PEDAGOGIK JAMOALARDA KONFLIKTLARNI ANIQLASH, BAHOLASH VA HAL QILISH MEXANIZMLARI SAMARADORLIGI: MILLIY VA XALQARO QIYOSIY TAHLIL
PDF

Keywords

konfliktni boshqarish, pedagogik jamoa, mediatsiya, restorativ amaliyot, tashkiliy adolat, murojaatlar statistikasi, mehnat nizosi, monitoring indikatorlari, ombudsman.

Abstract

Maqolada pedagogik jamoalarda konfliktlarni aniqlash, baholash va hal qilish amaliyotining samaradorligi milliy rasmiy statistika hamda xalqaro qiyosiy ma’lumotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining murojaatlar hisobotlari (2024–2026-yillar), Davlat mehnat inspeksiyasi va Oliy sud ma’lumotlari, Buyuk Britaniyaning Acas tashkiloti tomonidan 2025-yilda o‘tkazilgan reprezentativ tadqiqot hamda OECDning TALIS-2024 natijalari qiyoslandi. Tahlil rasmiy hisobotlarda faqat protsessual ko‘rsatkichlar qayd etilishini, konfliktni hal qilishning sifat mezonlari — tomonlarning qoniqishi, munosabatlarning tiklanishi, kelishuvning bajarilishi va nizoning takrorlanmasligi — esa umuman o‘lchanmasligini ko‘rsatdi. Ko‘rsatkichlar metodikasining beqarorligi tufayli ijobiy hal etilgan murojaatlar ulushi 80,5 foizdan 28,8 foizga «pasaygan», bu esa samaradorlikning real o‘zgarishi emas, hisob-kitob tartibining o‘zgarishi natijasidir. Xalqaro ma’lumotlar konfliktlarning 75 foizdan ortig‘i norasmiy usullar bilan hal etilishini, professional mediatsiya ulushi esa atigi 2 foizni tashkil etishini ko‘rsatadi. Maqolada uch o‘lchov (aniqlash — baholash — hal qilish) va monitoring bosqichini qamrab oluvchi o‘n ikki indikatorli ichki baholash tizimi taklif etilgan.

PDF

References

1. Acas. (2025). How prevalent is individual conflict at work in Great Britain in 2025? Advisory, Conciliation and Arbitration Service. https://www.acas.org.uk/research-and-commentary/workplace-conflict/prevalence-of-conflict-at-work/report

2. Bush, R. A. B., & Folger, J. P. (2005). The promise of mediation: The transformative approach to conflict (2nd ed.). Jossey-Bass.

3. Colquitt, J. A., Conlon, D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O. L. H., & Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium: A meta-analytic review of 25 years of organizational justice research. Journal of Applied Psychology, 86(3), 425–445. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.425

4. Lipsky, D. B., Seeber, R. L., & Fincher, R. D. (2003). Emerging systems for managing workplace conflict: Lessons from American corporations for managers and dispute resolution professionals. Jossey-Bass.

5. OECD. (2025). Results from TALIS 2024: Country note — Uzbekistan. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/results-from-talis-2024-country-notes_e127f9e2-en/uzbekistan_96cdef5e-en.html

6. O‘zbekiston Respublikasi Kambag‘allikni qisqartirish va bandlik vazirligi Davlat mehnat inspeksiyasi. (2026). 2025-yil davomida amalga oshirilgan ishlar hisoboti. https://api-portal.gov.uz/uploads/6/2026/01/23/541d06ea-e476-5ce2-9106-5a10d254048f_media_.pdf

7. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi. (2025). Mehnat nizolarini ko‘rish amaliyotiga oid 2024-yil yakunlari. https://sud.uz/2025/03/

8. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. (2025). 2024-yil davomida kelib tushgan murojaatlar bo‘yicha tahliliy axborot. https://api-portal.gov.uz/uploads/4ca79cda-13c9-51e0-1cd1-e387f72d8b15_media_.pdf

9. Thomas, K. W. (1992). Conflict and conflict management: Reflections and update. Journal of Organizational Behavior, 13(3), 265–274. https://doi.org/10.1002/job.4030130307

10. Zehr, H. (2015). The little book of restorative justice (Rev. and updated ed.). Good Books.