Vol. 2 No. 5 (2026), Articles
Vol. 2 No. 5 (2026)

O‘ZBEKISTON TARIXIDA AYOLLARNING O‘RNI (QADIMGI DAVRDA)

Articles
Published 2026-02-12
Ma’rufov Sherzod Komil o‘g‘li
Tarix fanlari bo‘yicha falsafa doktori, (PhD) GulDU “Tarix” kafedrasi o‘qituvchisi,
Toshpo‘latova Baxtigul O‘tkir qizi
GulDU tarix yo‘nalishi talabasi
PDF

Keywords

Qadimgi turkiy jamiyati, ayollar, To‘maris, Avesto, siyosiy huquq, harbiy faoliyat, diniy faoliyat, turmush tanlash, jamiyatdagi mavqei.

Abstract

Ushbu maqola qadimgi davrda O‘rta Osiyo hududida yashagan ayollarning huquqlari va jamiyatdagi mavqeini, massagetlar malikasi To‘maris va Zardushtiylarning muqaddas kitobi bo‘lgan Avesto matnlari konteksida o‘rganadi. Maqolada qadimgi turkiy jamiyatida ayollarning siyosiy, harbiy, iqtisodiy, ijtimoiy va diniy faoliyati keng yoritilgan. Shuningdek ayollarning mol-mulk huquqi, turmush tanlash erkinligi, qurultoy va siyosiy qarorlarni qabul qilishda roli ham tahlil qilinadi. Ushbu maqola turli olimlar fikriga asoslanib, qadimgi turkiy matnlar orqali ayollarning jamiyatdagi mavqeini o‘rganish va tahlil qilishga harakat qilindi.

PDF

References

1. Boyce, M. (1972). A History of Zoroastrianism. Leiden: Brill.

2. Boyce, M. (1989). Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge & Kegan Paul.

3. Gökalp, Z. (1923). Türk Töresi ve Kadın. İstanbul: İleri Yayınları.

4. Hintze, F. (2003). The Role of Women in Zoroastrian Texts. Berlin: De Gruyter.

5. Hintze, F. (2007). Avestan Women and Religious Authority. Wiesbaden: Harrassowitz.

6. Hintze, F. (2009). Zaotar and Aθauruuan: Women in Ancient Mazdayasnian Religion. Oxford: Oxford University Press.

7. Schwartz, S. (2007). Tomyris and the Scythian Queens: Gender and Power in Antiquity. Cambridge: Cambridge University Press.

8. Kafesoğlu, İ. (1972). Türk Milli Kültürü. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.

9. Doğan, İ. (1999). "Kadın Toplumsallığında Tarih ve Gelenek." Düşünen Siyaset Journal, 3(1), 30–35.

10. Bendason, N. (1994). Başlangıçtan Günümüze Kadın Hakları. İstanbul: İletişim Yayınları.

11. Fahri Fındıkoğlu, Z. (1998). İçtimaiyat Dersleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

12. Komil o‘g, M. R. S. (2025, May). TURK XOQONLIGI: DASTLABKI DAVLATLILIK SHAKLLARI VA ULARNING O ‘RTA OSIYO TARIXIDAGI ROLI. In International Conference on Modern Science and Scientific Studies (pp. 343-349).

13. Komil o‘g, M. R. S. (2025, May). TURK XOQONLIGI: DASTLABKI DAVLATLILIK SHAKLLARI VA ULARNING O ‘RTA OSIYO TARIXIDAGI ROLI. In International Conference on Modern Science and Scientific Studies (pp. 343-349).

14. Komil o‘g, M. R. S., Hoshimjon o‘g‘li, R. I., Mamatkarimovna, A. Z., & Vildanovich, G. S. (2025, May). GERMANIYA IMPERIYASI 1870–1918 YILLARDAGI KOLONIAL REJALARIDA MARKAZIY OSIYONING O ‘RNI. In INTERDISCIPLINE INNOVATION AND SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE (Vol. 3, No. 31, pp. 277-280).

