Keywords
Abstract
Maqsad. O‘zbekiston Respublikasida elektron retsept tizimini joriy etishning normativ-tashkiliy asoslarini tahlil qilish, xalqaro tajribada aniqlangan afzallik va xavflarni umumlashtirish hamda dorixona tashkilotlarida elektron retsept bilan ishlashning takomillashtirilgan tashkiliy modelini taklif etish.
Material va usullar. Narrativ-tahliliy dizayn qo‘llanildi. O‘zbekiston Respublikasining elektron retsept va dori vositalarini chakana realizatsiya qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlari, Sog‘liqni saqlash vazirligi rasmiy ma’lumotlari hamda PubMed/PubMed Central bazalarida e-prescribing, community pharmacy, medication safety, medication error, interoperability va pharmacy workflow mavzularidagi sistematik hamda scoping sharhlar tahlil qilindi. Ma’lumotlar kontent-tahlil va qiyosiy umumlashtirish usullarida baholandi.
Natijalar. 2025-yil 10-dekabrdan Toshkent shahri va 15 ta tajriba-sinov hududida elektron retsept amaliyotga kiritilgan. 2026-yil 4-sentabr holatiga Sog‘liqni saqlash vazirligi 11 mingdan ziyod dorixona elektron retsept tizimi asosida ishlayotganini va modul qariyb 40 ta dorixona axborot tizimi bilan integratsiya qilinganini ma’lum qilgan. Xalqaro dalillar elektron retsept qo‘lyozma retseptning o‘qilmasligi kabi muammolarni kamaytirishini, biroq interoperabellik, noto‘liq dozalanish ko‘rsatmalari, auto-fill/drop-down funksiyalari va texnik uzilishlar yangi xatolarni yuzaga keltirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Tahlil asosida olti komponentli dorixona tashkiliy modeli va to‘qqizta sifat indikatori taklif etildi.
References
World Health Organization. Medication Without Harm: WHO Global Patient Safety Challenge on Medication Safety. Geneva: WHO; 2017. [havola]
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-sentabrdagi 570-son “Sog‘liqni saqlash tizimini raqamlashtirish jarayonlarini yanada jadallashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarori. [havola]
3. O‘zbekiston Respublikasi sog‘liqni saqlash vazirining 2025-yil 15-dekabrdagi “Elektron retsept” tizimini bosqichma-bosqich joriy etish tartibini tasdiqlash to‘g‘risidagi buyrug‘i. Adliya vazirligida ro‘yxat raqami 3725. [havola]
4. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Raqamli tibbiyot: Qancha dorixona “Elektron retsept” tizimida ishlayapti? 4 sentabr 2026. [havola]
5. Hareem A, Lee J, Stupans I, Park JS, Wang K. Benefits and barriers associated with e-prescribing in community pharmacy – A systematic review. Explor Res Clin Soc Pharm. 2023;12:100375. doi:10.1016/j.rcsop.2023.100375. [havola]
6. Curran JA, et al. E-prescribing and medication safety in community settings: A rapid scoping review. Explor Res Clin Soc Pharm. 2023. PMCID: PMC10679534. [havola]
7. Farghali AA, Borycki EM. A Preliminary Scoping Review of the Impact of e-Prescribing on Pharmacists in Community Pharmacies. Healthcare. 2024;12(13):1280. doi:10.3390/healthcare12131280. [havola]
8. Odukoya OK, Stone JA, Chui MA. E-prescribing errors in community pharmacies: exploring consequences and contributing factors. Int J Med Inform. 2014;83(6):427-437. doi:10.1016/j.ijmedinf.2014.02.004. [havola]
9. El Hajj MS, Asiri R, Husband A, Todd A. Medication errors in community pharmacies: a systematic review of the international literature. PLoS One. 2025;20(5):e0322392. doi:10.1371/journal.pone.0322392. [havola]
10. Odukoya OK, Chui MA. Causes and consequences of e-prescribing errors in community pharmacies. Integr Pharm Res Pract. 2013/2017 PMC version. PMCID: PMC5741025. [havola]
11. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirining 2023-yil 28-apreldagi 10-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Dori vositalarini retsept bilan va retseptsiz beriladigan dori vositalari toifasiga kiritish tartibi to‘g‘risida”gi nizom (ro‘yxat №3430) va 2025-yilgi o‘zgartirish. [havola]