Vol. 2 No. 9 (2026), Articles
Vol. 2 No. 9 (2026)

INGLIZ VA OʻZBEK MEDIA DISKURSIDA SIYOSIY TERMINLARNING MANIPULYATIV VA PERSUAZIV FUNKSIYALARI

Articles
Published 2026-06-13
Gʻulomova Shahnoza Axmedovna
O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti 10.00.06 – Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik
Kasimova S.
Ilmiy rahbar:
PDF

Keywords

media diskurs, ommaviy axborot vositalari,siyosiy terminologiya, manipulyatsiya, persuaziya, lingvopragmatika, qiyosiy tahlil, diskurs tahlili, ideologik ta’sir, semantik xususiyatlar, kommunikativ strategiyalar.

Abstract

Quyidagi maqolada ingliz va o‘zbek ommaviy axborot vositalarida foydalanadigan siyosiy terminlarning manipulyativ va persuaziv funksiyalari qiyosiy-lingvistik yondashuv asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotning dolzarbligi shundan iboratki, zamonaviy ommaviy axborot vositalarining jamoatchilik fikrini shakllantirishdagi o‘rni hamda siyosiy kommunikatsiyada til birliklarining ta’sir kuchi bilan baholanadi. Mazkur maqolada siyosiy terminlarning semantik, pragmatik va funksional xususiyatlari yoritilib, ularning media matnlarda qo‘llanish jarayonida qanday manipulyativ strategiyalarni amalga oshirishi hamda auditoriyani ishontirish (persuaziya) mexanizmlarini shakllantirishdagi roli aniqlanadi.

Tadqiqot jarayonida qiyosiy tahlil, diskursiv tahlil va lingvopragmatik yondashuv metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, ingliz va o‘zbek media diskursida siyosiy terminlar nafaqat axborot uzatish quroli, hamda kuchli ideologik instrument kuchi  tarzida namoyon bo‘ladi. Shuningdek, ingliz ommaviy axborot tizimida manipulyatsiya ko‘proq yashirin hamda bilvosita shaklda ifodalansa, o‘zbek media diskursida u nisbatan ochiq va normative xarakter bilan ifodalanadi.

Quyidagi  tadqiqot natijalari siyosiy lingvistika, media diskurs tahlili hamda qiyosiy tilshunoslik yo‘nalishlarida olib borilayotgan ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega.

PDF

References

Nida, Eugene A. Toward a Science of Translating. Leiden: E. J. Brill, 1964, pp. 12–45.

2. Levinson, Stephen C. Pragmatics. Cambridge: Cambridge University Press, 1983, pp. 23–70.

3. Fairclough, Norman. Discourse and Social Change. Cambridge: Polity Press, 1992, pp. 50–110.

4. Baskakov N.A., Sodiqov A.S., Abduazizov A.A. Umumiy tilshunoslik.- Toshkent: O‘qituvchi, 1979.-191 b.

5. Bolshoy akademicheskiy slovar russkogo yazыka / In-t lingvist. issled. RAN. - M.; SPb.: Nauka. - 2006. - 829 s.

6. Буранов Дж. Сравнительная типология английского и тюркских языков: Учеб. Пособие для пед. ин-тов.-М.: Высш. шк., 1983.-267 с.

7. Бурлак С. А., Старостин С. А. Сравнительно-историческое Языкознание. М. 2005.

8. Bo‘ronov J.B. Ingliz va o‘zbek tillari qiyosiy grammatikasi.-Toshkent: O‘qituvchi, 1973.-283 b.

9. Irisqulov M.T. Tilshunoslikka kirish.-Toshkent: Yangi asr avlodi, 2009.- 264 b.

10. Маслов Ю.С. Введение в языкознание. – М., 2005.

11. Мейе А. Введение в сравнительно-историческое изучение индоевропейских языков, М.-Л., 2007 Русистика в СНГ: сборник / под ред.: Л. А. Вербицкой, В. Г. Костомарова. - СПб: Златоуст, 2002. - 220 с. 11. Rasulov R. Umumiy tilshunoslik.-Toshkent: O‘qituvchi, 1979.-256 b.

12. Xoshimov O‘., Buranov J. Ingliz tili grammatikasining normativ kursi.-T.: O‘qituvchi, 1989.-144 b.

13. Jo‘rayev, N. Tarjimashunoslik asoslari. Toshkent: Noshir, 2015, 20–65-betlar.

Internet resurslar:

1. www.edu.uz

2. www.uzedu.uz

3. www.ziyonet.uz

4. www.teachingenglish.org.uk

5. www.usc.edu

6. www.inspringteachers.com

7. www. teachnet.org

8. www.alt-teachercert.org