BADIIY ASAR INTERPRETATSIYASIDA DEYKSISNING ROLI: NIL GEYMANNING «NEVERWHERE» ROMANI MISOLIDA
PDF

Keywords

deyksis, pragmatika, referensiya, shaxs deyksisi, makon deyksisi, zamon deyksisi, diskursiv deyksis, emotsional deyksis, ijtimoiy deyksis, badiiy diskurs, egotsentrik orientatsiya, kontekstual tahlil.

Abstract

Ushbu maqolada Nil Geymanning «Neverwhere» romani materiallariga tayanib, badiiy diskursda deyktik kategoriyalarning pragmatik vazifalari kompleks tarzda tadqiq etiladi. Tadqiqotning maqsadi –  badiiy matn interpretatsiyasida shaxs, makon, zamon, diskursiv, emotsional va ijtimoiy deyksis turlarining lisoniy pragmatik xususiyatlarini sistemali ravishda tahlil qilish va ularning kommunikativ  pragmatik potentsialini aniqlashdan iborat. Tadqiqot metodologiyasi pragmatik, kontekstual va diskursiv tahlil usullarini qamrab oladi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, deyktik birliklar nafaqat referensial yo‘naltiruvchi vosita sifatida, balki adabiy matnning badiiy to‘qimasini shakllantirishda faol ishtirok etuvchi lisoniy kategoriya sifatida ham xizmat qiladi. Xususan, emotsional deyksisning proksimal/distal oppozitsiyasi orqali personajlarning psixologik holati va munosabat nozikliklarini ifodalashi, ijtimoiy deyksisning esa ierarxik munosabatlarni kodlashdagi roli muhim ahamiyatga ega ekanligi aniqlangan. Tadqiqot natijalari ingliz tili pragmatikasi, badiiy matn lingvistikasi va diskurs tahlili sohalari bo‘yicha ilmiy izlanishlar uchun nazariy asos bo‘la oladi.

PDF

References

Серебрянская Н.А. Статус дейктических проекций в художественном тексте // Вестник Воронежского государственного университета. Серия: Лингвистика и межкультурная коммуникация. – 2005. – № 1. – С. 24–27.

2. Мельник О.Г. Дейктические проекции в тексте (на примере повести Дж. Стейнбека «Жемчужина») // Вестник ВГУ. Серия: Лингвистика и межкультурная коммуникация. – 2016. – № 1. – С. 6–19.

3. Пушмина С.А. Текстовый дейксис в художественном произведении: семейный роман // Вестник Тюменского государственного университета. – 2013. – № 1. – С. 61– 68.

4. Лайонз Дж. Введение в теоретическую лингвистику / Пер. с англ. – М.: Прогресс, 1978. – 544 с.

5. Fillmore Ch. Santa Cruz Lectures on Deixi – Bloomington: Indiana University Linguistics Club, 1975. – P. 136.

6. Lakoff R.T. Remarks on This and That // Papers from the 10th Regional Meeting of the Chicago Linguistic Society. – Chicago: CLS, 1974. – P. 345–356.

7. Kryk B. On Deixis in English and Polish: The Role of Demonstrative Pronoun – Frankfurt am Main: Verlag Peter Lang, 1987. – P. 113.

8. Gaiman N. Neverwhere. – London: HarperCollins Publishers, 2007. – 370 p.

9. Kripke A. Naming and Necessity // Semantics of Natural Language / D. Davidson, G. Harman (ed). – Dordrecht: D. Reidel Publishing Company, 1972. – P. 253–355.

10. Lewis D. On the Plurality of World – Oxford: Oxford University Press, 1986. – 280 p.

11. Levinson C. Pragmatic – Cambridge: Cambridge University Press, 1983. – 420 p.

12. Collins COBUILD Advanced Learner’s English Dictionary. – London: HarperCollins Publishers, 2014. – 1856 p.

13. Ehlich K. Anaphora and Deixis: Same, Similar, or Different? // Speech, Place, and Action: Studies in Deixis and Related Topics / R. Jarvella, W. Klein (ed). – Chichester; New York: John Wiley & Sons, 1982. – P. 315–338.

14. Lyons J. Semantic Vol. 1–2. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977. – 897 p.

15. Fillmore Ch.J. Lectures on Deixi – Stanford: CSLI Publications, 1997. – 156 p.