Keywords
Abstract
Ushbu tadqiqot O'zbekistondagi qattiq maishiy chiqindi (QMCh) poligonlarining hozirgi holatini kompleks baholashga bag'ishlangan. Tadqiqotda 14 ta viloyat va Qoraqalpog'iston Respublikasi bo'yicha ma'lumotlar tahlil qilinib, mamlakat miqyosida 22 ta ruxsat etilgan va 583 dan ortiq ruxsatsiz chiqindi maydonlari aniqlangan. Tizimli tahlil metodologiyasi, GIS-monitoring ma'lumotlari hamda laboratoriya tadqiqotlari asosida chiqindi poligonlari tuproq, suv va atmosferani ifloslantirish darajalari o'rganilgan. Natijalar shuni ko'rsatdiki, mavjud poligonlarning 78 foizida sanitariya me'yorlari buzilmoqda, filtrat suyuqligi nazoratlanmaydi va gaz chiqishi tizimi mavjud emas. Xalqaro amaliyot bilan qiyosiy tahlil o'tkazilib, aylanma iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan kompleks yechimlar taklif etilgan. Tadqiqot natijalari davlat chiqindi siyosatini takomillashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
Abdullayev, T. & Karimov, S. (2022). Chiqindi poligonlari gazlaridan energiya olish imkoniyatlari: O'zbekiston sharoitida tahlil. Energetika va atrof-muhit jurnali, 14(3), 45–58.
2. Ekologiya, tabiatni muhofaza qilish va iqlim o'zgarishi vazirligi (2024). O'zbekiston atrof-muhit holati to'g'risida milliy hisobot 2023. Toshkent: Vazirlik nashriyoti.
3. Rahimov, A., Yusupov, B. & Tursunova, D. (2023). O'zbekistonda kommunal chiqindilarni boshqarish: tizimli muammolar va yechimlar. O'zMU ilmiy axborotnomasi, 4, 112–127.
4. Ziyodullayev, N. & Kalandarov, P. (2024). Chiqindisiz ishlab chiqarish konsepsiyasi va O'zbekistonda joriy etish istiqbollari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2(1), 88–103.
5. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-6034-son farmoni (2020). "Chiqindilar to'g'risida"gi qonunni amalga oshirishga oid chora-tadbirlar haqida. O'zR Qonunlar to'plami.