15. Komil o‘g, M. R. S., & Eshmurza oʻg‘li, Q. S. (2025). HISTORY OF COIN MILLING IN UZBEKISTAN: PERIODIC RESEARCH AND HISTORICAL-CULTURAL SIGNIFICANCE. INNOVATION IN THE MODERN EDUCATION SYSTEM, 6(51), 620-623.

16. Komil o‘g, M. R. S., & Gʻofurjonovna, S. D. U. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DIPLOMATIYASI YANGI TADQIQOTLARDA. SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI, 8(4), 172-181.

17. Komil o‘g, M. R. S., & Gʻofurjonovna, S. D. U. (2025). AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DIPLOMATIYASI YANGI TADQIQOTLARDA. SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI, 8(4), 172-181.

18. RAXIMOVICH, N., MUTALLIB, I., & MA’RUFOV SHERZOD, K. O. G. (2022). HISTORICAL FACTORS THAT CONTRIBUTED TO THE DEVELOPMENT OF SCIENCE AND CULTURE IN CENTRAL ASIA. International Journal of Philosophical Studies and Social Sciences, 2(4), 160-165.

19. MA’RUFOV, S. (2025). SIRDARYO VILOYATI HUDUDIDAGI MANZILGOHLARNING O ‘RTA ASRLARDAGI MODDIY MADANIYATI XUSUSIDA YANGICHA QARASHLAR. ACTA NUUz, 1(1.2), 1.

20. Ma’rufov, S., & Abdullayev, A. (2024). O’RTA OSIYODA MUSIQA SAN’ATINING VUJUDGA KELISHI VA RIVOJLANISH TARIXI. Talqin va tadqiqotlar, 1(1).

21. Кудратов, С., & Маъруфов, Ш. (2021). МИРЗАЧЎЛДАГИ ҚАДИМГИ СУВ ИНШОАТЛАРИ. ВЗГЛЯД В ПРОШЛОЕ, 4(11).

22. Sherzod, M. (2025). The Social, Economic and Cultural Life of The Population of The Syrdarya Region in The Middle Ages. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF HISTORY, 6(01), 4-7.

23. Сулаймонович, Қ. С. (2024). СИРДАРЁ ТАРИХИ ЯНГИ АРХЕОЛОГИК ТАДҚИҚОТЛАР ТАЛҚИНИДА. PEDAGOG, 7(11), 68-72.

24. Sherzod, M. R. (2024). NEW VIEWS ON ARCHAEOLOGICAL MONUMENTS LOCATED IN SIRDARYA REGION. International Journal of Intellectual Cultural Heritage, 4(2), 1-6.

25. Ma’rufov, S., & Bekmurodov, S. (2024). XONLIKLAR DAVRIDA MUSIQA ILMIGA ILMIGA QARATILGAN E’TIBOR. Talqin va tadqiqotlar, 1(1).

26. Абдуматов–Исследователь, А., & Маъруфов, Ш. (2025, May). ТУРЕЦКАЯ ВНЕШНЯЯ ПОЛИТИКА В ОТНОШЕНИИ ТЮРКОЯЗЫЧНЫХ ГОСУДАРСТВ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ—ЧЛЕНОВ ЕАЭС (1991–2015 ГГ.). In International Conference on Modern Science and Scientific Studies (pp. 293-296).

27. Gulchehra, A., Alisher, A., & Sherzod, M. R. (2025). G'ARBIY TURK XOQONLIGI. YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI, 2(9), 477-487.

28. Sherzod, M. R., Gulchehra, A., & Alisher, A. (2025). ARXEOLOGIYA FANINING YО'NALISHLARI. YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI, 2(9), 467-476.

29. Alisher, A., Gulchehra, A., & Sherzod, M. R. (2025). SUV OSTI ARXEOLOGIYASI TADQIQOTINING ISTIQBOLLARI. YANGI O ‘ZBEKISTON, YANGI TADQIQOTLAR JURNALI, 2(9), 456-466.