summativ baholash topshiriqlarini kritik fikrlashni shakllantirishga xizmat qiladigan metodik vosita sifatida loyihalash masalasi yoritiladi. Tadqiqotning asosiy g‘oyasi summativ baholashni faqat yakuniy natijani qayd etuvchi nazorat shakli emas, balki o‘quvchining tahlil qilish, dalillarni solishtirish, xulosa chiqarish, qaror asoslash va bahsli vaziyatlarda nuqtayi nazarni himoya qilish qobiliyatini namoyon etuvchi murakkab faoliyat maydoni sifatida talqin etishdan iborat. Maqolada kritik fikrlashning tarkibiy ko‘nikmalari, yuqori darajali kognitiv amallar bilan aloqasi, summativ topshiriqlarni tuzish tamoyillari, mezonli baholashning o‘rni, topshiriqlarda yangi vaziyat, ko‘p manbali material, dalillash va refleksiya komponentlaridan foydalanish usullari tahlil qilinadi. Shuningdek, topshiriq dizayni, o‘quvchini oldindan tayyorlash, baholash mezonlarini shaffof belgilash, analitik rubrikalar qo‘llash va yakuniy natijalarni qayta o‘qitish bilan bog‘lashga doir amaliy tavsiyalar beriladi. Natijada summativ baholash topshiriqlari mazmuni va shakli to‘g‘ri tashkil etilganda ular o‘quv jarayonida kritik fikrlashni shakllantirishning samarali pedagogik mexanizmiga aylanishi asoslab beriladi.
summativ baholash, kritik fikrlash, yuqori darajali tafakkur, topshiriq dizayni, analitik rubrika, dalillash, refleksiya, mezonli baholash, ta’lim sifati, kognitiv kompetensiya, baholash metodikasi
ARALASH TA’LIM ASOSIDA BO‘LAJAK QISHLOQ XO‘JALIGI MUHANDISLARINING KASBIY TAYYORGARLIGINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada aralash ta’lim (blended learning) asosida bo‘lajak qishloq xo‘jaligi muhandislarining kasbiy tayyorgarligini shakllantirish mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda raqamli texnologiyalar, an’anaviy va onlayn ta’lim shakllarini integratsiyalashuvi orqali muhandislik ta’limining sifatini oshirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Maqolada aralash ta’lim modellarining tasnifi, ularning qishloq xo‘jaligi muhandisligi yo‘nalishiga moslashuvchan qo‘llanilishi hamda kasbiy kompetensiyalarni rivojlantirish strategiyalari bayon etilgan. Empirik tadqiqot natijalariga asoslangan holda aralash ta’lim muhitida o‘quv jarayonini tashkil etishning samarali yo‘llari taklif qilingan.
aralash ta’lim, kasbiy tayyorgarlik, qishloq xo‘jaligi muhandisligi, raqamli texnologiyalar, kompetensiya, o‘quv jarayoni, ta’lim mexanizmlari.
TURIZM VA MEHMONDO‘STLIK INDUSTRIYASIDA STANDARTLASHTIRISH VA SERTIFIKATLASHTIRISHNING AHAMIYATI
Мазкур мақолада туризм ва меҳмондўстлик индустриясида стандартлаштириш ва сертификатлаштиришнинг аҳамияти, уларнинг хизматлар сифатига таъсири ҳамда рақобатбардошликни оширишдаги ўрни таҳлил қилинган. Шунингдек, халқаро тажриба, хусусан International Organization for Standardization стандартларининг жорий этилиши, миллий тизимларни такомиллаштириш масалалари кўриб чиқилган. Мақолада соҳа ривожи учун амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган бўлиб, улар хизматлар сифатини яхшилаш, туристлар хавфсизлигини таъминлаш ва барқарор туризмни ривожлантиришга қаратилган.
туризм, меҳмондўстлик индустрияси, стандартлаштириш, сертификатлаштириш, хизмат сифати, халқаро стандартлар, International Organization for Standardization, рақобатбардошлик, барқарор туризм, инновациялар
AMALIY TILSHUNOSLIKNING DOLZARB MUAMMOLARI: TIL O`QITISHDA INNOVATSION METODIKA VA TEXNOLOGIYALAR INTEGRATSIYASI
Ushbu maqolada amaliy tilshunoslikning tarixi bosqichlari-shakllanish, rivojlanish davrlari, bugungi kundagi dolzarb masalalari va boshqa sohalar bilan bog’langan holda yechimlari ko’riladi. Xususan, tillarni o’qitish,o’rganish va tarjima, madaniyatlar aro muloqot kabi sohalarda amaliy tilshunoslikning ahmiyati, globallashuv, inklyuzivlik va madaniy xilma-xillikning tilga bevosita ta’siri hamda fanlar bilan bo’lgan integratsiyasi va uning samarasi ochib berilgan.
Amaliy tilshunoslik, til siyosati va rejalshtirish, sotsiolingvistika, psixolingvistika, sun’iy intlekt(AI), globallashuv, fanlar aro yondashuv,texnologiya.