RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA O‘QITUVCHI–O‘QUVCHI MULOQOTINING TOLERANTLIKKA YO‘NALTIRILGAN PEDAGOGIK MEXANIZMLARI

Abstract

Maqolada raqamli ta’lim muhitida o‘qituvchi–o‘quvchi muloqotini tolerantlikka yo‘naltirishning pedagogik mexanizmlari nazariy-metodologik jihatdan asoslangan. Tolerant muloqot raqamli vositadan odobli foydalanish bilangina cheklanmay, o‘quvchining qadr-qimmatini saqlash, turli fikr va tajribalarni tinglash, muloqotdagi kuch nomutanosibligini pedagogik jihatdan muvozanatlash, bahs va xatolarga nisbatan kamsitmaydigan munosabatni ta’minlash hamda raqamli izlar bilan ishlashda etik mas’uliyatni birlashtiruvchi tizim sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda normativ hujjatlar va ilmiy adabiyotlarni maqsadli tahlil qilish, qiyosiy tahlil, tizimli modellashtirish va pedagogik mexanizmlarni operatsionlashtirish usullaridan foydalanildi. Natijada normativ-etik, kommunikativ-dizayn, dialogik-interaktiv, adaptiv-inklyuziv, moderatsion-konfliktologik hamda refleksiv-monitoring mexanizmlaridan iborat model ishlab chiqildi. Har bir mexanizmning vazifasi, raqamli vositalarda namoyon bo‘lish shakli, o‘qituvchi harakati va baholash ko‘rsatkichlari aniqlandi. Model sinxron va asinxron muloqotning pedagogik uyg‘unligini, o‘quvchi ovozining eshitilishini, mulohazali qayta aloqani, raqamli xavfsizlikni hamda kelishmovchilikni konstruktiv hal etishni ta’minlaydi. Taklif etilgan mexanizmlar umumiy o‘rta ta’limda raqamli dars dizayni, o‘qituvchilar malakasini oshirish va muloqot sifatini monitoring qilish uchun metodik asos bo‘la oladi.