Vol. 2 No. 8 (2026), Articles
Vol. 2 No. 8 (2026)

INGLIZ TILIDA FE’L TIZIMI VA ZAMON KATEGORIYASINING LINGVISTIK XUSUSIYATLARI.

Articles
Published 2026-05-23
Sotiboldiyeva Marjona Ozodjon qizi
Navoiy innovatsiyalar universiteti magistiranti

Keywords

Ingliz tili, fe’l tizimi, zamon kategoriyasi, aspekt, analitik tuzilma, o‘zbek tili, agglyutinativ til, perfect, davomli nisbat, modal fe’llar, majhul nisbat, qiyosiy tilshunoslik, tarjima muammolari, Past Perfect.

Abstract

Ushbu maqolada ingliz tili fe’l tizimi va uning tarkibidagi zamon kategoriyasi tilshunoslik nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Ingliz tilining analitik tuzilishi, zamon va aspekt o‘rtasidagi farqlar, shuningdek, zamon shakllarining ko‘pligi (16 ga yaqin) sabablari yoritiladi. Maqolada R.C. DeArmond, O. Yespersen, B. Gorayska kabi tilshunoslarning nazariy qarashlari asosida zamon, perfect va davomli nisbat (progressive) kategoriyalarining o‘zaro munosabati, shuningdek modal fe’llar va nisbat turlari tahlil etiladi. Ingliz va o‘zbek tillari fe’l tizimlari qiyosiy o‘rganilib, ularning tipologik farqlari (analitik va agglyutinativ tuzilma) ko‘rsatib beriladi. Maqolaning amaliy ahamiyati tarjima jarayonida, xususan, Past Perfect zamonining o‘zbek tilidagi ekvivalentlarini aniqlash zarurati bilan asoslanadi.

References

1. DeArmond, R. C. The English Verb System. Simon Fraser University, 2008.

2. Yespersen, O. The Philosophy of Grammar. London: George Allen & Unwin Ltd., 1924. (O‘zbek tiliga tarjimasi: Yespersen, O. Grammatika falsafasi).

3. Gorayska, B. The English Verb System: A Semantic Analysis. 1987.

4. Landman, F. *1066: The History of the English Tense-Aspect System*. 2004.

5. Ismatulloev, Sh. Tilshunoslikka kirish. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti, 2015. (Professor Ismatulloevning zamon kategoriyasi haqidagi ta’rifiga asos).

6. Satvoldieva, D. Ingliz va o‘zbek tillarida modal fe’llarning qiyosiy tahlili. Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.

7. Abdurahmonov, G‘., va boshqalar. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent: O‘qituvchi, 1980. (O‘zbek tilining agglyutinativ tuzilishi va zamon tizimi haqida).

8. Comrie, B. Aspect: An Introduction to the Study of Verbal Aspect and Related Problems. Cambridge University Press, 1976.

9. Quirk, R., Greenbaum, S., Leech, G., & Svartvik, J. A Comprehensive Grammar of the English Language. London: Longman, 1985.

10. Biber, D., Johansson, S., Leech, G., Conrad, S., & Finegan, E. Longman Grammar of Spoken and Written English. Pearson Education, 1999.